Quốc hội ban hành cơ chế đặc thù nâng cao hiệu quả phòng ngừa, giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế
Ngày 23/4/2026, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Nghị quyết số 20/2026/QH16 về cơ chế phối hợp, chính sách đặc thù nhằm nâng cao hiệu quả phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế. Nghị quyết có hiệu lực thi hành từ ngày 01/5/2026.
Nghị quyết này áp dụng đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan đến việc phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế.
Nghị quyết gồm 5 Chương, 21 điều, quy định cụ thể các nội dung về:
* Nội dung phối hợp phòng ngừa tranh chấp đầu tư quốc tế gồm: Phối hợp trong tham mưu xây dựng chính sách, pháp luật, đàm phán, ký và chấp nhận các cam kết quốc tế, thu hút đầu tư nước ngoài; Phối hợp trong giải quyết phản ánh, kiến nghị, khiếu nại của nhà đầu tư nước ngoài phù hợp với pháp luật và điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên; Phối hợp thực hiện Cơ chế phản hồi nhà đầu tư nước ngoài nhằm ngăn ngừa phát sinh vụ việc tranh chấp đầu tư quốc tế; Tuyên truyền, phổ biến kiến thức và nâng cao năng lực của cán bộ, công chức, viên chức trong phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế.
* Trách nhiệm phối hợp của cơ quan, tổ chức trong xây dựng và thực thi pháp luật, chính sách liên quan đến đầu tư nước ngoài, đàm phán, ký và chấp nhận các cam kết quốc tế
1. Cơ quan quản lý nhà nước về đầu tư chịu trách nhiệm chủ trì rà soát, đánh giá quy định về đầu tư nước ngoài theo pháp luật về đầu tư.
2. Cơ quan, tổ chức liên quan có trách nhiệm sau đây:
a) Rà soát, đánh giá và đề xuất xử lý quy định pháp luật mâu thuẫn, chồng chéo, hết hiệu lực hoặc không còn phù hợp;
b) Rà soát, đánh giá việc đàm phán, ký và thực hiện hiệp định đầu tư, hợp đồng, thỏa thuận giữa cơ quan nhà nước Việt Nam và nhà đầu tư nước ngoài; đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện, sửa đổi, bổ sung, chấm dứt hiệu lực hiệp định đầu tư không còn phù hợp với Việt Nam; xử lý kịp thời các vướng mắc, khó khăn, cản trở việc thực hiện các hiệp định đầu tư, hợp đồng, thỏa thuận giữa cơ quan nhà nước Việt Nam và nhà đầu tư nước ngoài.
3. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh kiểm tra, kịp thời xử lý vi phạm trong hoạt động đầu tư nước ngoài tại địa phương.
4. Chính phủ quy định cơ chế đăng ký đầu tư bảo đảm việc thu hút đầu tư nước ngoài hiệu quả, ổn định, giảm thiểu phát sinh tranh chấp.
* Trách nhiệm phối hợp của cơ quan, tổ chức trong giải quyết phản ánh, kiến nghị, khiếu nại của nhà đầu tư nước ngoài
1. Phản ánh, kiến nghị, khiếu nại của nhà đầu tư nước ngoài được tiếp nhận trực tiếp tại cơ quan nhà nước theo quy định của pháp luật về khiếu nại, tố cáo và thông qua cổng thông tin quốc gia về đầu tư.
2. Cơ quan nhà nước nhận được phản ánh, kiến nghị, khiếu nại của nhà đầu tư nước ngoài theo quy định tại khoản 1 Điều này mà không có thẩm quyền giải quyết phải thông báo bằng văn bản kèm theo bản sao toàn bộ thông tin, tài liệu đã nhận đến cơ quan nhà nước có thẩm quyền, cơ quan quản lý Cổng thông tin quốc gia về đầu tư và Cơ quan đại diện pháp lý.
3. Cơ quan quản lý Cổng thông tin quốc gia về đầu tư có trách nhiệm phối hợp với các cơ quan, tổ chức liên quan trong việc chuyển xử lý kịp thời, đúng thẩm quyền các phản ánh, kiến nghị, khiếu nại của nhà đầu tư nước ngoài; đồng thời tổng hợp, theo dõi và phân tích thông tin nhằm phát hiện sớm nguy cơ phát sinh tranh chấp đầu tư quốc tế.
4. Cơ quan nhà nước có thẩm quyền có trách nhiệm xem xét, giải quyết phản ánh, kiến nghị, khiếu nại của nhà đầu tư nước ngoài kịp thời, thống nhất, đúng thẩm quyền, phù hợp với pháp luật và điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên, hướng tới phòng ngừa, hạn chế nguy cơ phát sinh tranh chấp đầu tư quốc tế. Cơ quan, tổ chức liên quan có trách nhiệm phối hợp, cung cấp đầy đủ, kịp thời thông tin, tài liệu, ý kiến chuyên môn và tham gia vào việc thương lượng, tham vấn theo yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền giải quyết phản ánh, kiến nghị, khiếu nại của nhà đầu tư nước ngoài.
5. Trường hợp cần thiết, cơ quan nhà nước có thẩm quyền giải quyết phản ánh, kiến nghị, khiếu nại của nhà đầu tư nước ngoài quyết định việc thuê luật sư tư vấn trong quá trình giải quyết phản ánh, kiến nghị, khiếu nại.
Tăng cường trách nhiệm của các cơ quan trong phòng ngừa tranh chấp đầu tư quốc tế
Theo Nghị quyết, Chính phủ, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan khác ở trung ương và địa phương, cơ quan nhà nước, tổ chức, cá nhân liên quan đến công tác phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế chịu trách nhiệm thi hành Nghị quyết này.
Chính phủ, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan khác ở trung ương và địa phương bố trí nhân sự phù hợp để bảo đảm thực hiện công tác phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế.
Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội, Đoàn đại biểu Quốc hội, đại biểu Quốc hội, Hội đồng nhân dân, Ban của Hội đồng nhân dân, đại biểu Hội đồng nhân dân, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên, trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình, giám sát việc thực hiện Nghị quyết này.
Chính phủ quy định việc thành lập, tổ chức bộ máy và cơ chế hoạt động của Trung tâm phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế. Trung tâm này là đơn vị sự nghiệp công lập cung cấp dịch vụ công cơ bản, thiết yếu về phòng ngừa, giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế. Cơ chế, chính sách đặc thù cho người lao động và hoạt động của Trung tâm này không vượt quá các cơ chế, chính sách đặc thù đã được quy định tại luật, nghị quyết của Quốc hội.
Chính phủ ban hành văn bản theo thẩm quyền để quy định các nội dung chưa được quy định hoặc phát sinh trong quá trình thực hiện Nghị quyết này, bảo đảm phù hợp với các nguyên tắc của Nghị quyết này và kịp thời giải quyết vụ việc tranh chấp đầu tư quốc tế; trường hợp vượt thẩm quyền, Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định.