Quỹ đất nông nghiệp đang giảm- SOS

Đất nông nghiệp ngày càng giảm

Cũng giống như nhiều tỉnh, thành phố thuộc khu vực đồng bằng sông Hồng, những năm qua, Hải Phòng thu hồi khá nhiều đất nông nghiệp để chuyển đổi sang làm công nghiệp, khu đô thị, khiến diện tích đất nông nghiệp bị thu hẹp nhanh chóng. Theo số liệu từ Sở Nông nghiệp- PTNT, diện tích đất nông nghiệp từ 62.128 ha (năm 2002), giảm xuống còn hơn 53 nghìn ha (năm 2007). Như vậy, mỗi năm, diện tích cấy lúa của thành phố giảm 1400- 1500 ha. Tất cả các huyện đều giảm diện tích đất nông nghiệp; nhiều nhất là Thủy Nguyên, An Dương, Vĩnh Bảo…

Diện tích đất nông nghiệp giảm, trong khi đó, dân số thành phố liên tục tăng nhanh, dẫn đến diện tích đất nông nghiệp cho một khẩu nông nghiệp giảm mạnh. Năm 2002, bình quân đất nông nghiệp cho một khẩu nông nghiệp 536 m2, đến nay, còn 454 m2, là một trong những địa phương thấp nhất đồng bằng sông Hồng. Diện tích đất nông nghiệp giảm mạnh, bị chia lẻ, manh mún, cùng sự biến đổi thất thường cùa thời tiết, thiên tai, sâu bệnh khiến năng suất, sản lượng lúa của Hải Phòng trong 2 năm gần đây giảm. Năm 2007, sản lượng lúa đạt 461.355 tấn, giảm 4,24% ; năng suất lúa cả năm giảm 1, 5 tạ/ ha so với năm 2006. Do đất nông nghiệp, năng suất, sản lượng lúa giảm liên tục trong những năm gần đây, thành phố phải thay đổi quy hoạch xây dựng từ năm 2003 với sản lượng lúa bảo đảm an ninh lương thực giảm sau mỗi năm.  

Đất màu mỡ thành khu công nghiệp

Hải Phòng có tới hơn 48% diện tích đất nông nghiệp là đất trũng và bị chua mặn, tiềm năng sản xuất nông nghiệp rất hạn chế. Trong khi đó, có một nghịch lý, nhiều cánh đồng màu mỡ biến mất, thay vào đó là khu công nghiệp. Để chiều lòng các nhà đầu tư, thay vì dành những nơi đất bạc màu, không thuận cho canh tác để quy hoạch các khu công nghiệp, một số địa phương chào mời ngay những thửa ruộng trồng lúa màu mỡ dọc hai bên trục đường giao thông. Nhiều địa phương thấy trồng lúa thu nhập thấp nên đổ xô làm công nghiệp. Nguy hại ở chỗ là nhà máy, xí nghiệp, khu công nghiệp, khu đô thị…có thể mọc lên bất cứ chỗ nào, nhất là những vùng ven đường lớn, bất chấp đất trồng lúa màu mỡ "bờ xôi, ruộng mật".

Chẳng hạn, huyện Vĩnh Bảo là vựa lúa của thành phố với diện tích đất màu mỡ, thâm canh lúa khá lớn. Trong 2 năm gần đây, huyện trải thảm đỏ đón các nhà máy, xí nghiệp vào đầu tư. Tuy nhiên, để ưu đãi các nhà đầu tư, huyện dành cả diện tích đất màu mỡ, sát quốc lộ 10 để xây dựng khu công nghiệp. Điển hình là cụm công nghiệp Tân Liên, rộng hơn 149 ha, thuộc 3 xã Tân Liên, Việt Tiến, Vĩnh An, đều là diện tích đất nông nghiệp màu mỡ chạy theo quốc lộ 10. Trong quy hoạch, đến năm 2010, huyện Vĩnh Bảo còn xây dựng các cụm công nghiệp cầu Nghìn, cụm công nghiệp Vinh Quang lấy khá nhiều diện tích có khả năng thâm canh lúa. Huyện An Dương trong khoảng 5 năm gần đây, cũng nhường khá nhiều diện tích canh tác lúa cho phát triển công nghiệp. Các xã Đặng Cương, Hồng Phong, Lê Thiện mất khá nhiều đất nông nghiệp dọc quốc lộ 5 cho các khu công nghiệp Đặng Cương, Tràng Duệ. Huyện Kiến Thụy, trước khi chia tách, do tập trung phát triển các nhà máy công nghiệp dọc trục đường giao thông, khu vực đất màu mỡ, trong khi nhiều diện tích đất bạc màu ở khu vực xa trung tâm không được chú ý khai thác dành cho công nghiệp. Do vậy, sau chia tách, huyện chỉ còn duy nhất 1 nhà máy, phần lớn các nhà máy, cụm công nghiệp nằm dọc đường Phạm Văn Đồng, đường 355 đều thuộc quận Dương Kinh. Ở không ít địa phưng, có tình trạng nhiều dự án “rải chiếu, chiếm chỗ”, sau nhiều năm không triển khai thực hiện. Đất dự án xen với đất sản xuất nông nghiệp, trong quá trình thi công, các dự án phá vỡ hệ thống thủy lợi, phá vỡ tầng canh tác, khiến nhiều diện tích không thể canh tác được. Theo quy hoạch, đến năm 2010, thành phố hình thành 6 khu với 33 cụm công nghiệp vừa và nhỏ, diện tích đất nông nghiệp dành cho các khu công nghiệp này khoảng 4.616 ha, như vậy, sẽ còn khá nhiều diện tích đất canh tác màu mỡ biến thành khu công nghiệp, khu đô thị, trong khi quỹ đất nông nghiệp của Hải Phòng tiếp tục giảm mạnh. Điều đáng lo ngại là đất bị phá vỡ kết cấu do “sa mạc hoá” bởi các dự án, không thể trở lại cấy lúa, trồng màu.

(Còn tiếp)