Quỹ bồi thường tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp: Chia sẻ rủi ro với người lao động

Kết quả điều tra của Cục an toàn lao động (Bộ Lao động -Thương binh và Xã hội) 6 tháng đầu năm 2010 cho thấy: số vụ tai nạn lao động nghiêm trọng vẫn gia tăng, số người chết tăng 15,7% so với 6 tháng đầu năm 2009. Riêng Hải Phòng, xảy ra 3 vụ tai nạn lao động chết người. Nhưng trên thực tế, số liệu thống kê từ các bệnh viện, cơ sở y tế, số người nhập viện do tai nạn lao động cao gấp nhiều lần số liệu báo cáo trên…

Công nhân trong dây chuyền sản xuất                                                                                      Ảnh: Minh Hải

Ô nhiễm, mất an toàn

Mới đây, tại Công ty CP đóng tàu sông Cấm, xảy ra cái chết thương tâm của anh Nguyễn Văn Trụ, sinh năm 1977, làm việc ở bộ phận máy dập Phân xưởng vỏ. Trong khi sử dụng máy ép thủy lực, do thanh thép kê phía dưới không chắc, bắn văng vào đầu khiến anh Trụ bị thương nặng và tử vong vào ngày hôm sau.

Ô nhiễm, mất an toàn là thực trạng chung ở nhiều đơn vị, doanh nghiệp. Năm 2009, trong số 400 đơn vị, doanh nghiệp trên địa bàn thành phố qua thanh tra, kiểm tra, ngành chức năng phát hiện 120 đơn vị vi phạm pháp luật vệ sinh an toàn lao động, phòng chống cháy nổ; 35% số người lao động khám phát hiện bệnh nghề nghiệp, phần lớn là các bệnh có liên quan đến ô nhiễm môi trường như viêm mũi, viêm xoang, viêm phế quản, viêm phổi, các bệnh đường tiêu hóa, bệnh cơ xương khớp...

Tại một hội thảo mới đây do Sở Lao động- Thương binh và Xã hội, Trung tâm khoa học công nghệ và hỗ trợ an toàn vệ sinh lao động (Bộ Lao động -Thương binh và Xã hội) phối hợp tổ chức, tiến sĩ Trần Mai, Giám đốc Trung tâm KHCN, tư vấn và hỗ trợ an toàn vệ sinh lao động nhận định: hiện tượng vi phạm các quy định của Nhà nước về an toàn vệ sinh lao động khá phổ biến dẫn đến nhiều sự cố, tai nạn lao động nghiêm trọng và bệnh nghề nghiệp. Nguyên nhân chủ yếu là do nhận thức, ý thức trách nhiệm của người sử dụng lao động và người lao động chưa đầy đủ. Để cải thiện môi trường lao động, trước hết chủ sử dụng lao động phải có các công cụ để xem xét, đánh giá và thông tin rõ ràng về các mức độ rủi ro của doanh nghiệp mình. Vì vậy, cần ban hành các hệ thống tiêu chuẩn và hướng dẫn các doanh nghiệp tự đánh giá. Thậm chí ở những dự án đầu tư, việc bảo đảm môi trường lao động cần được thực hiện ngay từ đầu, trong quá trình xét phê duyệt đánh giá tác động môi trường của dự án.

Khẩn trương vận hành Quỹ bồi thường tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp

Bộ Lao động- Thương binh và Xã hội và Bảo hiểm xã hội Việt Nam đang xúc tiến vận hành Quỹ bồi thường tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp với những thủ tục nhanh gọn. Hiện tại, nếu bị tai nạn lao động hoặc bệnh nghề nghiệp, người lao động sẽ được hưởng khoản tiền hỗ trợ từ BHXH, BHYT mà họ vẫn đóng hàng tháng. Nhưng thực tế rất ít người lao động nhận được tiền hỗ trợ từ quỹ này. Số liệu từ BHXH thành phố cho thấy, năm 2009, quỹ thu hơn 38 tỷ đồng, nhưng chỉ chi trả gần 10 tỷ đồng cho 2239 người. Theo lý giải từ cơ quan BHXH, sở dĩ có sự chênh lệch quá lớn này là do những quy định phức tạp khiến đơn vị thực hiện quỹ khó chi trả. Khi người lao động bị tai nạn phải điều trị trong bệnh viện, phía doanh nghiệp phải ứng trước tất cả chi phí để chi trả. Sau đó, người lao động sẽ nộp lại giấy ra viện hoặc giấy khám bệnh để doanh nghiệp lập hồ sơ giới thiệu người lao động ra hội đồng giám định y khoa giám định mức suy giảm khả năng lao động. Tiếp đó, doanh nghiệp phải làm văn bản đề nghị giải quyết các chế độ bệnh nghề nghiệp gửi cho cơ quan BHXH rồi chờ giải quyết để nhận lại tiền tạm ứng. Thủ tục rườm rà, nhưng số tiền được hỗ trợ từ quỹ rất ít, do đó nhiều doanh nghiệp thường “ỉm” việc khai báo với ngành Lao động -Thương binh và Xã hội, rồi tìm cách sa thải người lao động đang gặp khó khăn. Vì thế, chịu thiệt thòi nhất chính là người lao động.

Quỹ Bồi thường tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp sẽ giải quyết việc chi trả bồi thường, chi phí điều trị cho những lao động bị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp thông qua những thủ tục ngắn gọn hơn. Cụ thể, khi có vụ việc xảy ra, phía doanh nghiệp chỉ cần thông báo đến cơ quan quản lý quỹ, cán bộ cơ quan này sẽ chịu trách nhiệm chi trả cho người lao động toàn bộ các khoản chi mà từ trước tới nay doanh nghiệp vẫn phải tạm ứng.

Trường hợp doanh nghiệp không báo thì người lao động có quyền tự báo với quỹ để được hưởng quyền lợi. Ngoài ra, quỹ này còn chi cho các hoạt động phòng ngừa tai nạn lao động, góp phần giảm tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp. Dự kiến, nguồn Quỹ bồi thường tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp sẽ do doanh nghiệp đóng ngay từ khi đăng ký hoạt động kinh doanh. Số tiền phải đóng dựa trên cơ sở xét yếu tố nguy hiểm, rủi ro tùy lĩnh vực hoạt động của doanh nghiệp. Mức đóng quỹ cao nhất là 2% tổng quỹ lương.

Thanh Thủy