Quốc hội sau 9 ngày làm việc: Thẳng thắn và có trọng điểm

Nâng cao chất lượng công tác dự báo

Tâm điểm của tuần làm việc đầu tiên là báo cáo của Chính phủ do Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng trình bày về tình tình thực hiện nhiệm vụ kinh tế-xã hội năm 2008, phương hướng nhiệm vụ năm 2009. Tại các tổ thảo luận, nhiều đại biểu khẳng định Chính phủ đã thực hiện có hiệu quả các biện pháp nhằm “kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an sinh xã hội, phát triển bền vững”.Tuy nhiên, nhiều đại biểu cũng thẳng thắn khẳng định, Chính phủ phải làm tốt hơn công tác dự báo để có thể đề ra các chỉ tiêu phù hợp hơn trong tình hình hiện nay. Đây là đòi hỏi chưa được nhắc tới trong kỳ họp thứ ba.Đại biểu Trần Du lịch (thành phố Hồ Chí Minh) phát biểu: “Chính phủ nhận định rằng trong năm nay sẽ khó đạt mức tăng trưởng 7%, nhưng với tình hình hiện nay, tôi cho rằng, nếu GDP đạt tăng trưởng 6,5% là tốt lắm rồi. Đại biểu Vũ Hồng Anh (Hà Nội) cho rằng, phải có những cơ sở dự báo sát hơn để thuyết phục hơn đối với mức tăng trưởng GDP 7% trong năm 2009: “ Có nhất định phải đặt mục tiêu tăng trưởng 7% , tại sao cứ nhất định đặt chỉ tiêu tăng trưởng năm sau cao hơn năm trước”. Điều mà bà Vũ Hồng Anh đòi hỏi là đối với mỗi chỉ tiêu đều phải có tính thuyết phục trên cơ sở những dự báo sát với thực tế. Đồng tình với quan điểm này, nhiều đại biểu cho rằng công tác dự báo của Chính phủ trên một số lĩnh vực chưa đạt yêu cầu, ví dụ dự báo trong xuất khẩu gạo cũng không sát, dẫn đến tình trạng gạo ứ đọng, thiệt hại cho nông dân như hiện nay.

Đòi hỏi cao hơn trong xây dựng các dự án luật

Dự án Luật Quy hoạch đô thị lần đầu tiên được đưa ra thảo luận tại Hội trường và được sự quan tâm đặc biệt của các đại biểu. Điều đó chứng tỏ quy hoạch đô thị luôn là vấn đề nóng nhất đối với một quốc gia đang phát triển như Việt Nam. Phần lớn các đại biểu đều khẳng định, đô thị ở Việt Nam nói chung là thiếu quy hoạch có tầm nhìn, thiếu tính đồng bộ. Như đại biểu Dương Anh Điền (Hải Phòng) cho rằng, quy hoạch ở Việt Nam đang thiếu vai trò của “nhạc trưởng”, tức là thiếu một đơn vị có thể đảm đương được vai trò quy hoạch, xây dựng được những quy hoạch nền cho các quy hoạch khác. Trong đó, quy hoạch của các ngành phải tuân thủ  quy hoạch “nền” này, không thể có tình trạng “lãnh đạo mới” thì có thể sửa quy hoạch cũ một cách tùy tiện theo cảm quan của mình. Nhiều đại biểu cũng chỉ ra những điều còn chưa được thể hiện rõ trong luật như quyền khiếu nại, khởi kiện của người dân khi bị thiệt hại bởi quy hoạch treo, bởi những đề án quy hoạch kém chất lượng. Phần lớn các đại biểu đều thống nhất quan điểm “bộ mặt đô thị ở  Việt Nam, từ các đô thị lớn đến nhỏ đều trong tình trạng xây dựng tùy tiện, cẩu thả, lem nhem, không theo một hình mẫu thống nhất nào cả”. Đồng tình với việc phải có Luật Quy hoạch đô thị, nhưng các đại biểu cũng cho rằng, lẽ ra chúng ta phải có luật này từ lâu, và bộ mặt nhiều đô thị đã không bị “băm nát’ ra như hiện nay.

Một dự án luật cũng được nhiều đại biểu quan tâm là Dự án Luật Bảo hiểm y tế, các đại biểu đều thấy rằng, việc ban hành luật là cấp thiết, để thực hiện mục tiêu bảo hiểm y tế toàn dân, tạo nên những thay đổi quan trọng trong cơ chế, chính sách tài chính y tế, góp phần hình thành và hoàn thiện chính sách an sinh xã hội ở nước ta. Đặc biệt, các đại biểu cho rằng vấn đề bảo hiểm cho nông dân được đề cập nhiều trong luật góp phần quan trọng thực hiện Nghị quyết Hội nghị Trung ương 7 về “nông nghiệp, nông dân, nông thôn”. Nông dân chiếm tỷ lệ lớn dân số nước ta và đa số là nghèo. Mặc dù Nhà nước đã có quy định hỗ trợ cho các hộ cận nghèo, người có công, trẻ em dưới 6 tuổi... song vẫn còn hàng chục triệu nông dân chưa tham gia BHYT. Vì thế, Nhà nước cần hỗ trợ, khuyến khích nông dân  tham gia BHYT. Điều này thể hiện sự quan tâm của Quốc hội, sự quyết tâm của Nhà nước trong việc chăm lo đời sống nhân dân, bảo đảm an sinh xã hội. Có 2 luồng ý kiến về việc hỗ trợ nông dân tham gia BHYT. Một số đại biểu cho rằng,  mức hỗ trợ thấp nhất nên quy định là 30% mệnh giá thẻ BHYT, để họ có điều kiện chăm sóc sức khoẻ, nhất là các đối tượng vùng sâu vùng xa, vùng dân tộc thiểu số. Luồng ý kiến thứ hai thì cho rằng, việc Nhà nước hỗ trợ một phần để người nông dân tham gia BHYT đã thể hiện sự quan tâm đối với nông dân. Không nên quy định tỷ lệ hỗ trợ cụ thể, việc này nên giao cho Chính phủ quyết định phù hợp với tình hình phát triển kinh tế- xã hội ở từng giai đoạn.

Tại buổi thảo luận tổ về dự kiến Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2009, các đại biểu đề nghị Quốc hội ưu tiên xem xét, thông qua những luật mang tính cấp bách, đáp ứng yêu cầu thực tế, nhất là có sự đồng bộ giữa chương trình giám sát của Quốc hội với chương trình xây dựng các luật để bảo đảm mỗi luật xây dựng ra đều có thể phát huy tốt trong cuộc sống.

Phải thực hiện kết quả giám sát tối cao

Một trọng tâm của thảo luận tổ trong thời gian qua là các đại biểu thẳng thắn nhìn nhận về chất lượng giám sát và thực hiện các kiến nghị giám sát của Quốc hội. Đại biểu Nguyễn Văn Son (Lạng Sơn) thẳng thắn: “Quốc hội, trong đó có cả tôi, phải nhìn nhận thẳng rằng công tác chất vấn và trả lời chất vấn của chúng ta còn ít. Chất lượng lại có vấn đề. Không phải vấn đề gì chúng ta cũng đưa ra chất vấn ở hội trường lớn tại các kỳ họp Quốc hội. Chúng ta phải tăng cường chất vấn các kỳ họp của Ủy ban thưởng vụ Quốc hội, để khi đưa ra các kỳ họp là thống nhất, thông qua. Nếu không, chất vấn trên hội trường với thời gian quá ít, chất vấn không đâu vào đâu. Từ đó mà cả đại biểu chất vấn và trả lời chất vấn đều không thể tranh luận đến cùng. Chuẩn bị trả lời sơ sài, chuẩn bị chất vấn cũng gọi là có thì các phiên “chất vấn” sẽ “nhạt” dần chứ không còn sôi nổi, thẳng thắn như mấy phiên họp từng thấy trước đây.

Nhiều đại biểu quan tâm đến việc chất lượng giám sát còn hạn chế do thời gian giám sát ngắn “chỉ nghe báo cáo là hết giờ, không thực tế được đến nơi đến chốn, hoặc sự điều hòa các đoàn giám sát chưa tốt, địa phương phải tiếp nhiều đoàn giám sát trong thời gian ngắn dẫn đến chất lượng báo cáo, giám sát không cao. Nhưng điều các đại biểu quan tâm nhất vẫn là việc xử lý kết quả kiến nghị của Quốc hội sau khi giám sát. Đại biểu Võ Tuấn Nhân (Quảng Trị) cho rằng: Giám sát của Quốc hội là giám sát tối cao, là giám sát của nhân dân nhưng nhiều khi không được trả lời, xử lý đến nơi đến chốn. Điều này làm giảm lòng tin của nhân dân vào hiệu quả hoạt động giám sát”.Đồng tình với quan điểm này, nhiều đại biểu đề nghị Quốc hội phải có nghị quyết buộc các cơ quan phải trả lời và thực hiện kết quả giám sát tối cao.

Sau 9 ngày làm việc, tuy chưa thực sự có các phiên chất vấn làm “nóng” hội trường, nhưng hoạt động của Quốc hội đã thể hiện sự thẳng thắn, thảo luận có trọng điểm . Nhân dân đã tin tưởng hơn vào sự điều hành của Chính phủ trong thực hiện các biện pháp kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an sinh xã hội, tăng trưởng bền vững. Đồng thời, nhân dân cũng đòi hỏi cao hơn về chất lượng hoạt động của Quốc hội, nhất là trước những vấn đề bức xúc của xã hội. Tâm điểm trong hoạt động của Quốc hội tuần tới sẽ là 3 ngày liên tục thảo luận tại hội trường về kết quả thực hiện nhiệm vụ kinh tế-xã hội năm 2008, kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội năm 2009. Quốc hội cũng sẽ xem xét Luật Quốc tịch Việt Nam, Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt, Luật Bồi thường nhà nước, tình hình thực hiện tiết kiệm, chống lãng phí…

Việt Anh