Quản lý lao động nước ngoài trên địa bàn thành phố: Không thể buông lỏng

Xóm người nước ngoài tại Hải Phòng

Công trường Nhà máy Nhiệt điện Hải Phòng hiện có hơn 2.000 công nhân là người nước ngoài, chủ yếu là lao động Trung Quốc.

Tới các dãy nhà trọ của công nhân Trung Quốc tại các xã Tam Hưng, Ngũ Lão (Thủy Nguyên), điều dễ nhận thấy là công nhân tại đây sống, sinh hoạt khá đơn giản nếu không muốn nói là tuềnh toàng, tạm bợ. Mỗi phòng rộng khoảng 20m2 có 7, 8 người ở. Công nhân ở đây phần lớn thuộc các tỉnh Quảng Tây, Hồ Bắc. Có người ở đây lâu nhất là 2 năm, có người mới được vài tháng.  

Có đông người Trung Quốc làm việc tại công trường Nhà máy Nhiệt điện Hải Phòng nên các dịch vụ như quán ăn, quán cà phê…với những tấm biển chi chít chữ Trung Quốc mọc lên như nấm tại các xã Tam Hưng, Ngũ Lão, Phục Lễ. Mặc dù sống trong các nhà trọ do nhà thầu xây dựng nhưng buổi tối, hết giờ lao động công nhân Trung Quốc tỏa ra các quán xá, đến chơi các thôn xóm. Chị Nguyễn Thị Thuận, thôn Đoan, xã Tam Hưng cho biết: Việc trong thôn, xóm xuất hiện những người nước ngoài thường xuyên lui tới ít nhiều ảnh hưởng tới cuộc sống, sinh hoạt của bà con. Thời gian qua từng xảy ra một số vụ va chạm giữa công nhân làm việc tại công trường Nhà máy Nhiệt điện với thanh niên địa phương.

Quản lý lao động nước ngoài-còn nhiều kẽ hở

Trên địa bàn thành phố, nhiều chuyên gia người nước ngoài có khả năng, kiến thức và tác phong làm việc chuyên nghiệp. Tuy nhiên, phần lớn người lao động nước ngoài làm việc tại Nhà máy Nhiệt điện Hải Phòng, Khu công nghiệp Đồ Sơn, một số nhà máy ở huyện An Dương làm những công việc phổ thông như xây dựng, phụ hồ…

Một nghịch lý xảy ra tại công trường Nhà máy Nhiệt điện Hải Phòng: để phục vụ công trình trọng điểm quốc gia này, hàng nghìn hộ dân thuộc 5 xã của huyện Thủy Nguyên phải di dời, giải phóng mặt bằng. Tuy nhiên, những nông dân nhường đất để triển khai dự án không được làm những công việc mà họ có thể làm được. Thay vào đó, các nhà thầu tuyển công nhân nước ngoài vào làm việc, chỉ thuê một số người Việt Nam làm việc trả công theo ngày với mức tiền lương thấp.

Tại buổi làm việc giữa Sở Lao động-Thương binh và Xã hội với Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố, ông Vũ Đình Khang, Giám đốc Sở cho rằng: “Việc quản lý lao động nước ngoài tại Việt Nam nói chung, thành phố nói riêng, còn nhiều vấn đề bất cập”. Theo Nghị định 105/2003 của Chính phủ: hồ sơ người lao động nước ngoài tại Việt Nam gồm 6 loại giấy tờ, trong đó có 3 loại quan trọng nhất: phiếu lý lịch tư pháp do cơ quan có thẩm quyền của nước mà người lao động cư trú cấp; giấy chứng nhận sức khỏe được cấp ở nước ngoài; bản sao chứng chỉ về trình độ chuyên môn, tay nghề của người nước ngoài.

Trước những quy định trên của Nhà nước Việt Nam, người sử dụng lao động nước ngoài “lách luật” bằng cách cho người lao động làm việc 6 tháng rồi đưa họ về nước, làm lại phiếu lý lịch tư pháp rồi tiếp tục trở lại làm việc, coi như lao động mới. Việc cấp giấy chứng nhận, xác nhận chuyên môn tay nghề ở nước ngoài rất đơn giản vì hiện tại giữa Việt Nam và các nước vẫn chưa thống nhất được thế nào là lao động có chuyên môn, tay nghề cao. Chính vì lý do đó, những lao động là thợ xây, thợ phu hồ vẫn có thể là …”lao động tay nghề cao” khi sang Việt Nam làm việc.

 Công tác quản lý lao động nước ngoài bị buông lỏng, tạo kẽ hở để những lao động nước ngoài chưa được sàng lọc kỹ dễ dàng đến Việt Nam làm việc. Trong khi Việt Nam xuất khẩu lao động ra nước ngoài, phía bạn đòi hỏi những điều kiện rất khắt khe như chứng nhận sức khỏe, trình độ chuyên môn, nói được tiếng nước sở tại…Tuy nhiên, tại Việt Nam vẫn chưa có cơ quan chức năng nào thực hiện việc kiểm tra, quản lý, điều tiết lao động nước ngoài.

Việc quản lý lao động nước ngoài tại thành phố Hải Phòng thời gian vừa qua còn khá lỏng lẻo. Tại những địa phương có đông người lao động nước ngoài làm việc như Thủy Nguyên, An Dương, Đồ Sơn đã xảy ra một số vụ việc mất trật tự an toàn xã hội ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống nhân dân địa phương. Thời gian tới, đặc biệt khi dự án Khu công nghiệp An Dương đi vào hoạt động, chắc chắn số lao động nước ngoài tại Hải Phòng không chỉ dừng lại ở con số 4.000 như hiện nay. Hơn lúc nào hết các cơ quan chức năng từ cấp trung ương tới địa phương cần sớm đưa ra các biện pháp cụ thể quản lý lao động nước ngoài tại Việt Nam, tránh để xảy ra những vụ việc đáng tiếc ảnh hưởng tới phát triển kinh tế, xã hội của thành phố và đất nước. 

Việt Hòa