Phòng, chống ngập lụt, xói lở vùng cửa sông, biển
Hải Phòng có bờ biển dài hơn 125 km, tính cả bờ biển chung quanh các đảo khơi. Theo nghiên cứu của tiến sĩ Trần Đức Thạnh, Viện trưởng Viện Tài nguyên môi trường biển cùng các cộng sự, bờ biển Cát Hải dài khoảng 6,4km, là một trong những trọng điểm xói lở ở khu vực Bắc Bộ.
Mức độ xói lở bờ biển Cát Hải tăng từ 3,5m/năm lên 13 m/năm trong giai đoạn 1930-2000. Ngay cả các đảo nằm xa đất liền như Bạch Long Vỹ, hiện tượng xói lở bờ diễn ra khá phổ biến. Song hiện tượng xói lở và bồi tụ tại số một số đoạn biến đổi theo mùa gió đông-bắc và tây-nam. Khu vực bờ biển Đồ Sơn, tốc độ xói lở đang giảm dần.
|
Kết quả nghiên cứu trong 40 năm qua cho thấy, 4 vùng bờ biển bị xói lở ăn sâu vào đất liền gồm vùng ven bờ Bắc Đồ Sơn, Đông-Nam Đình Vũ, Tây-Nam Cát Hải và xã Phù Long (Cát Hải). Dải ven bờ phía Bắc Đồ Sơn đến trung tâm thành phố là khu vực có nguy cơ ngập lụt trong trường hợp bị tác động trực tiếp của gió bão. Cùng với đó, nguy cơ xói lở đê biển và các công trình ven biển tại các đoạn bờ này cũng gia tăng. |
Theo của các nhà khoa học, có nhiều nguyên nhân gây xói lở bờ biển, nhưng chủ yếu do các yếu tố: tiến hóa tự nhiên, những biến động bất thường về khí hậu, thủy văn và tác động nhân sinh. Những năm gần đây, nguy cơ xói lở bờ biển gia tăng do ảnh hưởng của tác động nhân sinh như đắp đập ngăn sông, đào kênh tưới tiêu, thoát lũ, quai đê, lấn biển, phá rừng ngập mặn. Những yếu tố này làm mất cân bằng sinh thái, thay đổi phân bố bùn cát ven bờ.
Nguy cơ xói lở bờ biển gây hậu quả hết sức nặng nề. Không chỉ mất diện tích đất, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống, tính mạng, tài sản của nhân dân. Môi trường sinh thái bị suy thoái do ngập lụt, nhiễm mặn. Ở khu vực Bắc bộ, mật độ dân cư lớn. Cả khu vực Bắc Bộ nằm trên nền đất thấp, có hệ thống đê biển bao bọc. Tình trạng xói lở bờ biển diễn ra liên tục, dẫn tới nguy cơ vỡ đê, nhất là trong trường hợp ảnh hưởng của bão và triều cường như tuyến đê Hoàng Châu-Văn Chấn (Cát Hải) bị vỡ do ảnh hưởng cơn bão số 7 năm 2005. Chỉ tính riêng xã Phù Long (Cát Hải), xói lở trên chiều dài 3km bờ biển khiến mỗi năm 2ha rừng ngập mặn biến mất. Bùn đất do quá trình xói lở là nguyên nhân chính khiến nguồn nước bị nhiễm bẩn, đồng thời gây sa bồi cửa sông Bạch Đằng. Trung bình mỗi năm, lượng bùn cát từ các cửa sông đổ ra khoảng 4 triệu tấn, còn bùn đất do xói lở bờ bãi khoảng hơn 2 triệu tấn. Như vậy, các cảng phải nạo vét luồng khoảng 3-5 triệu tấn bùn.
Qua việc áp dụng thử nghiệm xây dựng kè mở nuôi bãi các nhà khoa học khẳng định đây là giải pháp hiệu quả chống xói lở bờ biển khu vực đảo Cát Hải. Cấu trúc kè mỏ được thiết kế thành 3 phần có độ cao, độ dốc khác nhau. Kè được xây dựng từ hai phía bờ đảo khép kín, sử dụng các cọc ván vây thay thế bè đệm rong rào truyền thống. Đối với các khu vực cửa sông, để bảo vệ hệ thống đê bãi, trồng rừng ngập mặn là giải pháp hiệu quả nhất ngăn chặn tình trạng xói lở. Tuy nhiên, giải pháp phi công trình cần được quan tâm đặc biệt. Đó là tuyên truyền, vận động, nâng cao ý thức cộng đồng dân cư, huy động các cấp, ngành cùng vào cuộc ngăn chặn tình trạng tàn phá rừng ngập mặn, “xẻ thịt” những tuyến đê biển, khai thác cát bừa bãi… Các kết quả này có ý nghĩa tích cực, cung cấp thêm thông tin giúp các nhà hoạch định chiến lược phát triển kinh tế-xã hội, cũng như quy hoạch hệ thống cảng biển thành phố Hải Phòng trong tương lai.
GS-TS Đinh Văn Ưu