Quy định xử phạt vẫn nằm trên giấy

Quyết định 1315 cấm hút thuốc lá nơi công cộng của Thủ tướng Chính phủ có hiệu lực từ ngày 1-1-2010. Theo đó, người có hành vi hút thuốc nơi công cộng sẽ bị xử lý từ nhắc nhở, cảnh cáo đến phạt tiền. Sau hơn một năm, quy định xử phạt này tại nhiều tỉnh, thành phố, trong đó có Hải Phòng, vẫn chưa được thực hiện.

Sống chung với khói thuốc lá
Trong cái nắng oi nồng cuối tháng 5, gần chân cầu vượt Lạch Tray, một tốp thợ đang nhanh tay xúc đá, cát vào xe đẩy, thi công xây dựng ngôi nhà 3 tầng trong ngõ. 3 người trong số ấy miệng phì phèo thuốc lá. Công việc nặng nhọc trong tiết trời không dễ chịu chút nào dường như không ảnh hưởng tới thói quen “hưởng thụ” những chất trong thuốc lá được cảnh báo là có hại đối với sức khỏe của những người này.

Vẫn diễn ra tình trạng hút thuốc lá nơi công cộng (ảnh minh họa)

Điểm trông giữ xe ở cổng Bệnh viện hữu nghị Việt - Tiệp (phía đường Hai Bà Trưng), một phụ nữ trạc 50 tuổi, một tay ghi số xe cho khách, một tay đưa điếu thuốc lá lên miệng. Trước cửa tòa nhà B, Bệnh viện hữu nghị Việt-Tiệp, một lái xe tắc-xi Hoa Phượng thản nhiên hút thuốc lá trong thời gian chờ đợi khách. Phía sau cánh cửa Khoa hồi sức tích cực ngoại, ngay cạnh lối lên xuống tầng 1, 3 người nhà của bệnh nhân vẻ mặt căng thẳng, miệng liên tục nhả khói thuốc và trò chuyện. Quan sát trước cửa những khoa khác của bệnh viện này, những dãy ghế đá công cộng không thấy bất cứ tấm biển cấm hút thuốc lá nào.
Ông Bùi Văn Sơn, nhân viên bảo vệ Bệnh viện hữu nghị Viêt - Tiệp cho biết: “Ý thức chấp hành quy định cấm hút thuốc lá tại bệnh viện của nhiều người nhà bệnh nhân không cao, nhất là vào các buổi sáng đầu tuần. Nhiều lần nhân viên bảo vệ nhắc nhở, họ không những không chấp hành mà còn tỏ thái độ khó chịu, thậm chí gây gổ, đe dọa an ninh bệnh viện”.
Tại khu vực cổng ga Hải Phòng, các quán cà phê trên đường Đinh Tiên Hoàng, Minh Khai, các hàng nước ở cổng một số trường học, tình trạng người hút thuốc lá vẫn nhan nhản.

Điều 16 Nghị định 45  của Chính phủ quy định về việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực Y tế : Cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 50 đến 100 nghìn đồng đối với hành vi hút thuốc lá, thuốc lào nơi công cộng, như: trong rạp hát, rạp chiếu phim, phòng họp, phòng làm việc, bệnh viện, thư viện, phòng đợi của nhà ga, bến xe, sân bay, bến cảng, trên các phương tiện giao thông công cộng hoặc ở những nơi công cộng có quy định cấm. Về trách nhiệm xử phạt, điều 45, 46 của nghị định này cũng quy định rõ: Thanh tra viên chuyên ngành vệ sinh, khám bệnh, chữa bệnh và dược; chủ tịch UBND cấp phường, xã có quyền cảnh cáo và phạt tiền từ 200 đến 500 nghìn đồng, trong đó có mức phí xử phạt hút thuốc lá nơi công cộng.

Vì sao quy định xử phạt chỉ nằm trên giấy ?
Mặc dù quy định xử phạt hút thuốc lá nơi công cộng và trách nhiệm người xử lý vi phạm được xác định rõ nhưng dường như vẫn chỉ nằm trên giấy. Theo thông báo của văn phòng Chương trình phòng chống tác hại thuốc lá (Bộ Y tế) cho thấy, trong vòng gần một năm rưỡi qua kể từ khi quy định cấm hút thuốc nơi công cộng có hiệu lực, mới chỉ có tỉnh Lào Cai xử phạt được 10 người vi phạm, mức phạt tổng cộng 1,5 triệu đồng. Còn tại Hải Phòng, cơ quan chức năng chưa tổ chức lực lượng thanh tra, kiểm tra hay có phương án xử phạt người vi phạm hút thuốc lá nơi công cộng.
Bác sĩ Vũ Thị Kim Liên, Phó giám đốc Trung tâm truyền thông-giáo dục sức khỏe thành phố cho rằng: Quy định xử phạt cấm hút thuốc lá nơi công cộng vẫn chưa được các cơ quan chức năng thực hiện. Tình trạng vận chuyển, mua bán thuốc lá lậu vẫn xảy ra. Người mua có nhu cầu đều dễ dàng mua được thuốc lá, tại bất cứ điểm bán nào. Bản thân người có quyền xử phạt cũng vi phạm thì còn xử phạt được ai.
Để giảm thiểu gánh nặng  bởi những bệnh liên quan tới thuốc lá và số người bị phơi nhiễm thuốc lá, cần nghiêm túc thực hiện quy định cấm hút thuốc lá ở cơ quan, đơn vị. Đồng thời tăng thuế nhập khẩu, sản xuất  thuốc lá, cũng như nâng cao chế tài xử phạt đối tượng hút thuốc lá. Thậm chí công khai tên tuổi đối tượng bị xử phạt trên phương tiện thông tin đại chúng để làm gương.

  Đông Hải