“Quan trọng nhất là lương tâm và đạo đức kiểm sát viên”
Gác lại những bận rộn, Viện trưởng VKSND TC trao đổi với phóng viên Báo PLVN về những công việc của ông nhiệm kỳ qua.
 |
| Viện trưởng VKSND TC Trần Quốc Vượng |
- Một trong những bài học quan trọng mà ngành KSND đúc rút ra từ 50 năm tổ chức và hoạt động là phải chăm lo xây dựng đội ngũ cán bộ. Đây là nhiệm vụ cơ bản tạo nên sức mạnh của VKSND.
Trong điều kiện đất nước ta đang phát triển nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập kinh tế quốc tế, các quan hệ pháp luật phát sinh ngày càng đa dạng, đòi hỏi người cán bộ, KSV càng phải phấn đấu học tập nhiều hơn nữa để không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ. Đặc biệt là phải rèn luyện ý thức trách nhiệm, giữ vững đạo đức nghề nghiệp, đấu tranh với những cám dỗ đời thường.
Trong báo cáo công tác của ngành KSND trước Quốc hội, tôi cũng đã nêu lên những tồn tại, yếu kém cần khắc phục, trong đó đã nêu rõ là trong nhiệm kỳ, ngành KSND còn có 196 cán bộ, KSV vi phạm đạo đức, lối sống và kỷ luật nghiệp vụ, vi phạm pháp luật, trong đó có những vụ việc có tính chất nghiêm trọng cần phải xem xét, xử lý trách nhiệm hình sự.
Để xảy ra những tồn tại, yếu kém này có nguyên nhân do một số lãnh đạo đơn vị, VKS các cấp chưa quan tâm đúng mức tới công tác giáo dục, rèn luyện cán bộ, KSV; công tác quản lý cán bộ, trong đó có quản lý nghiệp vụ chưa chặt chẽ.
Thời gian tới, ngành KSND chúng tôi tiếp tục quan tâm đến công tác này nhiều hơn nữa, góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ, KSV ngày càng trong sạch, vững mạnh, đáp ứng với yêu cầu thực hiện chức năng, nhiệm vụ và cải cách tư pháp.
Ngoài vấn đề đạo đức, nhân dân rất quan tâm tới trình độ, chất lượng tranh tụng của KSV tại các phiên toà hình sự, theo đánh giá của ông, chất lượng tranh tụng của KSV tại các phiên tòa hình sự đã đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp hay chưa?
Những hạn chế này sẽ được ngành KSND xem xét, có biện pháp nâng cao chất lượng tranh tụng của KSV tại phiên tòa hình sự trong thời gian tới.
Phân công KSV có kinh nghiệm làm vụ Vinashin
- Dư luận rất quan tâm tới thông tin từ VKSND TC về một số vụ án có nhiều tình tiết phức tạp mà các cơ quan tố tụng còn có quan điểm khác nhau. Ông có thể cho biết tiến độ và quan điểm của VKSND TC đối với vụ án xảy ra ở nông trường Sông Hậu, vụ án oan đối với 3 thanh niên ở Yên Nghĩa, Hà Đông, Hà Nội và vụ Vinashin mới xảy ra gần đây?
| Viện trưởng VKSND TC Trần Quốc Vượng sinh ngày 5/2/1953 tại xã An Ninh, huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình, hiện cư trú tại phường Đội Cấn, quận Ba Đình, Hà Nội. Là đại biểu Quốc hội khóa XII, có trình độ Thạc sỹ, ông Trần Quốc Vượng đang tiếp tục là ứng cử viên đại biểu Quốc hội khóa XIII. |
Hiện nay, vụ án xảy ra ở nông trường Sông Hậu đã kết thúc việc điều tra lại. VKSND TC đã thành lập tổ công tác liên ngành để chỉ đạo các vấn đề nghiệp vụ của quá trình giải quyết vụ án, bảo đảm việc giải quyết khẩn trương, có căn cứ, đúng pháp luật.
Đối với vụ án 3 thanh niên ở Yên Nghĩa, Hà Đông, Hà Nội, sau khi nghiên cứu, xác minh thận trọng, VKSND TC đã có kháng nghị giám đốc thẩm theo hướng đề nghị Hội đồng thẩm phán TAND TC xem xét, kết luận 3 người này không phạm tội. Quyết định cuối cùng chắc sẽ được đưa ra trong thời gian gần đây.
Vụ án Vinashin đang trong quá trình điều tra. Cơ quan điều tra đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với một số người về hành vi “Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng”, “Cố ý làm trái qui định của nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng”. VKSND TC đã phân công những KSV có kinh nghiệm để thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra vụ án này.
VKSND TC đã yêu cầu Cơ quan điều tra khẩn trương thu thập các chứng cứ, làm rõ xem có hành vi tham nhũng xảy ra trong vụ việc này hay không, nghiêm túc xác định một cách đầy đủ, rõ ràng trách nhiệm của những người có liên quan để xử lý theo đúng qui định của pháp luật. Đồng thời chúng tôi cũng yêu cầu Cơ quan điều tra từng bước làm rõ nguyên nhân, điều kiện phát sinh tội phạm để có kiến nghị với các cơ quan có trách nhiệm có biện pháp phòng ngừa.
Nỗ lực giảm án oan sai
- Thực hiện cải cách tư pháp trong những năm gần đây, ngành Tòa án và ngành Kiểm sát đều đã rất chú trọng tới việc hạn chế, giảm tỷ lệ án oan, sai. Kết quả là trong mấy năm gần đây, án oan sai đã giảm đáng kể. Tuy nhiên, dường như việc giảm án oan sai trong ngành Kiểm sát chưa triệt để so với ngành Tòa án. Theo ông, nguyên nhân là do đâu?
- Trước hết phải thấy rằng, chất lượng việc truy tố của VKS các cấp gần đây đã được nâng cao hơn, vì vậy đã góp phần nâng cao chất lượng xét xử, giảm án oan sai trong quá trình xét xử của Tòa án. Ngoài ra, vấn đề tỷ lệ án oan sai trong ngành Kiểm sát chưa triệt để so với ngành Tòa án, điều này có nguyên nhân khách quan và chủ quan.
Về nguyên nhân khách quan, VKS có chức năng thực hành quyền công tố, kiểm sát việc điều tra, xét xử; trong đó VKS có quyền và trách nhiệm kiểm sát việc khởi tố vụ án hình sự, phê chuẩn quyết định khởi tố bị can.
Theo quy định của pháp luật, chỉ khởi tố vụ án khi có căn cứ xác định có dấu hiệu của tội phạm và khởi tố bị can khi có căn cứ xác định đúng là người đó đã thực hiện hành vi phạm tội. Khởi tố vụ án và khởi tố bị can là để tiến hành điều tra. Tuy nhiên có những vụ án, quá trình điều tra sau đó đã thu thập được những chứng cứ mới, xác định thay đổi bản chất của hành vi tội phạm, do vậy, vụ án phải được đình chỉ. Ngoài ra, còn có nhiều qui định của Bộ luật Hình sự chưa được hướng dẫn kịp thời nên việc nhận thức và áp dụng còn có khác nhau.
Về nguyên nhân chủ quan, đây là nguyên nhân cơ bản, trước hết do ý thức trách nhiệm của cán bộ, KSV. Một số cán bộ, KSV không bám sát quá trình điều tra, không nghiên cứu kỹ tài liệu chứng cứ và không nắm vững các qui định của pháp luật hình sự có liên quan. Khi phát hiện các thiếu sót trong quá trình điều tra nhưng không kiên quyết yêu cầu Cơ quan điều tra khắc phục. Trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của một số KSV còn hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu.
- Thưa Viện trưởng, ngành KSND đã và cần phải làm gì để khắc phục những nguyên nhân khách quan và chủ quan nói trên?
| Trong nhiệm kỳ qua, ngành KSND đã nỗ lực phấn đấu và tạo được sự chuyển biến tích cực về chất lượng, hiệu quả trên tất cả các mặt công tác. Công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt động tư pháp đã có nhiều chuyển biến mạnh mẽ. Tỷ lệ xử lý các vụ án tăng cao. Hàng năm, tỷ lệ truy tố đều đạt trên 99% so với số đã giải quyết. Chất lượng truy tố, chất lượng tranh tụng của KSV tại phiên tòa có chuyển biến tích cực. Tỷ lệ các vụ án trả hồ sơ điều tra bổ sung giữa các cơ quan tiến hành tố tụng giảm. Tỷ lệ các trường hợp đình chỉ do không phạm tội và Tòa án tuyên bị cáo không phạm tội giảm hàng năm (năm 2006 có 198 bị can đình chỉ điều tra và 28 bị cáo Tòa án tuyên không phạm tội, đến năm 2010 còn 68 bị can đình chỉ điều tra và 17 bị cáo tuyên không phạm tội). |
Để khắc phục những nguyên nhân khách quan và chủ quan của việc khởi tố, điều tra, truy tố oan sai, chúng tôi chú trọng vào các vấn đề như: Quan tâm nâng cao chất lượng cán bộ, KSV; nâng cao ý thức trách nhiệm của Lãnh đạo, KSV VKSND các cấp trong quá trình chỉ đạo và giải quyết án, hoàn thiện qui trình nghiệp vụ, tăng cường hướng dẫn áp dụng pháp luật.
VKSND TC chỉ đạo VKS các cấp kiên quyết không phê chuẩn những trường hợp khởi tố bị can chưa đầy đủ căn cứ. Còn với những trường hợp đủ cơ sở kết luận việc khởi tố bị can là không đúng pháp luật hoặc không có căn cứ thì hủy bỏ quyết định khởi tố. VKS chỉ ban hành Cáo trạng, quyết định truy tố khi có đầy đủ chứng cứ và có cơ sở pháp luật.
Trên thực tế, nhiều VKS địa phương đã xây dựng được quan hệ phối hợp chặt chẽ với Cơ quan điều tra, qui định trước khi kết thúc điều tra vụ án, Điều tra viên và KSV, trên cơ sở chức năng và nhiệm vụ của mỗi bên sẽ họp bàn, đánh giá về chứng cứ và thủ tục tố tụng, xem xét những vấn đề cần điều tra bổ sung, đánh giá toàn diện vụ án cả về góc độ xác định có tội và những chứng cứ xác định vô tội. Kết quả là tỷ lệ án oan qua từng năm đều đã giảm rõ.
- Xin cảm ơn Viện trưởng.