Quy định chụp ảnh với công chứng viên nhằm hạn chế giả mạo, rủi ro: Tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho các giao dịch dân sự, thương mại

Theo quy định tại Điều 50 Luật Công chứng 2024 (có hiệu lực từ ngày 1/7/2025) và Điều 46 Nghị định 104/2025/NĐ-CP đã quy định bắt buộc chụp ảnh công chứng viên và người ký văn bản công chứng. Đây được xem là bước đột phá trong việc hoàn thiện các quy định của pháp luật nói chung và hoàn thiện pháp luật về công chứng nói riêng trong bối cảnh hiện nay, nhất là khi đất nước đang trong giai đoạn chuyển mình nhằm bước sang kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc thì việc hoàn thiện các quy định của pháp luật về công chứng sẽ góp phần đảm bảo cho các giao dịch được diễn ra một cách khách quan, minh bạch, đúng luật, hạn chế tranh chấp xảy ra, từ đó góp phần ổn định về giao dịch dân sự, kinh tế, tạo tiền đề thuận lợi trong việc hoàn thành các mục tiêu chung mà Đảng và Nhà nước đã đề ra.

Về phía góc độ của người dân, doanh nghiệp, việc chụp ảnh công chứng viên và người ký văn bản công chứng là thực sự cần thiết để tránh những trường hợp tranh chấp xảy ra trên thực tế, giúp các bên tham gia giao dịch yên tâm hơn khi đã có bằng chứng trực quan.

Đồng thời, việc chụp ảnh chỉ để lưu trữ trong hồ sơ công chứng, không công khai hình ảnh của khách hàng. Hồ sơ công chứng và tổ chức, cá nhân hoạt động nghề nghiệp phải bảo đảm tính bảo mật, trong những trường hợp nếu các thông tin, hình ảnh cá nhân của người dân trong quá trình giao dịch mà bị rò rỉ xuất phát từ lỗi chủ quan của công chứng viên và tổ chức hành nghề công chứng thì chắc chắn sẽ có chế tài xử lý về việc này.

Bên cạnh đó, hiện nay có rất nhiều các trường hợp giả danh, lừa đảo chiếm đoạt tài sản xảy ra với thủ đoạn ngày càng trở nên tinh vi hơn, thậm chí các đối tượng lừa đảo còn có nhiều cách thức để qua mặt công chứng viên, tổ chức hành nghề công chứng thì việc bắt buộc phải chụp ảnh đối với công chứng viên và người ký văn bản công chứng được xem là biện pháp hữu hiệu để giải quyết tình trạng này. Bởi lẽ các đối tượng lừa đảo sẽ không dám chụp ảnh để lưu trữ trong hồ sơ, từ đó sẽ làm phát sinh các dấu hiệu bất thường từ phía người yêu cầu và bản thân công chứng viên thông qua đó sẽ cẩn trọng và có nhiều cách thức xử lý tốt hơn nhằm đảm bảo quyền lợi của các bên trong quá trình giao dịch

Về phía góc độ của tổ chức công chứng và công chứng viên, bên cạnh phòng ngừa việc xảy ra tranh chấp khi các bên thực hiện việc giao dịch trên thực tế, việc chụp và lưu giữ hình ảnh của công chứng viên và người ký văn bản công chứng sẽ giúp phòng ngừa rủi ro cho chính công chứng viên và tổ chức hành nghề công chứng. Bởi khi khách hàng từ chối việc công nhận chữ ký trong giao dịch hoặc thực hiện việc tố cáo, tố giác công chứng viên, tổ chức hành nghề công chứng trong quá trình thực hiện việc công chứng giao dịch thì hình ảnh đã lưu giữ tại hồ sơ công chứng được xem là một trong những tài liệu, chứng cứ để giải quyết khi có vấn đề tranh chấp xảy ra, bảo đảm về mặt pháp lý cũng như hạn chế rủi ro cho công chứng viên và tổ chức hành nghề công chứng.

Bên cạnh đó, việc lữu trữ hình ảnh cũng là cơ sở, căn cứ để các cơ quan có thẩm quyền dễ dàng điều tra, xử lý đối với các hành vi vi phạm pháp luật khi có các vấn đề xâm phạm về quyền và lợi ích hợp pháp xảy ra, đồng thời cũng là cơ sở để giúp hạn chế, phòng ngừa được rủi ro về trách nhiệm của công chứng viên và tổ chức hành nghề công chứng.

Tuy nhiên, để các quy định liên quan đến việc chụp ảnh của công chứng viên và người ký văn bản công chứng đi vào thực tế đời sống đạt nhiều hiệu quả cao hơn nữa thì cơ quan có thẩm quyền cần tiếp tục có những văn bản hướng dẫn cụ thể về quy định này, đặc biệt là đối với những trường hợp bị hạn chế chụp ảnh trong quá trình giao dịch như: Người đang bị tạm giữ, tạm giam, chấp hành án phạt tù… hay những trường hợp liên quan đến công vụ và người ký văn bản công chứng thuộc lực lượng vũ trang hoặc các cơ quan có thẩm quyền khác khi đã có những quy định về nội bộ về việc cấm ghi âm, ghi hình… Vậy trong trường hợp này, pháp luật cần có những hướng dẫn cụ thể để việc áp dụng quy định về chụp ảnh của của công chứng viên và người ký văn bản công chứng được thống nhất, phù hợp, đạt hiệu quả cao trên thực tế.

Tóm lại, việc chụp ảnh khi công chứng, đặc biệt là theo quy định mới tại Luật Công chứng 2024, là một chủ trương đúng đắn, nhằm tăng cường tính minh bạch và bảo vệ quyền lợi của các bên tham gia giao dịch. Quy định này giúp ngăn chặn các hành vi giả mạo, lừa đảo, đồng thời tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho các giao dịch dân sự, thương mại trong bối cảnh hiện nay.