Quy hoạch phát triển đô thị Đà Nẵng phải gắn với bảo tồn văn hóa, di sản

Phát biểu chỉ đạo Hội thảo, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TP. Đà Nẵng Lê Trí Thanh cho biết, sau sáp nhập, Đà Nẵng sở hữu không gian phát triển rộng lớn hơn với nhiều hệ sinh thái tự nhiên và các di sản được UNESCO ghi danh như Phố cổ Hội An, Thánh địa Mỹ Sơn và Cù Lao Chàm. Đây là lợi thế quan trọng nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức trong việc tổ chức không gian đô thị hiện đại, hài hòa giữa phát triển và bảo tồn.

Theo ông Lê Trí Thanh, cấu trúc phát triển của Đà Nẵng trong giai đoạn mới không chỉ dựa vào hạ tầng kỹ thuật hiện đại mà còn phải gìn giữ, phát huy các giá trị văn hóa của từng cộng đồng dân cư. Thành phố cần hoàn thiện cơ chế, chính sách để người dân và doanh nghiệp cùng tham gia vào quá trình quy hoạch, bảo đảm sự cân bằng giữa mục tiêu tăng trưởng và gìn giữ bản sắc văn hóa xứ Quảng.

Trong khi đó, ông Trần Ngọc Chính, Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam nhìn nhận, Đà Nẵng là một trong những đô thị phát triển nhanh nhất nước, giữ vai trò trung tâm kinh tế - xã hội của khu vực miền Trung - Tây Nguyên. 

Khi chưa sáp nhập, Đà Nẵng và Quảng Nam trước đã có tư duy phát triển đô thị gắn với bảo tồn bản sắc, chuyển dần từ tư duy phát triển đô thị thuần túy theo hướng mở rộng không gian xây dựng sang tiếp cận phát triển bền vững, chú trọng yếu tố cảnh quan, môi trường và bản sắc văn hóa địa phương.

Tuy nhiên, ông Chính cho rằng đi cùng với đó là nhiều áp lực đối với văn hóa di sản - yếu tố tạo nên chiều sâu lịch sử và bản sắc riêng của đô thị Đà Nẵng.

“Sau sáp nhập, Đà Nẵng có điều kiện mở rộng và kết nối các không gian văn hóa từ khu vực đô thị trung tâm ven sông Hàn, ven biển đến các vùng sinh thái, làng nghề, khu vực miền núi phía Tây và các di sản lịch sử - cách mạng. Bên cạnh đó, sự đa dạng văn hóa cộng đồng là nguồn lực quan trọng để phát triển công nghiệp văn hóa, các sản phẩm du lịch sáng tạo và xây dựng thương hiệu văn hóa địa phương. Điều này tạo nên cấu trúc không gian văn hóa đa dạng, có chiều sâu lịch sử và cảnh quan đặc biệt... Đây là điều kiện thuận lợi để Đà Nẵng phát triển mô hình quản lý đô thị thông minh gắn với bảo tồn di sản. Nếu khai thác tốt các giá trị văn hóa di sản sau sáp nhập, Đà Nẵng không chỉ là đô thị hiện đại, năng động mà còn có thể định vị xây dựng thương hiệu “Đô thị đáng sống có chiều sâu văn hóa”. Đây sẽ là lợi thế cạnh tranh quan trọng trong thu hút đầu tư, du lịch, nguồn nhân lực chất lượng cao và nâng cao chất lượng sống đô thị trong dài hạn", ông Chính nhấn mạnh.

KTS Trần Ngọc Chính mong muốn, Hội thảo cần tập trung trao đổi, thảo luận một số nhóm nội dung cụ thể. Đó là,  đánh giá tác động của quá trình sáp nhập, điều chỉnh địa giới hành chính và triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp đối với công tác quy hoạch đô thị, quản lý kiến trúc và bảo tồn văn hóa di sản. Ngoài ra, cần thảo luận về cơ chế, chính sách cho công tác bảo tồn và phát triển văn hóa di sản tại thành phố Đà Nẵng, coi đây là nền tảng quan trọng để hài hòa giữa yêu cầu phát triển đô thị hiện đại với gìn giữ bản sắc văn hóa địa phương.

Tại Hội thảo, các chuyên gia còn tập trung phân tích tác động của việc điều chỉnh địa giới hành chính và triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp đối với công tác quy hoạch đô thị. Các đại biểu cũng chia sẻ kinh nghiệm tích hợp quy hoạch với bảo tồn di sản; đề xuất cơ chế phân cấp, tăng cường phối hợp liên ngành và liên kết vùng nhằm bảo vệ "hành lang di sản miền Trung".

Bên cạnh đó, nhiều ý kiến đề xuất đẩy mạnh xã hội hóa, mở rộng hợp tác công - tư để phát triển kinh tế di sản, du lịch văn hóa; đồng thời ứng dụng công nghệ và dữ liệu số trong quản lý, bảo tồn di sản, tạo nền tảng phát triển đô thị bền vững trong giai đoạn mới.