Quảng Trị: Tìm kiếm hài cốt 11 liệt sĩ đặc công hy sinh tại Dốc Miếu
Sau hơn 60 năm kể từ trận đánh đồn Dốc Miếu, lực lượng chức năng tỉnh Quảng Trị đã triển khai đào tìm hài cốt 11 liệt sĩ đặc công được người dân địa phương chôn cất sau trận đánh năm 1965. Trong số này có một liệt sĩ được nhân chứng nhớ rõ với dòng chữ “NGUYỄN KIẾN” khắc trên cánh tay.
Triển khai lực lượng tìm kiếm hài cốt liệt sĩ
Ngày 16/9, một đơn vị thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Trị đã có mặt tại khu vực Dốc Miếu, xã Gio Linh, để triển khai tìm kiếm hài cốt 11 liệt sĩ đặc công hy sinh trong trận đánh ngày 29/4/1965.
Theo ông Lê Tiến Dũng, Bí thư Đảng ủy xã Gio Linh, sau khi chính quyền địa phương thực hiện các nghi lễ cần thiết, lực lượng tìm kiếm đã tiến hành đào các rãnh tại khu vực người dân đang trồng khoai mì trên đồi Dốc Miếu. Đây là những vị trí được xác định dựa trên sơ đồ do nhân chứng Nguyễn Lai cung cấp và được đối chứng với các mốc địa hình còn lại tại hiện trường.
Đáng chú ý, trong quá trình tìm kiếm, một người dân đang canh tác tại khu vực cho biết trước đây, khi khai hoang đất trồng mì, người này từng phát hiện 3 hài cốt. Sau đó, các hài cốt được đưa đến một vị trí khác để an táng.
Thông tin này đã được cơ quan chức năng ghi nhận. Theo ông Dũng, các đơn vị liên quan sẽ tiếp tục xác minh để làm rõ liệu những hài cốt trên có liên quan đến nhóm 11 liệt sĩ đặc công hy sinh tại Dốc Miếu hay không, qua đó có phương án quy tập, an táng theo quy định.
Lời kể từ ký ức hơn 60 năm
Manh mối về 11 liệt sĩ bắt đầu được hé mở từ thông tin của ông Nguyễn Lai, 72 tuổi, quê gốc Gio Linh, hiện sinh sống tại xã Sơn Mỹ, tỉnh Lâm Đồng.
Cuối tháng 8/2026, ông Lai trở về với một sơ đồ phác họa vị trí chôn cất 11 liệt sĩ đặc công mà ông từng chứng kiến khi mới 11 tuổi.
Theo lời kể, đêm 29/4/1965, sau trận tập kích đồn 46 Dốc Miếu và đồn Quốc Tế bằng bộc phá, 11 chiến sĩ đặc công đã hy sinh. Ông Lai cùng người dân làng Lan Đình khi đó đã tham gia chôn cất các liệt sĩ.
Những người đã nằm xuống được đưa về chôn tại một vạt cao su gần cổng làng Lan Đình, khu vực nối tuyến Quốc lộ 1 từ Gio Linh đi Bến Hải.
Trong ký ức của ông Lai, một liệt sĩ để lại dấu ấn đặc biệt. Người này cao khoảng 1,58m, nước da ngăm, mặc quân phục, quần xắn tới gối, đi dép râu. Trên cơ thể có những vết thương lớn ở vùng cằm và ngực do trúng mìn. Đặc biệt, trên cánh tay người liệt sĩ có khắc dòng chữ “NGUYỄN KIẾN”. Phần mộ người lính này được ông Lai nhớ là nằm sát mộ bà nội mình.
Trong số 11 liệt sĩ còn có một nữ đặc công. 9 người còn lại chưa xác định được danh tính. Sau khi chôn cất, các phần mộ không có bia do điều kiện chiến tranh; độ sâu ban đầu được ông Lai nhớ khoảng 40cm.
Từ ký ức của nhân chứng đến cuộc tìm kiếm
Điều đặc biệt trong câu chuyện này là ký ức về những người lính đã nằm xuống không bị thời gian xóa nhòa.
Sau khi rời quê vào miền Nam sinh sống từ năm 1967, ông Lai vẫn luôn ghi nhớ vị trí các phần mộ. Mỗi lần có dịp trở về quê, ông lại tìm cách đối chiếu những dấu tích còn lại trên thực địa.
Sơ đồ ông cung cấp được xác định dựa trên nhiều điểm mốc, trong đó có Quốc lộ 1, cổng làng Lan Đình, khu vực nhà dân và vị trí mộ bà nội ông. Từ những thông tin này, chính quyền địa phương đã tổ chức khảo sát, khoanh vùng khu vực nghi có các phần mộ liệt sĩ.Đến ngày 16/9, cuộc tìm kiếm chính thức được triển khai.
Khu vực từng là nơi chôn cất các chiến sĩ năm xưa nay đã thay đổi nhiều. Những dấu tích chiến tranh dần bị phủ lấp bởi thời gian và hoạt động sản xuất của người dân. Trên nền đất ấy, những luống khoai mì hôm nay đang được đào lên để tìm kiếm dấu tích của những người đã hy sinh hơn sáu thập kỷ trước.
Việc tìm kiếm, quy tập hài cốt 11 liệt sĩ tại Dốc Miếu không chỉ là một cuộc tìm kiếm những phần mộ thất lạc sau chiến tranh, mà còn là hành trình lần theo những chứng cứ ít ỏi còn sót lại để trả lại danh tính, quê hương cho những người đã nằm xuống.