Phố Tam Bạc xưa và nay
Phố Tam Bạc- một phố nhỏ chạy dài ven theo hữu ngạn sông Tam Bạc được hình thành từ lâu đời trong quá trình phát triển đô thị HảI Phòng, bao gồm cả hai phố cũ dưới thời Pháp thuộc là Ma- rê- san Pốc và Gô- đơ-luy gộp lại. Gọi là phố nhưng thực ra không hoàn toàn đúng như vậy, bởi vì một phía là sông, phía còn lại chủ yếu là mặt sau của các ngôI nhà thuộc các dãy phố Lý Thường Kiệt và Tôn Đản. Chỉ từ khu vực ngã ba chợ Sắt tới ngã ba Ký Con mới có số nhà và đây cũng là đặc trưng riêng của phố cổ Tam Bạc trong lòng đô thị Hải Phòng.
Khi chưa làm cầu Xi- măng, cầu Lạc Long và đặc biệt khi chưa đắp đập Lạc Long, thuyền bè hoạt động tấp nập trên đoạn sông này. Có thể khẳng định một điều, khu vực ngã ba sông Cấm- Tam Bạc là mầm mống đầu tiên của quá trình xây dựng và phát triển Cảng Hải Phòng vì từ thế kỷ thứ 17, việc buôn bán và đánh cá ở khúc sông này khá phồn thịnh. Hoạt động của phố Tam Bạc trước kia chủ yếu là bến đậu tầu thuyền với những tên tuổi nổi tiếng một thời như bến tầu Bạch Thái Bưởi, bến tầu Tây điếcccc dọc theo tuyến phố này.Lúc mới mở, phố này mang tên Pốc- tên một thống chế của Pháp và Gô- đơ- luy (đoạn từ cầu Giốp- tức cầu Lạc Long đến ngã ba Nguyễn Tri Phương) và khi ấy có một hiệu buôn lớn của Pháp đặt kho tại đây chuyên kinh doanh đồ sứ, thủy tinh, dụng cụ gia đình. Năm 1953, tuyến đường này được đổi tên là Bạch TháI Bưởi , tên một nhà tư sản lớn người Việt , quê gốc ở Hà Đông, xuất thân thư ký cho một hãng buôn của người Pháp quản lý. Sau khi đi dự đấu xảo ở Boóc- đô về , ông xoay sang kinh doanh buôn bán tại Hải Phòng. Trong thời gian đại chiến thế giới lần thứ nhất là quãng thời gian làm ăn phát đạt, ông đã tậu được nhiều tầu bè chạy khắp các tuyến đường sông ở khu vực Bắc kỳ và ven biển Bắc Trung kỳ, mở xưởng sửa chữa và đóng mới phương tiện vận tải thủy ở Hải Phòng,mở mỏ than Bí Chợ. Giới kinh doanh người Pháp và người Hoa khi ấy đều phục tài kinh doanh của nhà tư sản Bạch Thái Bưởi. Sau khi tiếp quản, thành phố đổi tên tuyến đường này là phố Tam Bạc, xuất phát từ việc đường phố này chạy dọc bên dòng sông Tam Bạc. Ngay tên gọi Tam Bạc cũng có xuẵngứ riêng vì thực ra, đoạn sông này trước đây chính tên là Trạm Bạc, sau do người Pháp viết sai chính tả thành ra quen đọc là Tam Bạc nên ngày nay mới có tên gọi như vậy.
Gìn giữ nét xưa trong lòng đô thị đang từng bước hiện đại hóa, thành phố đã đầu tư nâng cấp đường Tam Bạc, tu bổ và kè đá hai bên bờ sông, dựng hệ thống lan can với các họa tiết phù hợp với không gian cùng hệ thống điện chiếu sáng đồng bộ tạo sự lung linh huyền ảo cho cả tuyến đường mỗi khi đêm về. Trong quá trình cải tạo, chỉnh trang đô thị, trước sức ép của kinh tế thị trường với lợi thế của phố cổ thuộc khu vực trung tâm, việc quy hoạch nâng cấp đường Tam Bạc vẫn giữ lại những nét cổ xưa. Đó là mặt sau của các khu nhà của các phố Lý Thường Kiệt, Tôn Đản kết hợp hài hòa với một số công trình kiến trúc mới mọc lên tôn thêm vẻ đẹp vốn có của phố cổ Tam Bạc đã in đậm dấu ấn trong lòng người Hải Phòng. Một số biệt thự mới đối diện với đường Tam Bạc như một gam màu mới làm tăng giá trị của phố cổ Tam Bạc hôm nay, thể hiện sự tôn trọng với truyền thống cũng như giữ gìn bản sắc không gian đô thị cổ của Hải Phòng./.
Đăng Đức