Quan hệ liên Triều: Chưa thấy ánh sáng cuối đường hầm

Căng thẳng nối tiếp căng thẳng

Ngày 23-11, một tổ chức thúc đẩy hợp tác kinh tế liên Triều cho biết từ tháng 12, Triều Tiên bắt đầu trục xuất các công dân Hàn Quốc khỏi khu công nghiệp Kê-xâng nằm ở thành phố biên giới Kê-xâng (Triều Tiên). Khu công nghiệp này là dự án chung quan trọng nhất, biểu tượng cho tiến trình hòa giải, hợp tác giữa hai miền Triều Tiên, hiện có khoảng 32.000 công nhân Triều Tiên đang làm việc cho các công ty Hàn Quốc tại đây.

Ngày 24-11, Triều Tiên ra tuyên bố về quan hệ với Hàn Quốc, trong đó có hạn chế nghiêm ngặt các hoạt động qua lại biên giới hai miền Triều Tiên, đình chỉ hoạt động tuyến đường sắt lịch sử liên Triều từ ngày 1-12.

Ngày 27-11, CHDCND Triều Tiên công bố chi tiết quyết định hạn chế qua lại biên giới, đẩy quan hệ liên Triều lên đỉnh điểm căng thẳng trong suốt một thập kỷ qua. Theo quyết định này, Triều Tiên cắt giảm đáng kể số người và hàng hóa vận chuyển hàng ngày qua biên giới và yêu cầu gần 100 nhân viên Hàn Quốc rời khỏi khu du lịch núi Cưm-cang. 

Ngày 28-11, chuyến tàu hàng cuối cùng đã qua khu giới tuyến quân sự giữa hai miền trước khi bị đình chỉ.

Những hành động này của phía Triều Tiên diễn ra sau khi Ủy ban vì sự Tái thống nhất hòa bình của Triều Tiên ngày 22-11 cáo buộc Tổng thống Hàn Quốc Li Miêng Pắc đang theo đuổi "đường lối đối đầu hết sức nguy hiểm", thể hiện qua tuyên bố tại Oa-sinh-tơn trong chuyến thăm các nước châu Mỹ vừa qua, rằng mục tiêu chính trị cuối cùng của chính phủ ông là thống nhất hai miền trong một chế độ tự do dân chủ. Tuyên bố này được Ủy ban trên đánh giá là "không thể tha thứ" và Triều Tiên "không còn lý do gì để đối thoại với chính quyền Tổng thống Li về quan hệ liên Triều hay tái thống nhất hai miền".

Điều này có vẻ là nghịch lý, trong khi quan hệ Mỹ - Triều Tiên cũng như tiến trình giải trừ hạt nhân trên bán đảo Triều Tiên, mặc dù còn nhiều trở ngại, được đánh giá là có tiến triển rõ ràng.

Mối quan hệ liên Triều đi vào ngõ cụt?

Trái với những dấu hiệu "ấm lên" trong quan hệ Triều Tiên - Hàn Quốc trong năm trước, mối quan hệ giữa hai miền trở nên xấu đi từ cuối tháng 2-2008, khi Chính phủ của Tổng thống Li Miêng Pắc lên nắm quyền. So với tổng thống tiền nhiệm Rô Mu Hiên, ông Li có lập trường và chính sách cứng rắn hơn đối với Triều Tiên, thể hiện rõ trong việc gắn viện trợ nhân đạo với tiến trình phi hạt nhân hóa, cụ thể là yêu cầu Bình Nhưỡng phải đáp ứng những điều kiện như dỡ bỏ các chương trình vũ khí hạt nhân và trả lại những người Hàn Quốc bị bắt cóc trong cuộc chiến tranh Triều Tiên 1950-1953 nếu muốn tiếp tục nhận được viện trợ của Xơ-un. Từ đó đến nay, giữa hai miền không hề có một cuộc đối thoại chính thức nào.

Tháng 7-2008, lần đầu kể từ khi chương trình du lịch liên Triều bắt đầu (1998), một binh sĩ Triều Tiên bắn chết một du khách Hàn Quốc tại khu du lịch Cưm-cang, khiến Hàn Quốc cấm các chuyến du lịch tới ngọn núi nổi tiếng này của Triều Tiên. Sau sự kiện này, Tổng thống Li Miêng Pắc đã đề nghị nối lại tiếp xúc giữa hai miền đồng thời nói rằng ông sẽ tôn trọng những thỏa thuận đạt được tại các cuộc gặp liên Triều cấp cao trước đó, song chủ trương của Bình Nhưỡng vẫn là không đối thoại nếu Xơ-un không từ bỏ chính sách và lập trường cứng rắn của mình.

Đáp lại những cử  chỉ căng thẳng từ phía Triều Tiên, Hàn Quốc khẳng định tiếp tục chính sách "hòa giải và cùng thịnh vượng" với Triều Tiên, đồng thời có kế hoạch thành lập một quỹ tại Ngân hàng thế giới nhằm gián tiếp hỗ trợ cho Triều Tiên hội nhập với cộng đồng thế giới. Tuy nhiên, hầu hết các chuyên gia cố vấn cho chính phủ Hàn Quốc trong thời gian 10 năm trở lại đây đều có cùng nhận định rằng cải thiện quan hệ với Bình Nhưỡng không phải là ưu tiên số một của chính phủ hiện nay. Nhiều nhà phân tích cho rằng với chính sách cứng rắn này, Hàn Quốc sẽ tự cô lập mình trong bối cảnh nhiều khả năng đó sẽ không phải là chính sách được chính quyền Tổng thống Mỹ mới đắc cử Ô-ba-ma lựa chọn.

Trong khi chưa có một giải pháp cho căng thẳng giữa hai miền, công dân của họ vẫn là những người chịu thiệt thòi trực tiếp. Du lịch giữa hai miền bị đình chỉ, trao đổi thương mại sụt giảm tới gần 1/4 trong tháng 10 so với cùng kỳ năm trước, "hứa hẹn" còn tiếp tục tụt dốc vì tình trạng căng thẳng này. Quan hệ giữa hai miền sẽ bị đẩy tới ngõ cụt nếu Hàn Quốc không mềm dẻo hơn trong chính sách đối với Triều Tiên và Triều Tiên tiếp tục thu mình vào vỏ ốc.

Bảo Bình tổng hợp