Quan điểm đúng đắn trong nhận diện nguy cơ rối loạn tâm thần
(PLVN) - Dự thảo Thông tư quy định chi tiết một số điều của Luật Phòng bệnh mà Bộ Y tế vừa công bố để xin ý kiến các cơ quan, tổ chức, người dân; có một số nội dung được đánh giá là rất thiết thực, nắm bắt kịp thời thực tế xã hội; đặc biệt là nội dung phòng, chống rối loạn tâm thần (RLTT).
Từ lâu nay, không ít người đã bỏ qua yếu tố sức khỏe tinh thần; mà có lối sống sai lệch như chịu đựng các áp lực rồi cáu giận, bực bội, lo lắng thái quá; mang những quan niệm sai lệch như tranh đua, đố kỵ, so sánh, ghen ghét… để rồi bị stress hủy hoại cuộc sống bản thân, chất lượng sống tồi tệ, sinh ra bệnh tật ưu phiền. Cuộc sống ngày càng đủ đầy hơn về vật chất, nhưng với không ít người, thì tinh thần lại càng ngày nghèo nàn đi. Và một điều rất quan trọng, chưa có một bộ tiêu chí chính thức, cũng không nhiều người dám dũng cảm tự nhìn nhận mình có bị rối loạn sức khỏe tinh thần hay không.
Theo định nghĩa trong dự thảo Bộ Y tế đang xin ý kiến, người có nguy cơ RLTT là người từng có tiền sử mắc RLTT hoặc có ít nhất một yếu tố nguy cơ về sinh học, tâm lý, xã hội hoặc các yếu tố khác liên quan.
Dự thảo chỉ ra bốn nhóm đối tượng có các yếu tố nguy cơ mắc RLTT. Thứ nhất là, căn cứ vào nguy cơ về sinh học, di truyền; bị tổn thương não (chấn thương sọ não, tai biến mạch máu não...); mắc bệnh lý mạn tính (đái tháo đường, tim mạch, ung thư, HIV/AIDS, động kinh); đang ở giai đoạn sinh lý đặc biệt (dậy thì, sau sinh, tiền mãn kinh - mãn kinh, người cao tuổi).
Thứ hai, căn cứ nguy cơ về tâm lý. Là người bị stress kéo dài hoặc sang chấn tâm lý sau khi mất người thân, ly hôn, thất nghiệp; bị bạo lực gia đình, bị xâm hại, gặp tai nạn, thảm họa; có đặc điểm nhân cách nhạy cảm, dễ lo âu, tự ti, cầu toàn quá mức; hoặc kỹ năng đối phó kém (không biết cách quản lý stress, cảm xúc tiêu cực); từng có ý nghĩ tự sát, hành vi tự sát.
Thứ ba, căn cứ nguy cơ về xã hội, là người bị cô lập, thiếu hỗ trợ từ gia đình - cộng đồng; bị kỳ thị, phân biệt đối xử, đặc biệt là người yếu thế; sống trong môi trường không an toàn như bạo lực, tội phạm, thiên tai; lạm dụng chất kích thích (nghiện rượu, bia; ma túy, chất kích thích, thuốc an thần).
Thứ tư, căn cứ các nguy cơ khác như cuộc sống chịu áp lực cao, kéo dài vì học tập, làm việc, kiếm tiền…
Căn cứ vào các khái niệm, nội dung nêu trên, thì không ít người trong xã hội có các nguy cơ RLTT.
Vì xã hội hiện đại ngày càng hối hả, nguy cơ gây ra nhiều áp lực, nên để phòng, chống stress; chúng ta càng phải đặc biệt quan tâm chăm sóc vấn đề sức khỏe tinh thần. Việc Bộ Y tế xây dựng bộ công cụ hỗ trợ cơ sở y tế và để người dân tự đánh giá các yếu tố nguy cơ, chủ động phòng ngừa, giảm nguy cơ gia tăng các RLTT như nêu trên; vì vậy là vô cùng cần thiết.