Phú Thọ: Kiến tạo niềm tin từ cuộc cải cách lớn

Nơi bắt đầu của một cuộc cải cách

Ngày 1/7/2025, ba tỉnh Phú Thọ, Vĩnh Phúc và Hòa Bình hợp nhất thành tỉnh Phú Thọ mới, mô hình chính quyền địa phương hai cấp chính thức được triển khai. Đây là cuộc sắp xếp hành chính có quy mô lớn chưa từng có, làm thay đổi căn bản cấu trúc quản trị địa phương. Sau sắp xếp, số đơn vị hành chính cấp xã của Phú Thọ giảm từ 479 xuống còn 148, tương đương giảm hơn 69% đầu mối; một không gian phát triển rộng hơn 9.300 km² với khoảng 4 triệu dân được hình thành.

Phía sau những con số ấy là vô vàn thách thức. Khi chính quyền cấp huyện kết thúc hoạt động, hàng trăm nhiệm vụ quản lý nhà nước cùng nhiều thẩm quyền giải quyết thủ tục hành chính được chuyển trực tiếp xuống cấp xã. Địa bàn rộng hơn, dân số đông hơn, khối lượng công việc tăng lên, trong khi yêu cầu đặt ra là mọi hoạt động của bộ máy phải diễn ra liên tục, không để việc giải quyết công việc của người dân và doanh nghiệp bị gián đoạn dù chỉ một ngày.

Cuộc cải cách không chỉ để tinh gọn bộ máy

Để bộ máy mới nhanh chóng ổn định, tỉnh Phú Thọ triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Gần 695 cán bộ, công chức, viên chức từ cấp tỉnh và các đơn vị trực thuộc được điều động, tăng cường về cơ sở; ưu tiên cho các lĩnh vực có khối lượng công việc lớn như đất đai, xây dựng, tài nguyên và môi trường, tài chính, công nghệ thông tin. Cùng với đó, việc kiện toàn tổ chức được hoàn thành đồng bộ, bảo đảm 100% cơ quan cấp tỉnh và 148 xã, phường bố trí đầy đủ các chức danh lãnh đạo chủ chốt, tạo nền tảng để bộ máy mới vận hành thống nhất ngay từ những ngày đầu.

Song song với kiện toàn nhân lực là cuộc đầu tư mạnh mẽ cho hạ tầng số. Hơn 8.200 máy tính được trang bị đến các xã, phường; 100% đơn vị được kết nối hệ thống hội nghị trực tuyến từ tỉnh đến cơ sở; hệ thống văn bản điện tử, chữ ký số và các nền tảng điều hành được triển khai đồng bộ. Công nghệ không chỉ giúp rút ngắn khoảng cách địa lý trong điều hành mà còn tạo điều kiện để nhiều thủ tục hành chính được xử lý nhanh chóng, minh bạch và chính xác hơn.

Nhưng nếu chỉ nhìn cuộc cải cách bằng những con số về đầu mối được giảm, số cán bộ được điều động hay số thiết bị được đầu tư thì vẫn chưa phản ánh hết ý nghĩa của sự đổi mới lần này.

Điều căn bản nhất nằm ở sự chuyển dịch trong tư duy quản trị. Thay vì một nền hành chính nặng về quản lý theo cấp trung gian, mô hình mới hướng tới phân cấp mạnh hơn cho cơ sở, để những công việc gắn với đời sống người dân được giải quyết ngay tại nơi người dân sinh sống. Quyền hạn được trao nhiều hơn cũng đồng nghĩa với trách nhiệm lớn hơn. Mỗi cán bộ không còn chỉ thực hiện quy trình hành chính, mà phải chủ động tìm giải pháp, xử lý công việc nhanh hơn, hiệu quả hơn và lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo chất lượng phục vụ.

Khi cuộc cải cách đi vào cuộc sống

Tại phường Vân Phú, nơi được thành lập trên cơ sở sáp nhập bốn địa phương Kim Đức, Hùng Lô, Phượng Lâu và Vân Phú, áp lực đối với bộ máy mới ngay từ những ngày đầu là rất lớn. Địa bàn mở rộng, dân số tăng lên gần 38 nghìn người, khối lượng công việc phát sinh nhiều hơn trong khi yêu cầu đặt ra là không để bất kỳ thủ tục hành chính nào bị đình trệ.

Thay vì chờ bộ máy ổn định rồi mới từng bước đổi mới, địa phương lựa chọn cách làm ngược lại: vừa kiện toàn tổ chức, vừa chuẩn hóa quy trình, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin vào giải quyết công việc. Các quy trình được rà soát lại theo hướng đơn giản, rõ trách nhiệm; từng vị trí việc làm được phân công cụ thể; việc tiếp nhận, xử lý hồ sơ được thực hiện trên môi trường số, giúp cán bộ theo dõi tiến độ, kiểm soát thời gian và hạn chế tối đa những sai sót trong quá trình giải quyết thủ tục hành chính.

Hiệu quả của cách làm ấy được phản ánh bằng những con số biết nói. Những tháng đầu năm 2026, phường Vân Phú tiếp nhận gần 1.400 hồ sơ đất đai và đã giải quyết hơn 1.000 hồ sơ. Đối với thủ tục hành chính, địa phương tiếp nhận 5.590 hồ sơ, giải quyết 5.240 hồ sơ; 100% hồ sơ được tiếp nhận trực tuyến, tỷ lệ giải quyết toàn trình đạt 98,8%, tỷ lệ số hóa thành phần hồ sơ đạt 99,8%.

Đằng sau những kết quả ấy không chỉ là sự hỗ trợ của công nghệ mà còn là sự thay đổi trong nhận thức của đội ngũ cán bộ. Theo ông Bùi Tấn Nghĩa, Chủ tịch UBND phường Vân Phú, khi được giao nhiều thẩm quyền hơn, chính quyền cấp xã cũng phải chịu trách nhiệm nhiều hơn trước người dân. Mỗi cán bộ không chỉ nắm chắc quy định pháp luật mà còn phải chủ động giải quyết công việc ngay từ cơ sở, hạn chế tối đa việc người dân phải đi lại nhiều lần hay chờ đợi không cần thiết.

Chính người dân là những người cảm nhận rõ nhất sự thay đổi ấy. Ông Nguyễn Văn Ninh, người dân phường Vân Phú, cho biết điều khiến ông hài lòng không chỉ là thời gian giải quyết thủ tục được rút ngắn mà còn là thái độ phục vụ của đội ngũ cán bộ. Từ khâu hướng dẫn, tiếp nhận đến trả kết quả đều được thực hiện công khai, tận tình; nếu hồ sơ còn thiếu, người dân được hướng dẫn ngay để hoàn thiện, không còn tình trạng phải đi lại nhiều lần như trước.

Nếu Vân Phú cho thấy hiệu quả của cải cách trong môi trường đô thị thì ở xã Mường Vang, bức tranh ấy lại mang một sắc thái khác.Được thành lập trên cơ sở sáp nhập ba xã cũ, Mường Vang hiện có hơn 20.900 nhân khẩu, trong đó đồng bào dân tộc Mường chiếm 98,5%. Chính quyền xã đảm nhiệm 938 nhiệm vụ quản lý nhà nước, trong đó có 174 nhiệm vụ được phân cấp trực tiếp từ cấp tỉnh. Với địa bàn rộng, nhiều xóm cách xa trung tâm xã, khoảng cách địa lý từng được xem là rào cản không nhỏ đối với việc đưa các dịch vụ hành chính đến gần người dân.

Nhưng chính trong điều kiện ấy, tư duy phục vụ tiếp tục được thể hiện bằng những cách làm linh hoạt. Thay vì chờ người dân tìm đến trụ sở, chính quyền chủ động đưa dịch vụ đến gần dân hơn thông qua hệ thống trưởng xóm, bí thư chi bộ, các tổ chức đoàn thể, người có uy tín và Tổ công nghệ số cộng đồng. Không chỉ tuyên truyền chủ trương, chính sách, lực lượng này còn trực tiếp hướng dẫn người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến, hỗ trợ kích hoạt tài khoản định danh điện tử và kịp thời phản ánh những khó khăn phát sinh từ cơ sở để chính quyền xử lý.

Nhờ đó, từ tháng 7/2025 đến tháng 6/2026, xã Mường Vang tổ chức 125 cuộc tiếp công dân, tiếp nhận và giải quyết 56 kiến nghị, phản ánh; hơn 3.400 hồ sơ thủ tục hành chính được giải quyết đúng và trước hạn, mức độ hài lòng của người dân đạt 100%. Riêng sáu tháng đầu năm 2026, địa phương thu nhận 13.604 tài khoản định danh điện tử mức độ 2, tỷ lệ kích hoạt đạt 82,9%.

Theo ông Quách Tuấn Phong, Chủ tịch UBND xã Mường Vang, hiệu quả của mô hình chính quyền địa phương hai cấp ở địa bàn miền núi không chỉ được đánh giá bằng số lượng hồ sơ được giải quyết, mà quan trọng hơn là khả năng tạo dựng niềm tin của người dân đối với chính quyền. Khi người dân tin tưởng, chủ động hợp tác và đồng hành cùng chính quyền, việc triển khai các chủ trương, chính sách sẽ thuận lợi và hiệu quả hơn rất nhiều.

Từ Vân Phú đến Mường Vang, dù điều kiện phát triển khác nhau, có thể thấy một điểm chung là chính quyền cơ sở đang từng bước chuyển từ tư duy "giải quyết công việc theo quy trình" sang "giải quyết công việc theo nhu cầu của người dân". Đó là sự thay đổi không dễ đo đếm bằng những con số thống kê, nhưng lại được thể hiện rõ qua từng nụ cười hài lòng của người dân khi nhận kết quả đúng hẹn, qua từng phản ánh được tiếp nhận và xử lý kịp thời, qua từng cán bộ sẵn sàng ở lại sau giờ làm việc để hoàn thành hồ sơ còn tồn đọng.

Có lẽ, đó cũng chính là thành quả lớn nhất sau một năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp ở Phú Thọ. Một bộ máy hành chính mới không chỉ vận hành thông suốt mà còn từng bước hình thành văn hóa phục vụ, nơi mỗi quyết định quản lý đều hướng đến lợi ích của người dân và mỗi cán bộ đều ý thức rõ hơn trách nhiệm của mình trước Nhân dân.

Lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo cải cách

Thực tiễn tại Phú Thọ cho thấy, giá trị của cuộc cải cách không nằm ở việc giảm bao nhiêu đầu mối, cắt bỏ bao nhiêu tầng nấc trung gian hay đầu tư thêm bao nhiêu trang thiết bị. Những con số ấy chỉ là điều kiện để hướng tới mục tiêu lớn hơn: xây dựng một nền hành chính phục vụ, nơi người dân và doanh nghiệp trở thành trung tâm của mọi hoạt động quản lý nhà nước.

Điều đó được phản ánh qua những chuyển biến đồng bộ trên phạm vi toàn tỉnh. Sau một năm vận hành mô hình mới, Phú Thọ đã chuẩn hóa 2.092 thủ tục hành chính; tỷ lệ giải quyết hồ sơ đúng và trước hạn duy trì khoảng 99,98%; Bộ Chỉ số phục vụ người dân, doanh nghiệp trên Cổng Dịch vụ công quốc gia đạt 95,12/100 điểm, được xếp loại xuất sắc. Đó không đơn thuần là những chỉ số hành chính, mà là minh chứng cho hiệu quả của quá trình đổi mới phương thức quản trị, trong đó chuyển đổi số, cải cách thủ tục hành chính và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ được triển khai đồng bộ.

Cùng với sự chuyển động của bộ máy hành chính là những kết quả tích cực trong phát triển kinh tế - xã hội. Năm 2025, GRDP của Phú Thọ tăng 10,52%, đứng đầu khu vực Trung du và miền núi phía Bắc, đứng thứ tư trong 34 tỉnh, thành phố cả nước. Tổng thu ngân sách Nhà nước đạt trên 57 nghìn tỷ đồng; tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công đạt khoảng 95%. Những con số ấy đến từ nhiều yếu tố, nhưng không thể phủ nhận vai trò của một bộ máy hành chính vận hành hiệu quả, minh bạch và chủ động đồng hành cùng người dân, doanh nghiệp.

Đáng chú ý hơn cả là sự thay đổi trong văn hóa công vụ. Khi quyền hạn được phân cấp mạnh hơn cho cơ sở, mỗi cán bộ cũng ý thức rõ hơn trách nhiệm của mình trước Nhân dân. Thay cho tư duy "quản lý" là tinh thần "phục vụ"; thay cho việc chờ người dân tìm đến là sự chủ động lắng nghe, hỗ trợ và giải quyết ngay từ cơ sở. Chính sự thay đổi ấy đã góp phần rút ngắn khoảng cách giữa chính quyền với người dân, biến những chủ trương cải cách thành những giá trị có thể cảm nhận trong đời sống hằng ngày.

Nhìn lại chặng đường một năm, có thể thấy cuộc cải cách không chỉ làm thay đổi cách tổ chức chính quyền mà còn từng bước định hình một phương thức quản trị mới. Một nền hành chính hiệu quả không được đo bằng số lượng văn bản ban hành hay quy mô của bộ máy, mà bằng khả năng giải quyết những vấn đề từ thực tiễn cuộc sống; không được đánh giá bằng khoảng cách quyền lực, mà bằng mức độ gần gũi với Nhân dân; không chỉ hướng đến quản lý tốt hơn, mà còn phải phục vụ tốt hơn.

Hành trình được viết bằng niềm tin

Tinh gọn bộ máy là điểm khởi đầu. Chuyển đổi số là động lực. Phân cấp, phân quyền là phương thức. Nhưng đích đến cuối cùng của mọi cải cách vẫn là xây dựng một chính quyền thực sự của dân, gần dân, hiểu dân và vì dân.

Trên vùng đất cội nguồn của dân tộc, hành trình đổi mới vẫn đang tiếp tục. Đó không chỉ là hành trình của một bộ máy hành chính được tổ chức khoa học hơn, vận hành hiệu quả hơn, mà còn là hành trình vun đắp niềm tin giữa chính quyền và Nhân dân. Bởi suy cho cùng, giá trị bền vững nhất của mọi cuộc cải cách không nằm ở số lượng đầu mối được tinh giản hay những chỉ số được cải thiện, mà ở cảm nhận của người dân về một chính quyền thực sự gần dân, hiểu dân, trọng dân và hết lòng vì Nhân dân. Và khi niềm tin ấy ngày càng được bồi đắp, đó cũng là lúc cuộc cải cách đã chạm tới mục tiêu cao nhất của mình.