Quảng Trị: Làng nghề hương trầm trăm năm tất bật vào vụ Tết
(PLVN) - Những ngày cận Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, về thôn Quyết Thắng, xã Bắc Trạch, tỉnh Quảng Trị, không khó để cảm nhận không khí mùa Xuân đang đến rất gần. Từ sân nhà, bãi đất trống đến con đường làng, những bó hương trầm phơi nắng xếp đều tăm tắp, lan tỏa mùi thơm dịu nhẹ - mùi của Tết, của ký ức và của một làng nghề truyền thống hàng trăm năm.
Rộn ràng mùa “thu hoạch” sau một năm đợi chờ
Càng sát Tết, nhịp sống ở thôn Quyết Thắng, xã Bắc Trạch (xã Thanh Trạch cũ) càng thêm hối hả. Người người tất bật hoàn thiện những công đoạn cuối cùng để kịp giao hàng cho thương lái trong và ngoài tỉnh. Với người làm hương nơi đây, Tết không chỉ là thời khắc sum vầy mà còn là mùa “thu hoạch” sau một năm miệt mài chuẩn bị nguyên liệu, gìn giữ từng công đoạn thủ công của cha ông.
Dọc con đường dẫn vào thôn, đâu đâu cũng bắt gặp hình ảnh hương phơi kín sân, đỏ thắm dưới nắng Đông. Mùi hương trầm quyện trong gió, len lỏi qua từng mái nhà, gợi cảm giác bình yên rất riêng của những ngày cuối năm.
Ba mươi năm giữ nghề từ đôi tay người phụ nữ
Trong khoảng sân rộng của gia đình bà Nguyễn Thị Phương (55 tuổi), những cây hương đang được phơi kín lối đi. Vừa thoăn thoắt rải bột, nhúng keo, lắc hương, bà Phương chia sẻ, bà gắn bó với nghề từ năm 18 tuổi, đến nay đã hơn ba thập kỷ.
“Nguyên liệu, kỹ thuật đều được truyền lại từ đời trước. Hương của làng làm hoàn toàn từ nguyên liệu tự nhiên, không dùng hóa chất nên mùi thơm dịu, cháy đều, không cay mắt”, bà Phương cho biết.
Vụ Tết năm nay, gia đình bà sản xuất khoảng 100.000 cây hương. Với giá bán từ 150.000 - 200.000 đồng/bó (100 cây), sau khi trừ chi phí, gia đình thu lãi khoảng 50 triệu đồng, nguồn thu đáng kể giúp bà con nông dân có điều kiện đón Tết đủ đầy hơn.
Một cây hương - kết tinh của cả năm lao động
Để có được một cây hương thành phẩm, người dân Quyết Thắng phải chuẩn bị gần như quanh năm. Theo các bậc cao niên trong làng, ngay sau Tết Nguyên đán, tre được mua về chẻ nhỏ, bỏ vỏ, phơi nắng nhiều tháng liền. Đến khoảng tháng 5 âm lịch, tre được xông qua lửa để tăng độ bền, giúp bám bột tốt hơn.
Nguyên liệu làm hương là các loại lá, rễ cây hương liệu lấy từ rừng, phơi khô trong những ngày nắng gắt. Dù chuẩn bị dài hơi, nhưng phải đến tháng 11 âm lịch, cả làng mới chính thức bước vào vụ sản xuất cao điểm.
Chị Cao Thị Hướng Diễn, người đã gần 20 năm gắn bó với nghề nhớ lại: “Ngày trước, cả làng giã nguyên liệu bằng cối tay, cứ nghe tiếng giã cối là biết Tết sắp về”. Hiện một số khâu được hỗ trợ bằng máy móc, song phần lớn công đoạn quan trọng vẫn làm thủ công.
Khó nhất là khâu nhúng hồ, rắc bột và lắc hương. Người làm phải đều tay để cây hương tròn, đẹp, cháy đều, không tắt giữa chừng, chính là yếu tố này đã tạo nên thương hiệu hương trầm Quyết Thắng.
Giữ nghề - giữ văn hóa, tạo sinh kế bền vững
Không chỉ mang lại thu nhập ổn định, nghề làm hương trầm Quyết Thắng còn là giá trị văn hóa được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Năm 2015, thôn Quyết Thắng được UBND tỉnh Quảng Bình (cũ) công nhận là làng nghề hương trầm truyền thống. Hiện toàn thôn có hơn 400 hộ tham gia sản xuất, chủ yếu vào dịp Tết, tạo việc làm thời vụ cho hàng trăm lao động, phần lớn là phụ nữ và người cao tuổi.
Theo ông Phan Văn Toại, Trưởng thôn Quyết Thắng, mỗi năm, làng nghề cung ứng ra thị trường hàng triệu cây hương các loại. Riêng dịp Tết, nhiều hộ phải làm xuyên ngày nghỉ để kịp đơn hàng.
“Dù vất vả, nghề làm hương trầm giúp bà con có thêm thu nhập trong thời gian nông nhàn, đồng thời giữ được nghề truyền thống của cha ông có từ hàng trăm năm”, ông Toại nói.
Hướng đi mới cho làng nghề truyền thống
Ông Trần Hải, Phó Chủ tịch UBND xã Bắc Trạch cho biết, địa phương xác định phát triển làng nghề truyền thống gắn với chương trình OCOP là nhiệm vụ quan trọng. Thời gian qua, xã đã tạo điều kiện cho người dân vay vốn ưu đãi, tổ chức tập huấn kỹ thuật, khuyến khích cải tiến mẫu mã, nâng cao chất lượng sản phẩm.
Trong nhiệm kỳ mới, nội dung phát triển làng nghề và sản phẩm OCOP tiếp tục được đưa vào phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm, hướng tới xây dựng thương hiệu hương trầm uy tín, từng bước hình thành mô hình hợp tác xã, tạo đầu ra ổn định và mở rộng thị trường.
Giữa nhịp sống hiện đại, làng hương Quyết Thắng vẫn rộn ràng mỗi độ Tết đến, Xuân về. Từ những nén hương mộc mạc, một làng nghề truyền thống đang lặng lẽ lan tỏa giá trị văn hóa, giữ lửa nghề xưa và mở ra hướng phát triển bền vững cho quê hương Quảng Trị.