Quảng Trị đổi mới cách đưa pháp luật đến vùng đồng bào dân tộc thiểu số

Quảng Trị đổi mới cách đưa pháp luật đến vùng đồng bào dân tộc thiểu số
Toàn cảnh Hội nghị Báo cáo viên pháp luật cấp tỉnh kỳ III năm 2026, với chủ đề đưa pháp luật đến gần đồng bào dân tộc thiểu số thông qua ngôn ngữ, văn hóa và phương thức truyền thông phù hợp. (Ảnh: Minh Phương)

Tuyên truyền bằng tiếng dân tộc, lồng ghép pháp luật trong hoạt động văn hóa, trường học và gắn với nhiệm vụ bảo vệ biên giới, Quảng Trị đang đa dạng hóa phương thức phổ biến, giáo dục pháp luật, giúp đồng bào dân tộc thiểu số nâng cao nhận thức và ý thức chấp hành.

Đưa pháp luật đến gần dân bằng cách nói của dân

Ngày 19/11, Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật tỉnh Quảng Trị tổ chức Hội nghị Báo cáo viên pháp luật cấp tỉnh kỳ III năm 2026 với chủ đề “Đưa pháp luật đến gần đồng bào dân tộc thiểu số thông qua ngôn ngữ, văn hóa và phương thức truyền thông phù hợp”. Hội nghị là dịp để các sở, ngành, địa phương chia sẻ kinh nghiệm, đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả phổ biến, giáo dục pháp luật từ thực tiễn cơ sở.

Phát biểu dẫn đề, ông Trương Quang Sáng, Phó Giám đốc Sở Tư pháp, Phó Chủ tịch Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật tỉnh, nhấn mạnh yêu cầu đổi mới phương thức tuyên truyền, khắc phục tình trạng truyền đạt nặng về phổ biến văn bản, thiếu tương tác. Nội dung pháp luật cần được chuyển tải bằng ngôn ngữ dễ hiểu, gắn với phong tục, tập quán và những vấn đề thiết thực của từng cộng đồng.

Ông Trương Quang Sáng, Phó Giám đốc Sở Tư pháp, Phó Chủ tịch Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật tỉnh, phát biểu tại hội nghị. (Ảnh: Minh Phương)
Ông Trương Quang Sáng, Phó Giám đốc Sở Tư pháp, Phó Chủ tịch Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật tỉnh, phát biểu tại hội nghị. (Ảnh: Minh Phương)

Từ thực tiễn cơ sở, xã Kim Điền đề xuất xây dựng đội ngũ tuyên truyền viên song ngữ, kết hợp người am hiểu pháp luật với người thông thạo tiếng dân tộc. Thay vì chỉ đọc quy định, người tuyên truyền cần giải thích bằng những tình huống cụ thể để bà con hiểu và biết cách áp dụng.

Ở xã Khe Sanh, địa bàn rộng, dân cư phân tán, nhiều người dân thường xuyên làm nương rẫy, việc tuyên truyền cũng cần linh hoạt thông qua sinh hoạt thôn, nhóm nhỏ hoặc đến từng hộ gia đình. Cách làm này giúp người dân tiếp cận thông tin thuận tiện hơn, không bị bó hẹp trong những buổi tuyên truyền tập trung.

Phát huy giá trị văn hóa, lan tỏa ý thức pháp luật

Một hướng tiếp cận được Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đề xuất là gắn bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa các dân tộc thiểu số với tuyên truyền chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước. Theo đó, cộng đồng cần được xác định là chủ thể trong bảo tồn văn hóa; nghệ nhân, già làng, trưởng bản và người có uy tín là lực lượng nòng cốt trong gìn giữ, trao truyền các giá trị truyền thống.

Ngành Văn hóa đề xuất chuyển tải nội dung chính sách, pháp luật thông qua dân ca, dân vũ, sân khấu hóa, lễ hội và các hoạt động sinh hoạt cộng đồng, bằng ngôn ngữ phù hợp với từng dân tộc. Những vấn đề như bảo vệ rừng, bình đẳng giới, phòng chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống có thể được lồng ghép trong các hình thức văn hóa quen thuộc, giúp thông điệp đến với người dân tự nhiên, dễ tiếp nhận hơn.

Cùng với đó, việc gắn bảo tồn văn hóa với phát triển sinh kế, du lịch cộng đồng bền vững được xem là giải pháp để người dân vừa gìn giữ bản sắc, vừa được hưởng lợi từ di sản. Ngành cũng đề xuất tăng cường đầu tư thiết chế văn hóa cơ sở, số hóa di sản và xây dựng các sản phẩm truyền thông đa phương tiện, đa ngữ.

Không chỉ người lớn, học sinh cũng được xác định là lực lượng có thể lan tỏa ý thức pháp luật trong cộng đồng. Theo ông Đặng Văn Tuần, Phó Chánh Văn phòng Sở Giáo dục và Đào tạo, giáo dục pháp luật trong nhà trường không chỉ nhằm giúp học sinh biết, hiểu quy định mà quan trọng hơn là hình thành thói quen sống và hành động theo pháp luật.

Một học sinh hiểu về an toàn giao thông có thể nhắc nhở cha mẹ đội mũ bảo hiểm, chấp hành tốc độ; biết sử dụng mạng xã hội an toàn có thể giúp người thân nhận diện các hình thức lừa đảo trực tuyến; hiểu về quyền trẻ em, tác hại của tảo hôn có thể trở thành tiếng nói tích cực trong gia đình. Từ đó, mỗi học sinh có thể trở thành một “đại sứ pháp luật”, đưa kiến thức từ nhà trường lan tỏa đến cộng đồng.

Gắn tuyên truyền với bảo vệ biên giới và chăm lo đời sống

Ở địa bàn biên giới, Bộ đội Biên phòng giữ vai trò nòng cốt trong tuyên truyền, vận động đồng bào chấp hành pháp luật, tham gia bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia.

Đại tá Ngô Văn Dũng, Phó Chính ủy Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Trị, phát biểu tham luận về vai trò của lực lượng Bộ đội Biên phòng trong tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho đồng bào dân tộc thiểu số khu vực biên giới. (Ảnh: Minh Phương)
Đại tá Ngô Văn Dũng, Phó Chính ủy Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Trị, phát biểu tham luận về vai trò của lực lượng Bộ đội Biên phòng trong tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho đồng bào dân tộc thiểu số khu vực biên giới. (Ảnh: Minh Phương)

Đại tá Ngô Văn Dũng, Phó Chính ủy Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Trị cho biết, nội dung tuyên truyền tập trung vào những quy định gắn trực tiếp với đời sống và tình hình địa bàn như xuất cảnh, nhập cảnh, phòng chống ma túy, buôn lậu, bảo vệ biên giới và trách nhiệm công dân trong giữ gìn an ninh, trật tự.

Riêng năm 2026, các đồn Biên phòng phối hợp với ban, ngành, đoàn thể địa phương tổ chức 1.895 buổi tuyên truyền tập trung, thu hút 117.334 lượt người tham gia; thực hiện 1.223 buổi tuyên truyền nhỏ lẻ, phát 2.224 giờ thông tin qua hệ thống truyền thanh địa phương và các mô hình “Tiếng loa Biên phòng”, “Truyền thanh bản xa”; cấp phát 5.552 tờ rơi, tờ gấp.

Cùng với tuyên truyền tập trung, cán bộ Biên phòng còn trực tiếp đến thôn, bản, hộ gia đình để nắm tình hình, giải thích những vấn đề người dân quan tâm, vận động các trường hợp có nguy cơ vi phạm. Các mô hình “Tiết học biên cương”, “Tổ tư vấn pháp luật”, “Hòm thư điện tử tố giác tội phạm” tiếp tục được duy trì; việc ứng dụng video AI, infographic số cũng được nghiên cứu nhằm truyền tải pháp luật trực quan, dễ tiếp nhận.

Đại biểu tham dự Hội nghị Báo cáo viên pháp luật cấp tỉnh kỳ III năm 2026. (Ảnh: Minh Phương)
Đại biểu tham dự Hội nghị Báo cáo viên pháp luật cấp tỉnh kỳ III năm 2026. (Ảnh: Minh Phương)

Đáng chú ý, công tác tuyên truyền được gắn với chăm lo đời sống Nhân dân thông qua các mô hình phát triển sinh kế như trồng lúa nước, cà phê hữu cơ, “Dê giống khởi nghiệp”; hỗ trợ nhà ở, giếng nước, công trình “Ánh sáng vùng biên”, khám chữa bệnh và chương trình “Nâng bước em tới trường - Con nuôi đồn Biên phòng”. Những hoạt động này góp phần tăng cường mối quan hệ quân - dân, tạo nền tảng để vận động đồng bào chấp hành pháp luật và tham gia bảo vệ biên giới.

Từ tiếng nói quen thuộc, làn điệu dân ca đến lớp học và những buổi gặp gỡ tại bản làng, các cách làm cho thấy pháp luật chỉ thực sự đi vào đời sống khi được truyền tải đúng cách, đúng đối tượng và gắn với nhu cầu của người dân. Bởi đích đến không phải là số buổi tuyên truyền, mà là nhận thức của đồng bào được nâng lên, hành vi được thay đổi và chủ động vận dụng pháp luật để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình.

Minh Phương