Quảng Ninh: Chuyển đổi số để thông quan nhanh hơn, phục vụ doanh nghiệp tốt hơn
(PLVN) - Với khối lượng gần 200.000 tờ khai của 2.790 doanh nghiệp trong 7 tháng đầu năm 2026, các đơn vị thuộc Chi cục Hải quan khu vực VIII trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh đang đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số và tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp.
Từ đầu năm 2026, Chi cục Hải quan khu vực VIII triển khai đồng bộ các kế hoạch cải cách hành chính, chuyển đổi số và phát triển quan hệ đối tác Hải quan - Doanh nghiệp. Mục tiêu được đặt ra là nâng cao hiệu quả quản lý, đồng thời tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu (XNK).
Trong công tác cải cách, hiện đại hóa và ứng dụng công nghệ thông tin, Chi cục đã ban hành 1 nghị quyết chuyên đề, 7 kế hoạch, 2 quyết định, 1 thông báo và hơn 180 công văn, báo cáo liên quan.
Một số ứng dụng được triển khai như phần mềm quản lý phương tiện vận tải xuất nhập cảnh tại các cửa khẩu đường bộ và Chatbot AI của Cục Hải quan. Chi cục cũng hoàn thành rà soát, đề xuất cắt giảm 9 mặt hàng kiểm tra chuyên ngành chưa phù hợp, còn chồng chéo; kiến nghị triển khai trên hệ thống một cửa quốc gia đối với 3 thủ tục.
Bên cạnh đó, đơn vị báo cáo đề xuất cắt giảm, đơn giản hóa 5 thủ tục hành chính và kiến nghị công bố công khai 37 thủ tục hành chính.
Số hóa nhiều khâu nghiệp vụ
Từ khai báo, xử lý hồ sơ đến thúc đẩy thông quan, giám sát và quản lý rủi ro, ngày càng nhiều khâu được thực hiện trên môi trường số. Theo Chi cục Hải quan khu vực VIII, việc này góp phần rút ngắn thời gian thông quan, giảm chi phí và tạo thuận lợi hơn cho hoạt động XNK của doanh nghiệp.
Trong 7 tháng đầu năm, các đơn vị thuộc Hải quan khu vực VIII trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh đã làm thủ tục cho gần 200.000 tờ khai của 2.790 doanh nghiệp. Tổng kim ngạch XNK đạt hơn 23 tỷ USD.
Tính trung bình mỗi ngày, các đơn vị phụ trách XNK tại các cảng, cửa khẩu của Quảng Ninh thực hiện 1.299 tờ khai. Khối lượng công việc lớn, diễn ra liên tục, đặt ra yêu cầu xử lý nhanh và chính xác. Theo đó, cải cách hành chính, số hóa quy trình và ứng dụng phần mềm công nghệ vào hoạt động nghiệp vụ được xác định là yêu cầu cần thiết.
Ông Trần Văn Danh, một đơn vị logistics, cho biết việc áp dụng chuyển đổi số giúp doanh nghiệp giảm nhân lực dành cho hồ sơ, in ấn và đi lại tại khu vực cửa khẩu. Doanh nghiệp có thể làm việc từ xa, gửi hồ sơ qua hệ thống mạng. Phía Hải quan cũng hỗ trợ doanh nghiệp trong các thủ tục liên quan đến tờ khai phương tiện, đăng ký thủ tục và giấy tờ tại cửa khẩu.
Mục tiêu của quá trình số hóa được Chi cục xác định không chỉ nằm ở nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, mà còn hướng tới giảm thời gian, chi phí thực hiện thủ tục cho doanh nghiệp. Qua đó, góp phần nâng cao sức cạnh tranh của các cửa khẩu Quảng Ninh.
Trong bối cảnh Quảng Ninh đặt mục tiêu tăng trưởng ở mức hai con số, việc nâng cao chất lượng phục vụ, thu hút thêm doanh nghiệp và tạo thuận lợi cho dòng hàng hóa qua cửa khẩu đang trở thành một trong những yếu tố quan trọng để nâng sức cạnh tranh của hệ thống cửa khẩu, cảng biển trên địa bàn.
Tăng hỗ trợ, thu hút doanh nghiệp
Cùng với cải cách thủ tục, Chi cục Hải quan khu vực VIII chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang phục vụ, lấy doanh nghiệp làm trung tâm. Các hội nghị đối thoại được duy trì nhằm tiếp nhận, giải đáp và tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp trong quá trình thực hiện chính sách, pháp luật.
Từ đầu năm 2026 đến nay, Chi cục đã phối hợp với các sở, ngành chuẩn bị nội dung và tổ chức 3 hội nghị gặp mặt doanh nghiệp của UBND tỉnh về XNK. Đơn vị cũng tổ chức 13 hội nghị cấp Chi cục và Hải quan cửa khẩu. Chi cục đã ký kết thỏa thuận hợp tác với Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) và Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh nhằm tăng cường phối hợp, thúc đẩy hoạt động XNK qua địa bàn.
Cùng với đó, 129 luật, nghị định, thông tư mới được tuyên truyền, đăng tải, phổ biến đến cộng đồng doanh nghiệp. Các kênh thông tin của đơn vị cũng tiếp nhận, hướng dẫn và giải đáp 205 vướng mắc của doanh nghiệp.
Trong những tháng đầu năm, hoạt động XNK tiếp tục đối mặt với những khó khăn, thách thức từ bối cảnh kinh tế thế giới. Các lực lượng chức năng tại khu vực cửa khẩu Quảng Ninh triển khai đồng bộ các giải pháp vừa tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, vừa tăng cường quản lý, chống thất thu ngân sách.
Theo thống kê, 7 tháng đầu năm tỉnh Quảng Ninh đã thu hút thêm hơn 2.100 doanh nghiệp mới về làm thủ tục. Lượng hàng hóa thông quan mỗi ngày đạt kim ngạch hơn 108 triệu USD. Hoạt động XNK qua các cửa khẩu cũng đóng góp vào nguồn thu ngân sách của tỉnh Quảng Ninh với 11.000 tỷ đồng, tăng hơn 10% so với cùng kỳ năm 2025.
Tại Hải quan cửa khẩu cảng Hòn Gai, việc tạo thuận lợi thương mại, cải cách thủ tục hành chính và đồng hành cùng doanh nghiệp được xác định là giải pháp nhằm duy trì và mở rộng nguồn thu.
Ông Phạm Văn Hanh - Phó Đội trưởng Hải quan cửa khẩu cảng Hòn Gai, cho biết đơn vị đã thành lập tổ chuyên trách thu hút và hỗ trợ giải quyết vướng mắc thủ tục Hải quan đối với doanh nghiệp hoạt động qua địa bàn. Đơn vị áp dụng mô hình “01 doanh nghiệp gồm 01 công chức đầu mối và 01 lãnh đạo phụ trách xuyên suốt” trong tiếp xúc, vận động doanh nghiệp làm thủ tục qua cảng.
Hải quan cửa khẩu cảng Hòn Gai cũng làm việc với các chủ đầu tư hạ tầng khu công nghiệp như Bắc Tiền Phong, Nam Tiền Phong, Đông Mai, Việt Hưng và các doanh nghiệp thứ cấp để nắm bắt kế hoạch sản xuất, kịp thời tháo gỡ khó khăn. Trong 7 tháng, đơn vị đã tiếp xúc với 223 doanh nghiệp, dự án. Trong số này, 91 doanh nghiệp mở tờ khai tại đơn vị, với kim ngạch trên 5,6 tỷ USD.
Đầu tư cho nguồn nhân lực số
Cùng với ứng dụng công nghệ, Hải quan khu vực VIII xác định phát triển nguồn nhân lực là một trong những nhiệm vụ đáp ứng yêu cầu quản lý trong bối cảnh mới. Đơn vị đã xây dựng đề án đào tạo, phát triển nguồn nhân lực giai đoạn 2026-2030 với phương châm: “Vững vàng chính trị – Tinh thông nghiệp vụ – Am hiểu dữ liệu – Thành thạo công nghệ”.
Theo ông Bùi Ngọc Lợi - Phó Chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực VIII, phương pháp đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực cũng được thay đổi theo hướng tăng cường năng lực thực tiễn. Mô hình 70-20-10 được áp dụng, trong đó 70% năng lực được tăng cường qua thực tiễn công việc, 20% thông qua chia sẻ và đào tạo tại chỗ, 10% dựa trên các khóa đào tạo chính thức.
Đơn vị bước đầu xây dựng nền tảng học số “Digital Learning”, tích hợp các chức năng như diễn đàn trao đổi thông tin nghiệp vụ Hải quan, cơ sở dữ liệu nghiệp vụ, phòng họp không giấy tờ, đánh giá năng lực công chức và KPI, Phó Chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực VIII cho biết thêm.
Việc thay đổi phương thức quản lý, ứng dụng công nghệ số và đầu tư cho nguồn nhân lực đang được triển khai song song với nhiệm vụ tạo thuận lợi thương mại. Đây được xác định là những giải pháp nhằm nâng cao chất lượng phục vụ, hỗ trợ thu hút doanh nghiệp, tạo thuận lợi cho hoạt động XNK và nâng cao năng lực cạnh tranh của các cửa khẩu Quảng Ninh.