Quảng Ninh: Hơn sáu thập kỷ phát triển, hướng tới nâng cao đời sống nhân dân

Từ dấu mốc lịch sử đến mở rộng các động lực kinh tế

Ngày 30/10/1963, Quốc hội khóa II thông qua việc hợp nhất tỉnh Hải Ninh và khu Hồng Quảng thành tỉnh Quảng Ninh. Từ ngày 1/1/1964, tỉnh chính thức đi vào hoạt động, mở ra chặng đường phát triển mới cho vùng đất có vị trí chiến lược ở khu vực Đông Bắc của Tổ quốc.

Trong những năm đầu thành lập, Quảng Ninh vừa thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế, vừa bảo đảm quốc phòng, an ninh trong bối cảnh đất nước còn nhiều khó khăn. Trên vùng đất có truyền thống công nhân mỏ, tinh thần “Kỷ luật và Đồng tâm” trở thành nét đặc trưng, gắn với quá trình lao động, sản xuất và xây dựng quê hương của nhiều thế hệ cán bộ, công nhân, nhân dân.

Trải qua các giai đoạn lịch sử, Quảng Ninh từng bước phát huy những lợi thế về tài nguyên khoáng sản, vị trí địa lý, đường bờ biển, hệ thống cửa khẩu và các giá trị văn hóa, thiên nhiên. Những lợi thế này tạo nền tảng cho địa phương phát triển công nghiệp, thương mại, dịch vụ, kinh tế biển và du lịch.

Bước vào thời kỳ đổi mới, Quảng Ninh từng bước chuyển dịch cơ cấu kinh tế, phát huy vai trò của công nghiệp truyền thống, đồng thời mở rộng các lĩnh vực có tiềm năng. Từ nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào khai thác than, địa phương chú trọng phát triển công nghiệp chế biến, chế tạo, thương mại, dịch vụ, du lịch và kinh tế cửa khẩu.

Quá trình chuyển đổi được hỗ trợ bởi việc đầu tư kết cấu hạ tầng và cải thiện kết nối liên vùng. Hệ thống đường cao tốc, cảng biển, sân bay và các tuyến giao thông quan trọng góp phần mở rộng không gian phát triển, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho lưu thông hàng hóa, thu hút đầu tư và kết nối các trung tâm kinh tế.

Cùng với hạ tầng, Quảng Ninh chú trọng cải thiện môi trường đầu tư, huy động các nguồn lực xã hội và phát triển những khu vực có khả năng tạo động lực tăng trưởng. Công nghiệp chế biến, chế tạo ngày càng đóng vai trò quan trọng bên cạnh các ngành kinh tế truyền thống.

Du lịch cũng trở thành lĩnh vực có nhiều dư địa phát triển. Vịnh Hạ Long, Yên Tử cùng hệ thống di tích, danh thắng, cảnh quan biển đảo và giá trị văn hóa tạo nên lợi thế riêng của địa phương. Việc phát triển du lịch gắn với dịch vụ, thương mại và vận tải mở ra thêm cơ hội việc làm, đồng thời góp phần đa dạng hóa cơ cấu kinh tế.

Sự chuyển dịch này không đồng nghĩa với việc các ngành truyền thống mất đi vai trò, mà cho thấy Quảng Ninh đang tìm cách kết hợp các lợi thế sẵn có với những động lực tăng trưởng mới.

Tăng trưởng hai con số gắn với nâng cao đời sống nhân dân

Những thay đổi trong tư duy và phương thức phát triển được phản ánh qua kết quả tăng trưởng kinh tế của Quảng Ninh. Giai đoạn 2021-2025, tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân của địa phương đạt 10,4%/năm. Riêng năm 2025, GRDP tăng 11,89%, tiếp tục duy trì mức tăng trưởng hai con số.

Bước sang năm 2026, đà tăng trưởng tiếp tục được duy trì. Trong 9 tháng, GRDP của Quảng Ninh tăng 12,54%; riêng quý III tăng 15,04%, đứng đầu cả nước về tốc độ tăng trưởng GRDP trong cả hai khoảng thời gian này.

Đáng chú ý, công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục là một động lực quan trọng. Trong 9 tháng năm 2026, giá trị tăng thêm của ngành tăng 26,67%, đóng góp 3,82 điểm phần trăm vào mức tăng trưởng GRDP chung. Kết quả này cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của lĩnh vực công nghiệp trong cơ cấu kinh tế địa phương.

Cùng với công nghiệp, du lịch tiếp tục đóng góp vào tăng trưởng. Trong 9 tháng năm 2026, Quảng Ninh đón khoảng 18,8 triệu lượt khách, doanh thu du lịch đạt khoảng 56.400 tỷ đồng. Những kết quả này cho thấy sức hút của các sản phẩm du lịch địa phương, đồng thời phản ánh dư địa phát triển của nhóm ngành dịch vụ.

Tăng trưởng GRDP hai con số trong nhiều năm liên tiếp là dấu mốc đáng chú ý trong hành trình phát triển của Quảng Ninh. Năm 2026 đánh dấu giai đoạn phát triển mới của Quảng Ninh, trong bối cảnh địa phương triển khai các mục tiêu nhiệm kỳ 2025-2030 và thực hiện Nghị quyết của Quốc hội về việc thành lập thành phố Quảng Ninh.

Việc mở rộng không gian phát triển và đặt ra những mục tiêu kinh tế cao hơn đồng thời làm tăng yêu cầu đối với công tác quản lý, điều hành. Quảng Ninh cần tiếp tục phát huy lợi thế về hạ tầng, công nghiệp, dịch vụ, du lịch và kinh tế biển, đồng thời giải quyết hài hòa các yêu cầu về môi trường, an sinh xã hội và chất lượng sống.

Duy trì tăng trưởng hai con số không chỉ đòi hỏi nguồn lực đầu tư mà còn cần nâng cao hiệu quả quản trị, năng lực cạnh tranh và chất lượng phát triển. Việc cải thiện môi trường kinh doanh, hỗ trợ doanh nghiệp, đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số là những hướng đi có ý nghĩa đối với quá trình phát triển trong giai đoạn tiếp theo.

Tăng trưởng kinh tế chỉ thực sự có ý nghĩa khi thành quả phát triển được chuyển hóa thành những lợi ích thiết thực trong đời sống nhân dân. Tại Quảng Ninh, điều đó đang được thể hiện qua những chính sách cụ thể, tác động trực tiếp đến việc học tập của trẻ em, sức khỏe cộng đồng, cơ hội việc làm và chi phí sinh hoạt của mỗi gia đình.

Trong giáo dục, từ năm học 2026-2027, học sinh phổ thông và học viên giáo dục thường xuyên thuộc diện áp dụng được mượn sách giáo khoa miễn phí theo mô hình thư viện dùng chung. Hơn 288.000 bộ sách đã được cấp, giúp các gia đình giảm chi phí đầu năm học, đồng thời bảo đảm học sinh có điều kiện tiếp cận học liệu;

Cùng với đó, chương trình xe buýt điện đưa đón học sinh miễn phí được triển khai tại các phường Hạ Long, Hồng Gai và Hà Tu, với khoảng 50 xe trên 6 tuyến. Chính sách không chỉ giảm gánh nặng đưa đón cho phụ huynh mà còn tạo thêm lựa chọn đi lại an toàn, thuận tiện cho học sinh.

Trong lĩnh vực y tế, Quảng Ninh triển khai khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí nhằm chuyển trọng tâm từ điều trị sang chủ động phòng bệnh, phát hiện sớm nguy cơ và chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Đến ngày 30/9/2026, thành phố đã tổ chức khám cho 1.267.833 người, đạt 99,90% kế hoạch. Cùng với đó, chính sách hỗ trợ mức đóng bảo hiểm y tế cho các nhóm đối tượng theo quy định góp phần giảm bớt gánh nặng tài chính, nhất là đối với người cao tuổi và những người có hoàn cảnh khó khăn.

Cơ hội việc làm và khả năng bảo đảm sinh kế cũng là một thước đo quan trọng của chất lượng tăng trưởng. Sáu tháng đầu năm 2026, Quảng Ninh tạo thêm 14.650 việc làm. Cùng với các chính sách hỗ trợ người có công, người yếu thế và những gia đình gặp khó khăn, kết quả này cho thấy phát triển kinh tế cần được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với bảo đảm an sinh xã hội.

Những chính sách trên cho thấy thành quả phát triển không chỉ được phản ánh qua tốc độ tăng GRDP hay quy mô đầu tư, mà còn qua những khoản chi phí người dân được giảm bớt, những dịch vụ thiết yếu được tiếp cận thuận lợi hơn và cơ hội phát triển được mở rộng. Tuy nhiên, để tăng trưởng thực sự mang tính bao trùm, các chính sách cần được triển khai hiệu quả, đúng đối tượng và duy trì bền vững; bảo đảm người dân ở khu vực đô thị, miền núi, biên giới, hải đảo đều có cơ hội thụ hưởng thành quả phát triển. Đây cũng là yêu cầu đặt ra đối với Quảng Ninh trong quá trình duy trì tăng trưởng hai con số, gắn phát triển kinh tế với nâng cao chất lượng cuộc sống và hạnh phúc của nhân dân.

Từ dấu mốc thành lập năm 1963 đến kết quả tăng trưởng GRDP 12,54% trong 9 tháng năm 2026, Quảng Ninh đã trải qua chặng đường dài với nhiều thay đổi về cơ cấu kinh tế và phương thức phát triển. Truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm”, cùng việc phát huy lợi thế địa phương và đổi mới tư duy phát triển, tiếp tục là những yếu tố quan trọng trong hành trình đó.

Trong giai đoạn mới, thách thức đặt ra không chỉ là duy trì tốc độ tăng trưởng cao mà còn phải nâng cao chất lượng và tính bền vững của nền kinh tế. Gắn phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường, bảo đảm quốc phòng, an ninh và chăm lo đời sống nhân dân sẽ là những yêu cầu quan trọng để Quảng Ninh phát huy vai trò động lực phát triển của khu vực phía Bắc trong những năm tới.