Quản lý tài nguyên rừng Hải Phòng: Vẫn trong tình trạng “cha chung...”

Phân tán manh mún

Theo thống kê của Sở Nông nghiệp- PTNT, hiện Hải Phòng còn hơn 15 nghìn ha đất có rừng, độ che phủ đạt 9,1% diện tích đất tự nhiên. Thông qua chương trình trồng rừng 661, chương trình trồng rừng của Hội chữ thập đỏ, các dự án phát triển giống cây lâm nghiệp, hàng năm, diện tích rừng trồng của Hải Phòng  có tăng lên, rừng đồi núi tăng khoảng 0,7%/ năm, rừng cửa sông ven biển tăng 1,5%/ năm. Toàn thành phố hiện có 4286 ha rừng trồng; 10.773 ha rừng tự nhiên. Theo điều tra bằng công nghệ GIS từ năm 2000 đến nay của Ủy ban quốc gia chương trình con người và sinh quyển Việt Nam (MAB) cho thấy, rừng tự nhiên trên đảo đá vôi ở Hải Phòng được bảo vệ, phục hồi tốt; rừng trồng đồi núi được mở rộng sau mỗi năm, song rừng ngập mặn ven sông, ven biển lại bị thu hẹp dần.  MAB đánh giá, so với cả nước, tốc độ phát triển rừng Hải Phòng chậm, độ che phủ của rừng thấp. Đến tháng 6-2008, rừng đồi núi thấp của Hải Phòng chiếm 1,4%; rừng cửa sông, ven biển chiếm 3,6% diện tích đất tự nhiên. Diện tích rừng đồi núi và rừng ven sông, ven biển Hải Phòng phần lớn phân tán manh mún, nằm xen giữa khu dân cư, ít diện tích rừng tập trung trải rộng thành vùng lớn, nên việc quản lý, bảo vệ rất khó khăn.

60% diện tích rừng cần có chủ   

Công tác quản lý, bảo vệ và phát triển tài nguyên rừng tại cấp xã, phường chưa được quan tâm đúng mức, nhất là việc giao đất, giao rừng, quản lý đất rừng. Hiện rừng của Hải Phòng chủ yếu là rừng phòng hộ, rừng đặc dụng, hạn chế khai thác, nên lợi ích kinh tế từ rừng đối với các địa phương gần như không có gì. Việc triển khai quy hoạch, xây dựng kế hoạch bảo vệ, phát triển rừng, cắm mốc ranh giới 3 loại rừng ngoài thực địa ở cấp huyện, xã triển khai chậm. Hiện nay, mới có 40% diện tích rừng được giao cho các hộ dân quản lý. Như vậy, 60% diện tích rừng còn lại đang cần có chủ quản lý. Theo Quy định 245 của Chính phủ (năm 1998), các cấp chính quyền xã, phường phải trực tiếp quản lý rừng, giao khoán việc bảo vệ rừng cho hộ dân. Tòan bộ diện tích rừng trồng sau 5 năm trên địa bàn thành phố thuộc sự quản lý của các cấp xã, phường. Tuy nhiên, không ít lãnh đạo địa phương khi được hỏi diện tích rừng có biến động như thế nào sau mỗi năm cũng không nắm rõ, thậm chí không có cả văn bản ghi diện tích rừng, quản lý rừng.  Nhiều địa phương còn lầm tưởng việc quản lý và bảo vệ rừng là của lực lượng kiểm lâm. Ngoài diện tích rừng đặc dụng có ban quản lý bảo vệ, việc quản lý phần lớn diện tích rừng hiện nay chồng chéo, thiếu thống nhất. Nơi thì giao cho tổ đội lâm nghiệp quản lý, nơi giao cho hộ dân, nơi lại do UBND xã trực tiếp quản lý. Có nơi, sau nhiều năm không biết ai là chủ rừng vì rừng được giao đã bị người dân bí mật “sang tên, đổi chủ”.

Việc buông lỏng quản lý rừng, cùng với sự phát triển mạnh của các ngành kinh tế trong điều kiện tiềm năng đất đai có hạn, quy hoạch phát triển các ngành còn chồng chéo, chưa đồng bộ dẫn tới sự xâm hại đất rừng trong quá trình phát triển công nghiệp, nông nghiệp, thủy sản. Đơn cử như hàng trăm ha rừng chắn sóng ven biển bị phá ồ ạt, cải tạo thành khu nuôi trồng thủy sản ở Tràng Cát (Hải An), Tiên Lãng, Dương Kinh, Thủy Nguyên trong các năm 2004-2006. Có những dự án lớn phá rừng chắn sóng như 327 ha rừng Tràng Cát, hàng chục ha rừng ngập mặn bị dự án nuôi trồng thủy sản của Tổng công ty thủy sản Hạ Long (ngoài đê biển 1, quận Dương Kinh) xâm lấn dần, dự án thủy sản Việt Mỹ cũng phá không ít rừng chắn sóng tự nhiên ở Tiên Lãng…Kể cả rừng quốc gia Cát Bà, thuộc khu dự trữ sinh quyển thế giới cũng bị xâm hại trong các năm 2005-2006 và hiện vẫn có tình trạng bị chặt phá lén lút cây rừng hoặc đặt bẫy bắt các loài động vật hoang dã. Từ năm 2005 đến nay, Chi cục kiểm lâm Hải Phòng phát hiện và xử lý 19 vụ vi phạm Luật Bảo vệ, phát triển rừng.

Hoàng Yên