Phòng chống, tham nhũng trong ngành ngân hàng: Kẽ hở lớn, người chui lọt

Quản trị điều hành lỏng lẻo

Mấy năm gần đây, ngành ngân hàng thành phố có nhiều hoạt động tích cực nhằm hoàn thiện các quy trình, nghiệp vụ, tạo thuận lợi cho khách hàng. Chi nhánh NHNN thành phố tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát và kiến nghị các biện pháp chấn chỉnh sai sót…Tuy nhiên, do sự “tăng trưởng nóng” của ngành ngân hàng, dẫn đến đội ngũ cán bộ có lúc, có nơi chưa đáp ứng yêu cầu. Một số chi nhánh ngân hàng thương mại Nhà nước chưa thật chú trọng đến các quy trình nghiệp vụ và giới hạn an toàn.  Năng lực điều hành của một số lãnh đạo chủ chốt chi nhánh ngân hàng hạn chế. Có cán bộ lãnh đạo chưa nắm toàn diện các thao tác nghiệp vụ, chưa kiểm soát được mọi hoạt động của chi nhánh, dẫn đến không phát hiện được rủi ro, sai phạm của nhân viên. Kết quả thanh tra ở Chi nhánh NHNN thành phố cho thấy, một số tổ chức tín dụng đến nay vẫn chưa ban hành quy trình đối với các nghiệp vụ quan trọng như tín dụng, bảo lãnh, thanh toán và thanh toán quốc tế, kinh doanh ngoại tệ, giao dịch “một cửa”…

Tại Chi nhánh Ngân hàng Công Thương Hải Phòng, trong các năm 2004- 2006, một số cán bộ Phòng Tài trợ thương mại do Nguyễn Thị Quỳnh Vân, Phó trưởng phòng trực tiếp thực hiện các giao dịch mua bán ngoại tệ thông qua hợp đồng giữa Chi nhánh Ngân hàng Công Thương Hải Phòng với Ngân hàng ABN AMRO (Hà Lan) không đúng quy định về uỷ quyền thực hiện giao dịch, bị lỗ 85,5 tỷ đồng. Qua theo dõi, kiểm tra, NHNN phát hiện sai phạm trên. Đến cuối tháng 4-2007, Ngân hàng ABN AMRO hoàn trả toàn bộ số tiền 85,5 tỷ đồng.

Vừa đá bóng, vừa thổi còi

Mới đây, nhân viên tín dụng Phạm Ngọc Nam, thuộc Chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tại xã An Hưng (huyện An Dương), sau khi thu nợ hơn 2 tỷ đồng của khách hàng đã bỏ trốn, cơ quan chức năng đang phải giải quyết. Kẽ hở ở đây, vì Nam vừa là cán bộ tín dụng, vừa là nhân viên thu hồi nợ. Khi phát hiện một số hành vi bất thường của nhân viên, cán bộ ngân hàng trực tiếp gọi hỏi khách hàng, nhưng do nể nang, e ngại, nên khách hàng không nói ra sự thật, để mức độ vi phạm trầm trọng hơn cho đến ngày Nam bỏ trốn.

Một số sai phạm khác, ảnh hưởng lớn đến hoạt động kinh doanh của ngân hàng như một cán bộ phòng giao dịch Kiến An thuộc Chi nhánh Ngân hàng Công Thương Hải Phòng vi phạm quy chế cho vay và nhận tài sản bảo đảm tiền vay của Công ty TNHH Tân Hà Phong năm 2002- 2003. Đến nay, công ty vẫn nợ ngân hàng 400 triệu đồng. Việc xử lý rủi ro các khoản nợ của Tổng Công ty xây dựng Bạch Đằng, Công ty TNHH Đoàn Hơp Thành và Công ty TNHH Dũng Hằng đối với Chi nhánh ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Hải Phòng  từ năm 2005 đến năm 2007, có một số sai phạm đáng tiếc, cơ quan Cảnh sát điều tra (Công an thành phố) đang phải giải quyết…

Hậu quả nặng nề, khó khắc phục

Các vi phạm trong ngành ngân hàng dẫn đến một loạt cán bộ bị xử lý. Trong vụ việc mua bán ngoại tệ với ngân hàng nước ngoài, tuy khắc phục được thiệt hại, nhưng vẫn để lại hậu quả nặng nề đối với Chi nhánh Ngân hàng Công Thương Hải Phòng và hệ thống ngân hàng nói chung, làm giảm lòng tin của nhân dân. Giám đốc chi nhánh bị cách chức, kể cả chức vụ về Đảng ở đơn vị; 4 nhân viên ngân hàng, trong đó, có trưởng, phó phòng tài trợ thương mại bị sa thải, chuyển công tác và hạ bậc lương 1 người, khiển trách 10 người. Việc ở Phòng Giao dịch Kiến An, Trưởng phòng giao dịch bị cách chức và 1 cán bộ trực tiếp làm công tác tín dụng bị sa thải. Trong vụ việc xảy ra tại Chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn xã An Hưng (huyện An Dương),  nhân viên vi phạm bị sa thải. Đó là chưa kể các vụ việc đang được cơ quan pháp luật xem xét. Ngoài ra, các ngân hàng phải gánh chịu những thiệt hại do hành vi vi phạm gây ra, hàng tỷ đồng bị thất thoát và chưa thu hồi được nợ.

Do vậy, nhất thiết phải chấn chỉnh những sai phạm trong công tác quản lý, nghiệp vụ góp phần bảo đảm sự an toàn và phát triển bền vững của hệ thống ngân hàng. Bởi, không chỉ những ngân hàng để xảy ra sai phạm, một số ngân hàng khác cũng cần có các biện pháp kiện toàn quy trình, nghiệp vụ và tăng cường bồi dưỡng, tập huấn nghiệp vụ, giáo dục đạo đức cho cán bộ, nhân viên.

Mai Hương