Quản lý và sử dụng đất nông nghiệp xen kẽ khu dân cư:Thực tế ở Hải Phòng và kinh nghiệm của Hà Nội
Quý 2-2008, UBND thành phố Hà Nội ban hành quy định mới về điều kiện, thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất của các hộ gia đình, cá nhân từ đất vườn, ao trong cùng thửa đất có nhà giữa khu dân cư hoặc đất nông nghiệp xen kẽ trong khu dân cư thành đất phi nông nghiệp (đất ở, đất cơ sở sản xuất, kinh doanh và đất chuyên dùng khác).
Ở quận Kiến An, việc chuyển đổi chậm chạp
Không đủ điều kiện để sản xuất nông nghiệp, năng suất cây trồng, sản lượng thấp…là điểm chung của những thửa đất nông nghiệp nằm xen kẽ khu dân cư hay cơ sở sản xuất công nghiệp. Tại phường Đồng Hoà (quận Kiến An), khu đất nông nghiệp 3,8 ha nằm xen kẽ với mặt bằng được giao để xây dựng trường học, cơ sở sản xuất công nghiệp thuộc diện này. Nhiều năm nay cử tri quận Kiến An bức xúc trước những vi phạm đã và đang phát sinh ở đây do việc tự chuyển đổi mục đích đất. Ngoài lô đất 3,8 ha này, trên địa bàn Kiến An hiện có nhiều xứ đồng, những thửa đất nhỏ lẻ nằm xen kẽ, tập trung ở các phường Nam Sơn, Văn Đẩu…
Tình trạng này có rất nhiều nguyên nhân, trong đó có việc quy hoạch tổng thể chưa sát thực tế. Đơn cử, năm 2003, Xí nghiệp Dược (Trần Thành Ngọ-Kiến An) thuộc Công ty Dược được cấp chứng chỉ quy hoạch với diện tích 3,8 ha. Cho đến nay, công ty chưa hoàn tất thủ tục thuê đất. Đây là khu đất nằm trong quy hoạch xây dựng các trường học của thành phố. Thời gian qua, nhiều dự án xây dựng trường học đã hoàn thiện thủ tục giao đất và từng bước triển khai như dự án các trường cao đẳng nghề Bắc Nam, Bách Nghệ, Kỹ thuật nghiệp vụ xây dựng…Toàn bộ 3,8 ha này nằm xen kẽ trong những khu đất được giao cho các trường.
Làm thế nào sử dụng hợp lý những khu đất nông nghiệp xen kẽ ? Tại kỳ họp thứ 10, HĐND quận Kiến An vừa qua, cử tri đề nghị UBND quận có giải pháp chuyển đổi mục đích sử dụng những khu đất như trên để bảo đảm đời sống người dân. Cử tri đề nghị chuyển các diện tích đất đang sản xuất nông nghiệp sang đất ở. Vấn đề này nhận được sự đồng tình của các cấp chính quyền. UBND quận báo cáo UBND thành phố về việc đề nghị chuyển phần diện tích xen cư thuộc xứ đồng Bùi phường Phù Liễn và một phần diện tích đất nông nghiệp trên địa bàn phường Văn Đẩu để thực hiện dự án giao đất cho các đối tượng chính sách. Song mọi việc diễn ra chậm chạp, số thửa đất được chuyển đổi chiếm rất nhỏ so với diện tích đất nông nghiệp xen kẽ hiện nay. Bởi việc chuyển đổi những khu đất nông nghiệp xen kẽ phải được UBND thành phố phê duyệt về kế hoạch sử dụng, đồng thời tiến hành bằng các dự án đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng và các thủ tục quản lý quy hoạch đô thị.
Không chỉ có ở Kiến An, những khu, thửa đất nông nghiệp nhỏ lẻ nằm xen kẽ với khu dân cư, khu vực sản xuất công nghiệp hiện có ở nhiều địa phương khác trên địa bàn thành phố. Rất cần chủ trương sử dụng hợp lý những thửa đất này.
Tại Hà Nội, không quá 13 ngày
Quý 2-2008, UBND thành phố Hà Nội ban hành quy định mới về điều kiện, thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất của các hộ gia đình, cá nhân từ đất vườn, ao trong cùng thửa đất có nhà giữa khu dân cư hoặc đất nông nghiệp xen kẽ trong khu dân cư thành đất phi nông nghiệp (đất ở, đất cơ sở sản xuất, kinh doanh và đất chuyên dùng khác). Thời hạn sử dụng đối với diện tích được chuyển sang đất ở là lâu dài, đối với diện tích đất chuyển sang xây dựng cơ sở sản xuất, kinh doanh tối đa không quá 50 năm (khi hết hạn, hộ gia đình, cá nhân nếu có nhu cầu tiếp tục sử dụng có thể được xem xét gia hạn). Hộ gia đình, cá nhân phải nộp đầy đủ nghĩa vụ tài chính về đất theo quy định khi được phép chuyển mục đích sử dụng đất. Tiền sử dụng đất và các khoản nghĩa vụ tài chính khác được hộ gia đình, cá nhân nộp vào ngân sách Nhà nước chậm nhất 6 tháng kể từ ngày quyết định chuyển mục đích sử dụng đất được ký. Sau thời hạn này, nếu chưa nộp tiền, UBND quận, huyện bãi bỏ quyết định trên. Thời gian giải quyết của UBND phường, xã, thị trấn không quá 13 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Nếu thửa đất không đủ điều kiện chuyển đổi, người đề nghị chuyển mục đích sử dụng đất sẽ được trả lời bằng văn bản (có lý do rõ ràng). Chủ trương và cách làm của thành phố Hà Nội đã giải phóng được những thửa đất xen kẽ khu dân cư để hoang hoáng lâu nay vào sử dụng đúng mục đích và có ý nghĩa xã hội.
Nguyên Mai