Quá nửa đơn xin giám đốc thấm nằm chờ hết thời hiệu

Vì ngành Tòa án quá tải đơn xin giám đốc thẩm, dẫn đến con số chỉ có gần 40% đơn trong năm 2009 được xem xét.
Nhiều người đã đặt câu hỏi, kể cả trong những diễn đàn lớn như Quốc hội, rằng có phải vì quá tải nên đơn thư bị “ngâm”, rồi để hết thời hiệu kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm vì luật chỉ cho phép trong thời hạn 3 năm
Nhưng, rất kỳ lạ là có những vụ trước đó đã trả lời là không kháng nghị, sau đó hết thời hiệu rồi mới “thò” ra?

Người đứng đầu ngành Tòa án cho rằng khi phát hiện các tình tiết mới quan trọng thì dù hết thời hạn rồi vẫn ra kháng để đảm bảo quyền lợi hợp pháp cho các bên. Và rằng, đây cũng là nỗ lực của ngành tòa án.
Lý giải như Chánh án TANDTC thật là lý tưởng, bởi nếu ta cứ làm theo khuôn phép, thấy sai mà không sửa là có tội với dân.

Vấn đề này trước hết phải khẳng định đó là một “đặc cách” mà chỉ những vụ án thực sự có vấn đề mới được phép “vượt rào” như vậy.

Nhưng ngẫm đi rồi ngẫm lại, đành rằng, số vụ việc hết thời hiệu mà vẫn được kháng nghị không nhiều nhưng nó cũng đặt ra những vấn đề cả về pháp luật và đạo lý.

Tại sao có những vụ hết thời hiệu rồi mà vẫn được giải quyết, còn những vụ khác lại không. Việc xem lại ở đây được thực hiện theo cơ chế nào và nó có bảo đảm sự công bằng?

Nói chuyện này, lại liên tưởng đến câu chuyện có những vụ án Hội đồng thẩm phán đã quyết định nhưng sau đó mới phát hiện sai lầm.

Theo quy định, không còn một cơ chế nào có thể xem xét lại. Nhưng chả lẽ thấy sai mà đành bó tay? Việc kháng nghị “ngoài thời hiệu” cũng giống như thế.

Tăng cường năng lực cho ngành tòa án, bổ sung đội ngũ, trang thiết bị…để giải quyết đúng hạn các yêu cầu kháng nghị giám đốc thẩm là vấn đề trước mắt.

Nhưng lâu dài cũng phải nghiên cứu đến một cơ chế đặc biệt trong thủ tục xét lại các bản án, quyết định đã có hiệu lực để đảm bảo sự công bằng trong áp dụng pháp luật và trong cách hành xử với dân.

Huy Hoàng