Quản lý đầu tư công của Việt Nam trước nhiều thách thức

Cầu Rào 2 qua sông Lạch Tray đang được thi công Ảnh: Duy Thính

Tuy nhiên, cải cách hệ thống quản lý đầu tư công không phải không có thách thức. Nhằm chia sẻ những bài học và kinh nghiệm quốc tế liên quan đến quản lý hiệu quả đầu tư công cũng như tạo điều kiện cho các cơ quan của Chính phủ Việt Nam trao đổi, thảo luận về kinh nghiệm của các chuyên gia, các đại diện của các nước về việc quản lý hiệu quả đầu tư công, Ban Quản trị và khu vực công (Ngân hàng Thế giới) và Bộ Kế hoạch và Đầu tư vừa phối hợp tổ chức hội thảo quốc tế về “Thúc đẩy hiệu quả đầu tư công” tại Hà Nội. Hội thảo hướng tới cách thức tạo động lực, khuyến khích những cuộc cải cách từ quan điểm về động lực chính trị và những quan tâm đến cách thức thực hiện, bài học ưu tiên và trình tự cải cách hệ thống đầu tư công góp phần tạo hiệu quả đầu tư công tốt hơn.

 Như vậy, có thể nhận thấy tỷ trọng vốn Nhà nước cho đầu tư các dự án công, các chương trình trọng điểm rất lớn. Do đó, việc quản lý và sử dụng có hiệu quả phần vốn đầu tư này là hết sức quan trọng đối với sự phát triển kinh tế-xã hội của Việt Nam.

Ông Martin Rama, Quyền trưởng ban phát triển Đông Á (Ngân hàng Thế giới) nhận định, Việt Nam là nước có tỷ lệ đầu tư công cao, đang trải qua quá trình đầu tư vào nhiều lĩnh vực, chiếm tới 40% tổng GDP. Tuy nhiên, nhiều lĩnh vực đầu tư của Việt Nam còn hạn chế. Ông Martin chỉ ra những yếu kém trong quản lý đầu tư công của Việt Nam như: Trong kế hoạch đầu tư tổng thể không chú trọng đầy đủ tới phát triển vùng; không đánh giá môi trường chiến lược để đưa ra những lựa chọn chủ chốt (ví dụ ngành khai khoáng); ngoài ra, việc chồng chéo các luật (Luật Ngân sách Nhà nước, Luật Xây dựng, Luật Đấu thầu...) cũng ảnh hưởng đến công tác quản lý vốn đầu tư công. Bên cạnh đó, ông Martin Rama cũng cho rằng, công tác đền bù đất của các dự án đầu tư không đầy đủ và chậm trễ ; thiếu tập trung và công tác giám sát đánh giá cũng là một trong yếu kém trong công tác quản lý đầu tư công của Việt Nam.

Chia sẻ những kinh nghiệm quản lý đầu tư công, đại diện phái đoàn Hàn Quốc cho biết, hoàn toàn đồng ý với Chính phủ Việt Nam trong việc phân cấp quản lý đầu tư công, điều này hoàn toàn phù hợp với xu hướng chung. Tuy nhiên, cần phải tăng cường kiểm soát những trở ngại và khó khăn trong việc thực hiện các dự án. Phái đoàn Hàn Quốc chỉ ra rằng, nếu tập trung việc quản lý đầu tư công ở cấp trung ương cũng có điểm tốt, nhưng nếu phân cấp quản lý đầu tư công cho cấp địa phương, việc thẩm định sẽ tốt hơn. Tuy nhiên, phái đoàn Thái Lan lại cho rằng, một trở ngại trong việc phân cấp là sự phân tán nguồn vốn. Nếu phân bổ nguồn vốn quá nhiều, chia nhỏ sẽ khó thực hiện được những dự án lớn.

Ông Hồ Quang Minh, Vụ trưởng vụ Kinh tế- Đối Ngoại (Bộ Kế hoạch và Đầu tư) cho biết, để nâng cao hiệu quả trong quản lý đầu tư công, trong thời gian tới, Chính phủ Việt Nam cần tập trung hoàn thiện các văn bản hướng dẫn công tác quản lý đầu tư, đặc biệt là đầu tư từ ngân sách Nhà nước; cải thiện các chính sách và cơ chế để tư vấn, giám sát và quản lý dự án theo hướng minh bạch hơn; xác định cụ thể trách nhiệm của từng khu vực và từng cấp, đồng thời với việc tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và giám sát, khắc phục các dự án thiếu hiệu quả, các khoản đầu tư không nằm trong quy hoạch tổng thể, thất thoát và tham nhũng. Ông Hồ Quang Minh cũng cho biết, để hoàn thiện cơ chế quản lý và các thủ tục đầu tư, Chính phủ Việt Nam sẽ triển khai đồng bộ các giải pháp như: phân cấp trách nhiệm nhiều hơn cho người ra quyết định đầu tư và nhà đầu tư; đẩy nhanh việc triển khai thi công các dự án trong đó dành ưu tiêu cho ngành điện, giao thông và cơ sở hạ tầng đô thị tại các khu vực năng động, xây dựng các giải pháp khuyến khích các thành phần kinh tế đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng theo phương thức đầu tư khác nhau, bao gồm cả khuyến khích khu vực tư nhân tham gia như hình thức PPP (hợp tác công- tư); bên cạnh đó cần tranh thủ nguồn vốn viện trợ phát triển ODA, đặc biệt là các nguồn vốn ưu đãi cùng với quản lý chặt chẽ vốn đầu tư từ ngân sách Nhà nước.

Việt Anh