Phòng ngừa, quản trị rủi ro tốt sẽ giúp doanh nghiệp Việt Nam - Hàn Quốc hoạt động hiệu quả hơn

Chiều 7/9, Trường Đại học Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN) phối hợp với Hãng luật Taeil, Hàn Quốc, tổ chức Hội thảo quốc tế “Rủi ro và kiểm soát rủi ro pháp lý trong giao kết và thực hiện hợp đồng giữa doanh nghiệp Việt Nam và doanh nghiệp Hàn Quốc”.

Phát biểu chào mừng Hội thảo, PGS.TS Nguyễn Tiến Vinh, Hiệu trưởng Trường Đại học Luật, ĐHQGHN cho biết, Hội thảo diễn ra trong thời điểm đặc biệt khi nhà trường đang hướng tới kỷ niệm 50 năm truyền thống. Theo ông, sự kiện là một trong những minh chứng rõ nét cho quyết tâm đẩy mạnh hội nhập quốc tế, nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học và mở rộng mạng lưới hợp tác chiến lược của nhà trường.

PGS.TS Nguyễn Tiến Vinh nhấn mạnh, trong bối cảnh hợp tác kinh tế giữa Việt Nam và Hàn Quốc không ngừng phát triển, các giao dịch thương mại xuyên biên giới ngày càng đa dạng và phức tạp, việc nhận diện và kiểm soát rủi ro pháp lý trong các hợp đồng không chỉ là bài toán có tính chiến lược đối với doanh nghiệp mà còn là vấn đề có ý nghĩa quan trọng đối với hoạt động nghiên cứu, giảng dạy và ứng dụng thực tiễn của nhà trường.

Hội thảo là diễn đàn để các chuyên gia, nhà khoa học, doanh nhân và những người làm công tác thực tiễn của hai nước chia sẻ tri thức, trao đổi kinh nghiệm và đề xuất các giải pháp nhằm kiểm soát rủi ro pháp lý, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động trên các phương diện đào tạo, nghiên cứu và kinh doanh.

Nhân dịp này, PGS.TS Nguyễn Tiến Vinh bày tỏ cảm ơn các đơn vị đối tác đã đồng hành cùng nhà trường, đặc biệt là Công ty Luật Taeil Hàn Quốc, đơn vị đã hợp tác với nhà trường trong nhiều hoạt động nghiên cứu và ứng dụng trong suốt những năm qua. Ông cũng cảm ơn Quỹ Kyung Woo đã dành học bổng có ý nghĩa cho sinh viên của trường, qua đó tạo thêm động lực và nguồn lực, đồng thời lan tỏa những giá trị nhân văn, khuyến khích sinh viên nỗ lực trong học tập, hội nhập và chuẩn bị cho nghề nghiệp tương lai.

Đối với chương trình hợp tác đào tạo, nghiên cứu và hỗ trợ pháp luật Việt Nam - Hàn Quốc được giới thiệu, công bố và ra mắt tại Hội thảo, Hiệu trưởng Trường Đại học Luật, ĐHQGHN kỳ vọng chương trình sẽ nhận được sự hưởng ứng, quan tâm và tham gia tích cực của các đơn vị đối tác, viện nghiên cứu và cơ sở đào tạo của hai nước.

Theo PGS.TS Nguyễn Tiến Vinh, sự hợp tác này sẽ tạo nền tảng để hai bên cùng xây dựng môi trường đào tạo, nghiên cứu gắn với thực tiễn và ứng dụng, qua đó nâng cao năng lực của đội ngũ nhân lực pháp lý Việt Nam và Hàn Quốc.

Thảo luận tại Hội thảo, các đại biểu cho rằng, kiểm soát rủi ro pháp lý phải được thực hiện từ trước khi hợp đồng được ký, thay vì chỉ xử lý khi tranh chấp đã phát sinh. Rủi ro có thể bắt đầu từ việc lựa chọn đối tác, đánh giá năng lực tài chính, thẩm quyền ký kết, thiết kế điều khoản hợp đồng và cơ chế bảo đảm, rồi tiếp tục phát sinh ở giai đoạn thanh toán, thực hiện nghĩa vụ và giải quyết tranh chấp.

Các ý kiến lưu ý, một hợp đồng được soạn thảo chặt chẽ chưa đủ nếu doanh nghiệp không tính đến khả năng thực thi trên thực tế. Việc lựa chọn cơ chế giải quyết tranh chấp, bảo đảm tài sản và chuẩn bị chứng cứ, hồ sơ ngay từ đầu có thể quyết định khả năng thu hồi quyền lợi sau này. Đây cũng là tinh thần xuyên suốt của Hội thảo: phòng ngừa và quản trị rủi ro tốt sẽ giúp doanh nghiệp giảm chi phí tranh chấp, thi hành án và bảo vệ hiệu quả hơn quyền, lợi ích hợp pháp của mình.

Trong đó, Luật sư Jeong Jung-ho, Công ty Luật Taeil cho biết, rủi ro pháp lý trong các giao dịch giữa doanh nghiệp Việt Nam và doanh nghiệp Hàn Quốc không chỉ xuất phát từ chính nội dung hợp đồng mà còn đến từ những quy định bắt buộc nằm ngoài hợp đồng và khả năng thực thi các quyền, nghĩa vụ trên thực tế. Ngay cả khi các bên lựa chọn pháp luật Hàn Quốc làm luật điều chỉnh, nhiều quy định bắt buộc của Việt Nam về đầu tư, ngoại hối, lao động, thuế, dữ liệu… vẫn được áp dụng. Vì vậy, giá trị thực chất của quyền được ghi nhận trong hợp đồng cuối cùng còn phụ thuộc vào khả năng thực thi tại Việt Nam.

Theo ông, một điểm đáng chú ý là yêu cầu doanh nghiệp phải nhìn nhận rủi ro theo toàn bộ vòng đời của giao dịch. Theo đó, các bên cần kiểm tra tư cách và thẩm quyền ký kết, lựa chọn luật áp dụng, cơ chế giải quyết tranh chấp, các quy định về thanh toán, thuế, dữ liệu, sở hữu trí tuệ, ngoại hối… ngay từ trước khi ký hợp đồng. Đặc biệt, trong bối cảnh pháp luật Việt Nam thay đổi trên diện rộng trong giai đoạn 2024-2026, nhiều căn cứ pháp lý được viện dẫn trong các hợp đồng, báo cáo rà soát trước đây có thể đã hết hiệu lực, đòi hỏi doanh nghiệp phải rà soát lại toàn diện các hợp đồng đang thực hiện.

Luật sư Jeong Jung-ho cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thiết kế cơ chế giải quyết tranh chấp gắn với khả năng thi hành. Kỷ yếu cho rằng trong quan hệ Việt Nam - Hàn Quốc, điều khoản trọng tài nên được cân nhắc như một nguyên tắc, nhưng trọng tài cũng không phải giải pháp “vạn năng”; nếu doanh nghiệp không quản lý tốt các yêu cầu về tống đạt, hợp pháp hóa giấy tờ và thủ tục thi hành thì phán quyết có thể gặp trở ngại ở giai đoạn cuối.

PGS.TS Lê Thị Thu Thủy, Phụ trách Bộ môn Luật Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Luật, ĐHQGHN, tập trung vào một trong những mắt xích quan trọng nhất để kiểm soát rủi ro hợp đồng là đánh giá năng lực tài chính của đối tác. Theo bà, trong bối cảnh các giao dịch xuyên biên giới và giao dịch điện tử ngày càng phổ biến, doanh nghiệp không chỉ phải nhận diện rủi ro về tư cách pháp lý của đối tác mà còn phải đánh giá nguồn tài chính, dòng tiền và khả năng thực hiện nghĩa vụ thanh toán của đối tác.

Từ phân tích khái niệm và cơ sở đánh giá năng lực tài chính, PGS.TS Lê Thị Thu Thủy cho rằng không thể chỉ nhìn vào một chỉ số riêng lẻ để kết luận doanh nghiệp có khả năng thanh toán tốt hay không. Việc đánh giá cần xem xét tổng thể khả năng thanh toán ngắn hạn, khả năng thanh toán bằng tiền, mức độ phụ thuộc vào nợ, khả năng tạo dòng tiền, chất lượng tài sản và khả năng đáp ứng các nghĩa vụ đến hạn. Chẳng hạn, tỷ lệ tài sản ngắn hạn trên nợ ngắn hạn cao chưa chắc đồng nghĩa với mức độ an toàn cao nếu tài sản ngắn hạn chủ yếu là các khoản phải thu khó thu hồi hoặc hàng tồn kho khó chuyển đổi thành tiền.

Để hạn chế rủi ro thanh toán, bà Thủy đề xuất doanh nghiệp đánh giá đúng năng lực tài chính và tư cách pháp nhân của đối tác; đồng thời sử dụng các công cụ bảo đảm như bảo lãnh thanh toán, cầm cố, thế chấp, đặt cọc, ký quỹ. Đáng chú ý, trong những trường hợp biện pháp bảo đảm truyền thống không đủ hiệu quả, các bên có thể thiết kế thêm những cam kết về “rủi ro sự kiện”, nghĩa là yêu cầu bên có nghĩa vụ phải thông báo hoặc xin chấp thuận trước khi thực hiện những hành vi có nguy cơ làm suy giảm tài sản và khả năng thanh toán. Bên cạnh đó, bà Thủy lưu ý việc đăng ký biện pháp bảo đảm, sử dụng L/C và tuân thủ yêu cầu an toàn, bảo mật trong thanh toán ngân hàng...