Phù Ninh (Phú Thọ): Khơi dậy giá trị di sản, phát triển du lịch văn hóa tâm linh
Là vùng đất nằm ở cửa ngõ Khu di tích lịch sử Đền Hùng, xã Phù Ninh sở hữu nhiều lợi thế để phát triển du lịch văn hóa tâm linh. Sau khi sáp nhập, địa phương không chỉ mở rộng không gian phát triển mà còn hội tụ thêm nhiều giá trị văn hóa, lịch sử đặc sắc, tạo tiền đề hình thành các sản phẩm du lịch mang đậm bản sắc vùng Đất Tổ.
Hiện nay, trên địa bàn xã có 14 di tích lịch sử, văn hóa, trong đó có hai di tích được xếp hạng cấp tỉnh là Đình Cả và Đình Xuân Hưng. Đây đều là những công trình có giá trị tiêu biểu về lịch sử, kiến trúc và tín ngưỡng dân gian, gắn với thời đại các Vua Hùng.
Theo ngọc phả lưu giữ tại Đình Cả, ngôi đình được xây dựng từ thời Hùng Duệ Vương, thờ Thất vị Đại Vương và Nhất vị Đức Chúa - những vị thần có công với dân, với nước, được Nhân dân tôn kính qua nhiều thế hệ. Không chỉ là nơi thực hành tín ngưỡng, Đình Cả còn từng là trung tâm sinh hoạt văn hóa, hội họp và học tập của cộng đồng. Trải qua nhiều biến động của lịch sử, với sự chung sức của Nhân dân địa phương, đình được trùng tu, tôn tạo vào năm 1994, tiếp tục trở thành điểm tựa tâm linh và nơi gìn giữ các giá trị văn hóa truyền thống. Đình hiện vẫn lưu giữ hai cỗ kiệu cổ Nghinh Văn và Bát Cống phục vụ nghi lễ rước trong các dịp lễ hội.
Trong khi đó, Đình Xuân Hưng thờ 6 vị tướng dưới thời Vua Hùng thứ 18 - những người có công giúp Vua Hùng dựng nước và giữ nước. Năm 2009, đình được công nhận là di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh. Hằng năm, địa phương vẫn duy trì đầy đủ các nghi lễ truyền thống theo hương ước của làng Xuân Hưng xưa. Lễ cầu đình vào ngày mùng 7 tháng Giêng mang ý nghĩa cầu quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu; còn ngày mùng 7 tháng 11 âm lịch là dịp tổ chức lễ Tạ đình và Đại tiệc truyền thống, thu hút đông đảo Nhân dân và du khách tham dự.
Không chỉ có hệ thống di tích phong phú, Phù Ninh còn lưu giữ nhiều lễ hội, tín ngưỡng dân gian đặc sắc, phản ánh đời sống văn hóa tinh thần lâu đời của cộng đồng cư dân vùng Đất Tổ. Các lễ hội như lễ cầu đình, lễ tạ đình, lễ cầu Nghinh sính, lễ Mẫu Âu Cơ giáng trần, lễ Phật đản hay tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương vẫn được duy trì thường xuyên, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống và tăng sức hấp dẫn đối với du khách.
Đặc biệt, địa phương còn tích cực bảo tồn và phát huy giá trị Hát Xoan Phú Thọ - Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Những làn điệu Xoan được gìn giữ, trao truyền qua nhiều thế hệ không chỉ góp phần bảo tồn di sản mà còn trở thành sản phẩm văn hóa đặc sắc, làm phong phú thêm trải nghiệm của du khách khi đến với Phù Ninh.
Bên cạnh tài nguyên văn hóa, các sản phẩm OCOP cũng đang trở thành điểm nhấn trong phát triển du lịch địa phương. Hiện xã có 9 sản phẩm OCOP, gồm 8 sản phẩm đạt hạng 3 sao và một sản phẩm đạt hạng 4 sao như bánh sắn Phong Châu, bưởi Phú Lộc, mật ong Hương Ngàn Phú Nham, nấm bào ngư xám Phù Ninh, rượu hoa vàng Đất Tổ cùng nhiều sản phẩm chế biến đặc trưng khác.
Việc gắn kết các sản phẩm OCOP với hoạt động tham quan, trải nghiệm đang góp phần gia tăng giá trị cho nông sản địa phương, đồng thời tạo thêm điểm dừng chân, mua sắm cho du khách. Đây cũng là hướng đi giúp phát triển kinh tế nông thôn gắn với bảo tồn văn hóa và xây dựng thương hiệu địa phương.
Theo lãnh đạo xã Phù Ninh, sau sáp nhập, không gian phát triển được mở rộng đã tạo điều kiện thuận lợi để địa phương kết nối hiệu quả các nguồn lực văn hóa, lịch sử và du lịch. Giai đoạn 2026-2030, xã đã tổng hợp nhu cầu vốn đầu tư cho lĩnh vực du lịch, trong đó ưu tiên bảo tồn, tu bổ các di tích lịch sử nhằm giữ gìn giá trị nguyên gốc của di sản. Đồng thời, địa phương đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao nhận thức của người dân về bảo tồn di sản, xây dựng các sản phẩm du lịch mang bản sắc riêng, gắn với hệ thống di tích, lễ hội và văn hóa truyền thống; tăng cường liên kết với các doanh nghiệp lữ hành để đưa các điểm đến của Phù Ninh vào các tuyến du lịch của tỉnh và khu vực.
Với lợi thế về vị trí địa lý, hệ thống di tích lịch sử, lễ hội truyền thống, di sản văn hóa phi vật thể cùng các sản phẩm OCOP đặc trưng, Phù Ninh đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu phát triển du lịch văn hóa tâm linh theo hướng bền vững. Khi các giá trị văn hóa được bảo tồn gắn với khai thác hợp lý và kết nối với các tour, tuyến du lịch của vùng Đất Tổ, địa phương không chỉ tạo thêm động lực phát triển kinh tế mà còn góp phần lan tỏa những giá trị văn hóa đặc sắc của quê hương cội nguồn đến với đông đảo du khách trong và ngoài tỉnh.