Qua cuộc thi ảnh nghệ thuật Hải Phòng 2010: Lối mòn trong sáng tác

Triển lãm ảnh nghệ thuật Hải Phòng năm 2010 chủ yếu là “người trong cuộc” xem với nhau Ảnh: Trường Giang

Vắng những góc nhìn lạ

Đó là cảm nhận chung của những người có mặt trong buổi trao giải cuộc thi và khai mạc Triển lãm ảnh nghệ thuật Hải Phòng. Nhiếp ảnh gia Nguyễn Viết Rừng (tác giả đoạt giải nhì với tác phẩm “Rau sạch”) cho biết, anh chưa hài lòng với những bức ảnh được trưng bày tại đây. Các tác phẩm chưa có được nét gai góc, mới lạ, tạo được ấn tượng với người xem. Đề tài chủ yếu vẫn là nhịp sống, sản xuất, lao động của thành phố và đất nước trên các lĩnh vực; nét đẹp phong cảnh, văn hóa, truyền thống của quê hương, đất nước. Đây vốn là những chủ đề được nhiếp ảnh thành phố nói riêng và nhiếp ảnh cả nước nói chung khai thác tới mức thành lối mòn.

Hầu hết ảnh tại triển lãm mới đạt  vẻ đẹp mang tính kỹ thuật. Các tác giả chăm chút, xử lý hình ảnh  kỹ, nước ảnh đẹp, bố cục hài hòa,  nhưng không che được khiếm khuyết trong nội dung, thiếu tính sáng tạo trong đề tài hay góc nhìn lạ.

Xa rời công chúng

Cuộc thi và Triển lãm ảnh nghệ thuật thành phố vốn là sân chơi để các tay máy có dịp đua tài, trao đổi kinh nghiệm và tìm  công chúng. Đáng tiếc, mỗi năm sân chơi này chỉ diễn ra một lần, địa điểm và công tác tổ chức còn nhiều vấn đề bất cập. Tác giả Trung Kiên cho biết: “Buổi lễ công bố kết quả cuộc thi và khai mạc triển lãm tổ chức tại trụ sở Hội Liên hiệp văn học nghệ thuật thành phố không trang trí khánh tiết, không có bục cho người phát biểu, không khí tẻ nhạt. Những người trong cuộc còn cảm thấy chán, nói gì tới công chúng”. Không gian trưng bày chật hẹp, thiếu ánh sáng làm giảm đi đáng kể giá trị thành quả lao động nghệ thuật của các tác giả. Các gương mặt xuất hiện vào buổi công bố kết quả cuộc thi và khai mạc triển lãm chủ yếu là các nhà nhiếp ảnh, cán bộ của Hội Liên hiệp và Hội Nhiếp ảnh thành phố, phóng viên báo chí. Công chúng muốn xem triển lãm, phải qua  cổng bảo vệ của Hội, rồi đi  vào căn phòng phía bên trong. Đó là lý do khiến những ngày sau khai mạc, chẳng có mấy người qua lại triển lãm. Ảnh trưng lên  chỉ để mấy anh em trong Hội chiêm ngưỡng, thưởng thức với nhau.

Ngoài cuộc thi và triển lãm ảnh nghệ thuật do Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật thành phố tổ chức, Hải Phòng hiện không có triển lãm ảnh của cá nhân hay một nhóm tác giả nào. Nguyên do kinh phí tổ chức triển lãm lớn. Không có triển lãm, các nhà nhiếp ảnh không có cơ hội giới thiệu mình và tác phẩm tới công chúng. Công sức, thời gian và tiền bạc các nhà nhiếp ảnh  đầu tư để có được những bức ảnh đẹp trở nên uổng phí. Cái vòng luẩn quẩn ấy dẫn tới thực trạng các nhà nhiếp ảnh đất Cảng không thể bỏ đam mê nhưng cũng không thể sống hết mình với niềm đam mê ấy. Nhiếp ảnh Hải Phòng vì thế cũng như dòng sông lững lờ trôi mà không tìm được đường vươn ra biển lớn.

Cần được quan tâm thích đáng hơn

Hầu hết  nghệ sĩ khi được hỏi  thừa nhận phong trào nhiếp ảnh ở Hải Phòng hiện quá tẻ nhạt, chủ yếu dựa vào một số tay máy lão làng. Các nhà  nhiếp ảnh  trẻ không hào hứng  sáng tác, vì còn phải lo làm kinh tế. Tình trạng đa mang của các nhà nhiếp ảnh, dùng một công việc khác để sinh sống và nuôi niềm đam mê nhiếp ảnh khiến cho nhiếp ảnh Hải Phòng khó có được những tác phẩm xuất sắc.

Mong mỏi lớn nhất của các tay máy Hải Phòng là có địa điểm tổ chức triển lãm hợp lý, không gian rộng, thoáng, thuận lợi trong việc tiếp cận và kéo công chúng tới xem. Nhà nhiếp ảnh Trung Kiên quả quyết, nếu được hỗ trợ địa điểm tổ chức triển lãm tốt, dù phải tự bỏ kinh phí để làm triển lãm cá nhân, các nhà nhiếp ảnh cũng  sẵn sàng. Có công chúng, các tác giả sẽ có cơ hội giới thiệu, bán tác phẩm để sống được bằng nhiếp ảnh. Khi mối lo cơm áo được giải quyết, anh em sẽ có điều kiện đầu tư tâm sức cho sáng tác, chất lượng ảnh được nâng lên.

Mặt khác, cuộc thi và triển lãm ảnh theo đề tài tự do phù hợp với thực tế của nhiếp ảnh Hải Phòng hiện nay, nhưng không kích thích sự sáng tạo. Hội Liên hiệp văn học nghệ thuật thành phố nên tổ chức thêm các cuộc thi ảnh theo chuyên đề cụ thể và tạo điều kiện để anh em đi sáng tác. Khi cùng sáng tác về một đề tài, các nhà nhiếp ảnh buộc phải sáng tạo để có những tấm ảnh lạ mắt, độc đáo hơn. Hội Nhiếp ảnh nên tổ chức cho hội viên giao lưu, đi sáng tác tại các tỉnh bạn. Việc thay đổi môi trường sáng tác sẽ kích thích cảm hứng, tạo cơ sở để cho ra những tác phẩm nhiếp ảnh chất lượng cao.

Hồng Châm