Quảng Trị tìm cách khai thác tài sản số văn hóa
Số hóa mới là bước đầu; để tài sản số văn hóa thực sự tạo ra giá trị, Quảng Trị cần cơ chế định giá, khai thác, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và huy động nguồn lực phù hợp. Đây là những vấn đề trọng tâm được các chuyên gia tham vấn nhằm hoàn thiện Đề án Chuyển đổi số và Phát triển Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh giai đoạn 2026–2035, tầm nhìn đến năm 2045.
Hoàn thiện cơ chế quản lý, khai thác tài sản số
Chiều 14/10, UBND tỉnh Quảng Trị tổ chức Hội thảo khoa học và tham vấn chuyên gia số 2 với chủ đề “Mô hình kinh tế, thương mại hóa tài sản số, sở hữu trí tuệ và huy động nguồn lực”.
Phát biểu khai mạc, ông Hoàng Xuân Tân, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị, nhấn mạnh: Bảo tồn di sản phải gắn với phát huy giá trị; chuyển đổi số phải tạo ra những thay đổi thực chất trong công tác quản lý, khai thác và phát triển.
Theo ông Hoàng Xuân Tân, Đề án có phạm vi liên ngành, đặt ra nhiều vấn đề mới, đòi hỏi cơ sở khoa học vững chắc, hành lang pháp lý phù hợp và giải pháp khả thi. Tiếp nối nội dung tham vấn buổi sáng về nền tảng khoa học di sản, nguyên lý Cultural DNA và chuẩn mã hóa di sản, phiên chiều tập trung làm rõ cơ chế quản lý, khai thác dữ liệu sau số hóa.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh đề nghị các đại biểu tập trung vào ba nhóm vấn đề: cơ sở pháp lý và cơ chế quản lý, khai thác tài sản số; bảo đảm quyền sở hữu trí tuệ và quản trị dữ liệu khi ứng dụng công nghệ mới; nghiên cứu cơ chế huy động nguồn lực phù hợp, bảo đảm tính khả thi và phát triển bền vững.
Các hình thức hỗ trợ kỹ thuật, viện trợ không hoàn lại và hợp tác quốc tế cần phù hợp với định hướng tài chính của Đề án, bảo đảm hiệu quả đầu tư, tránh trùng lặp nguồn lực và đáp ứng yêu cầu quản lý dữ liệu.
Trình bày đề dẫn, ông Lê Minh Tuấn, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Trị cho rằng, số hóa di sản không đồng nghĩa với việc giá trị kinh tế, xã hội tự động hình thành. Kho dữ liệu chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi quyền và trách nhiệm được xác định rõ, cơ chế quản lý phù hợp, phương pháp đánh giá có căn cứ và hoạt động khai thác gắn với nhu cầu thực tế.
Tỉnh định hướng hình thành Kho tài sản số văn hóa, thể thao và du lịch, từng bước chuẩn hóa, kết nối dữ liệu phục vụ quản lý, nghiên cứu, giáo dục, du lịch và công nghiệp văn hóa. Để hiện thực hóa mục tiêu này, cần giải quyết đồng bộ các vấn đề về ghi nhận tài sản, định giá, cấp quyền sử dụng, sở hữu trí tuệ và huy động nguồn lực.
Ông Tuấn đề nghị các ý kiến tham vấn tập trung làm rõ căn cứ khoa học, pháp lý và khả năng áp dụng trong thực tiễn, tránh sự đồng thuận mang tính hình thức.
Làm rõ giá trị kinh tế, quyền khai thác và nguồn lực
Tại hội thảo, các đại biểu, chuyên gia trình bày tham luận về bốn nội dung: ghi nhận tài sản dữ liệu vô hình vào sổ kế toán; phương pháp đo lường đóng góp của công nghiệp văn hóa số vào tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP); tính khả thi của biểu mức thu ba tầng khi cấp quyền khai thác tài sản số; cơ sở quyền đối với dữ liệu dùng để huấn luyện trí tuệ nhân tạo.
Việc ghi nhận tài sản dữ liệu vô hình cần phù hợp với quy định về quản lý tài sản công; các chỉ tiêu đánh giá đóng góp kinh tế phải có phương pháp đo lường rõ ràng, bảo đảm khả năng kiểm chứng. Cơ chế cấp quyền khai thác cần vừa đáp ứng nguyên tắc quản lý tài sản công, vừa tạo điều kiện để doanh nghiệp, làng nghề, hộ sản xuất và các chủ thể sáng tạo tiếp cận dữ liệu.
Bên cạnh đó, quyền sở hữu trí tuệ và quyền đối với dữ liệu phục vụ huấn luyện trí tuệ nhân tạo cần được xem xét thận trọng, bảo vệ lợi ích hợp pháp của Nhà nước, cộng đồng và các bên liên quan. Việc huy động nguồn lực ngoài ngân sách, hợp tác quốc tế cũng phải tuân thủ quy định hiện hành, bảo đảm minh bạch, tránh trùng lặp và đáp ứng yêu cầu quản lý, bảo vệ dữ liệu.
Phát biểu kết luận hội thảo, GS.TS, Trung tướng Trần Vi Dân, Ủy viên Hội đồng Lý luận Trung ương, Cục trưởng, Thành viên Ban Nghiên cứu chuyên đề giúp việc Bộ trưởng Bộ Công an nhấn mạnh yêu cầu cần tiếp tục làm rõ khi hoàn thiện Đề án: xác lập cơ sở ghi nhận, đo lường giá trị tài sản số; xây dựng cơ chế khai thác hợp pháp, khả thi, hài hòa lợi ích; huy động nguồn lực gắn với năng lực quản trị và yêu cầu phát triển bền vững.
Cơ quan thường trực, đơn vị nghiên cứu xây dựng Đề án và Tổ Thư ký được đề nghị tổng hợp đầy đủ, khách quan ý kiến chuyên gia; phân định rõ những nội dung đã thống nhất, vấn đề còn ý kiến khác nhau và hướng xử lý. Các kiến nghị có đủ căn cứ cần được nghiên cứu, tiếp thu; những vấn đề chưa thể kết luận cần tiếp tục nghiên cứu hoặc xin ý kiến cơ quan có thẩm quyền.
Kết quả tham vấn tại hai hội thảo sẽ được tổng hợp, nghiên cứu tiếp thu để hoàn thiện hồ sơ Đề án trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét.
