Quản lý và khai thác khoáng sản ở Thuỷ Nguyên: Có những lỗ hổng (kỳ 1)

Tổn thất tài nguyên, không an toàn

Trên thực tế, việc khai thác khoáng sản khá sôi động, song điều đáng quan tâm là các đơn vị không có đầy đủ văn bản pháp lý được cấp thẩm quyền cho phép vẫn ung dung hoạt động. Công ty Xi- măng Hải Phòng chưa được cấp có thẩm quyền cấp phép khai thác các mỏ theo quy định của Luật Khoáng sản. Công ty Xi-măng Chìnfon, Xi- măng Phúc Sơn  chưa có quyết định và hợp đồng thuê đất mỏ, chỉ có quyết định cấp phép khai thác mỏ của Bộ Tài nguyên- Môi trường. Các doanh nghiệp khác như Công ty cổ phần vật liệu xây dựng số 9, các HTX do huyện Thuỷ Nguyên quản lý chưa được cấp phép, vẫn hoạt động cầm chừng. Có những đơn vị không có thực lực về nguồn vốn và đầu tư, nhưng vẫn hoạt động nhờ sự “hà hơi” của tư nhân. Các doanh nghiệp lớn được cấp phép nhưng lại không khai thác mỏ mà thu gom nguyên vật liệu trên thị trường. Ví dụ, Công ty Xi-măng Chinfon mua đá, đất sét ở ngoài; Công ty Nhiệt điện Hải Phòng được  phép mua đất sét tại mặt bằng nhà máy dẫn đến tình trạng khai thác trái phép trên địa bàn, tàn phá nguồn tài nguyên khoáng sản, gây khó khăn cho công tác quản lý và làm ảnh hưởng đến cảnh quan môi trường. Bên cạnh đó, hoạt động vận tải khoáng sản với những xe tải  cỡ lớn là nguyên nhân làm hỏng hạ tầng giao thông, gây bức xúc trong dân về nguy cơ mất an toàn giao thông. Nhiều doanh nghiệp được UBND thành phố cấp phép hoạt động khoáng sản tại khu vực Lại Xuân, Liên Khê, nhưng không hoạt động và bán cái cho các cai thầu tư nhân. Trong khi các HTX trên địa bàn huyện gắn bó với nghề khai thác đá truyền thống  phải làm thủ tục nhiều lần, thậm chí có HTX phải làm đi làm lại tới 5 lần nhưng không được cấp phép, càng gây khó khăn cho công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực này.

Theo Trưởng phòng Công Thương huyện Thuỷ Nguyên Hoàng Công An, thời gian qua, việc tuân thủ quy định Luật Khoáng sản của các doanh nghiệp được cấp phép khai thác khoáng sản bước đầu có chuyển biến, hoạt động sản xuất kinh doanh ổn định, góp phần giải quyết việc làm cho người lao động. Công tác thu phí bảo vệ môi trường tuy mới ban hành và đi vào thực tiễn, nhưng đã được cấp chính quyền địa phương triển khai, thu được kết quả khả quan. Tuy nhiên, những vướng mắc vẫn chưa được tháo gỡ như: quy trình kỹ thuật khai thác của một số mỏ chưa tuân thủ đúng quy định, hạn chế công suất khai thác, tổn thất tài nguyên, gây lãng phí và mất an toàn như ở các HTX nông nghiệp Lại Xuân, An Sơn, Công ty cổ phần vật liệu xây dựng số 9…Việc sử dụng vật liệu nổ của các đon vị không đúng theo phương án sản xuất, kế hoạch khai thác mỏ và cấp phép, vì thế, lượng vật liệu nổ quá nhiều so với cho phép và chưa đúng quy định, hoặc chưa đúng theo phương án sản xuất. Phương án sản xuất của HTX Cường Thịnh là 20 tấn/ năm, nhưng từ năm 2004 sử dụng lượng vật liệu nổ gấp nhiều lần theo cấp phép. Phương án của HTX Lại Xuân cần 10 tấn vật liệu nổ/ năm, nhưng có thời gian sử dụng gấp hơn 10 lần cho phép. Do chưa làm tốt công tác quy hoạch khai thác với vùng cần khai thác khoáng sản, lại vừa vào thời điểm thực hiện giữa luật cũ và mới, nhất là về thẩm quyền quản lý phát sinh mâu thuẫn, vướng mắc cho cả cơ quan quản lý và đơn vị được cấp phép hoạt động khoáng sản. Những vướng mắc của đơn vị khai thác chưa được giải quyết triệt để kéo theo những khó khăn cho hàng nghìn lao động địa phương.

                                                                                            Anh Tú