Phó phòng Trần Quốc Tuyến và cuộc gọi phút cuối trước ngưỡng cửa cưỡng chế

“Anh Tuyến ơi, gia đình tôi đã tìm được người mua và họ đã đặt cọc tiền đây rồi…”.

Cuộc điện thoại ấy đến vào thời điểm ông Trần Quốc Tuyến, Phó Trưởng phòng Phòng Thi hành án dân sự khu vực 7, tỉnh Quảng Ngãi, đã chuẩn bị tâm thế cho một phương án không ai mong muốn: cưỡng chế kê biên, xử lý tài sản để thi hành án.

Ở đầu dây bên kia là người phải thi hành án trong một vụ án tín dụng ngân hàng. Giọng nói vừa gấp gáp, vừa mừng rỡ. Với anh Tuyến, đó không chỉ là cuộc gọi báo tin đã tìm được người mua tài sản. Đó là khoảnh khắc một hồ sơ có nguy cơ căng thẳng được mở ra bằng con đường tự nguyện, nhân văn hơn.

Làm thi hành án dân sự, có những vụ việc nhìn trên giấy tờ tưởng chỉ là nghĩa vụ trả nợ, xử lý tài sản bảo đảm, thu hồi tiền cho tổ chức tín dụng. Nhưng đi vào từng gia đình, lắng nghe từng hoàn cảnh, người làm nghề mới thấy phía sau mỗi bản án là một câu chuyện đời, có nước mắt, có áp lực mưu sinh và có cả những bế tắc đời thường không dễ tháo gỡ.

Phía sau hồ sơ tín dụng hơn 2 tỷ đồng

Vụ việc anh Tuyến nhớ nhất trong thời gian gần đây liên quan đến ông P.Q.B. và bà B.T.T. Theo nội dung bản án, ông P.Q.B. và bà B.T.T. phải trả cho ngân hàng số tiền hơn 2 tỷ đồng. Trường hợp không thực hiện nghĩa vụ trả nợ, ngân hàng có quyền yêu cầu cơ quan thi hành án dân sự xử lý tài sản bảo đảm là quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất để thu hồi nợ.

Sau khi được lãnh đạo Phòng Thi hành án dân sự khu vực 7 phân công tổ chức thi hành, anh Tuyến bắt đầu tiếp cận hồ sơ, nghiên cứu kỹ nội dung bản án, các tài liệu liên quan, đồng thời nắm thêm đặc điểm nhân thân, hoàn cảnh gia đình và điều kiện thực tế tại địa phương nơi đương sự cư trú.

Những bước nghiệp vụ ban đầu được thực hiện theo đúng trình tự: thông báo quyết định thi hành án, giải thích quyền và nghĩa vụ cho các bên, xác minh điều kiện thi hành án tại nơi cư trú của người phải thi hành án. Tuy nhiên, khó khăn nhanh chóng xuất hiện.

Người phải thi hành án thường xuyên vắng mặt trong giờ hành chính. Việc tiếp cận, làm việc trực tiếp không thuận lợi. Quá trình tổ chức thi hành án có lúc rơi vào bế tắc khi đương sự né tránh, tỏ thái độ chống đối, khiến vụ việc đứng trước nguy cơ phải áp dụng biện pháp cưỡng chế, huy động lực lượng bảo vệ cưỡng chế.

Với một vụ án tín dụng ngân hàng, cách nhìn thông thường là “có vay thì có trả”. Nhưng với anh Tuyến, sau nhiều lần xuống cơ sở, tìm hiểu hoàn cảnh, vụ việc này không còn là một hồ sơ thuần túy về tiền bạc.

Căn nhà là tài sản bảo đảm cũng là nơi ở duy nhất của gia đình 8 thành viên, trong đó có người già và trẻ nhỏ. Nếu cưỡng chế kê biên, xử lý tài sản, người phải thi hành án không chỉ đối diện với việc mất nhà, mà còn phải gánh thêm các khoản chi phí phát sinh như chi phí xác minh, cưỡng chế, thẩm định giá, bán đấu giá.

Trong một lần làm việc, người phải thi hành án vừa trình bày vừa rưng rưng nước mắt. Họ nói về bố mẹ già ốm đau, về con nhỏ, về cảnh gia đình không có tiền đóng cho con ăn học. Những lời ấy khiến người cán bộ thi hành án không thể xem đây chỉ là một thủ tục nghiệp vụ.

Một chi tiết khiến anh Tuyến nhớ mãi là lời chị tổ trưởng dân phố kể về hoàn cảnh gia đình người phải thi hành án: “Ông bà này khổ lắm em ơi, bố mẹ già, con nhỏ, bản thân lại chăm chỉ, cần cù nhưng không biết sao lại dẫn đến nợ xấu để cơ quan thi hành án phải làm việc như này”.

Câu nói mộc mạc ấy như nhắc người làm nghề rằng thi hành án dân sự không chỉ là đưa bản án vào cuộc sống bằng mệnh lệnh pháp luật, mà còn phải hiểu được đời sống phía sau bản án ấy.

Cuộc gọi phút cuối và bài học “dân vận khéo”

Trong quá trình tổ chức thi hành án, anh Tuyến cùng thư ký Lê Thị Thủy nhiều lần xuống cơ sở xác minh, tìm hiểu thêm thông tin, gặp tổ trưởng dân phố, công an phường, đại diện chính quyền địa phương để phối hợp vận động, thuyết phục.

Cái khó của vụ việc không chỉ nằm ở thái độ né tránh của người phải thi hành án, mà còn ở việc các bên chưa tìm được tiếng nói chung. Người phải thi hành án mong muốn được giảm một phần lãi phát sinh để có cơ hội tự xoay xở. Phía ngân hàng ban đầu cương quyết yêu cầu thu đủ cả gốc và lãi.

Ở giữa hai mong muốn ấy, người làm thi hành án phải giữ sự công tâm, vừa bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người được thi hành án, vừa giải thích để người phải thi hành án hiểu đầy đủ hậu quả pháp lý nếu không tự nguyện thực hiện nghĩa vụ.

Anh Tuyến chọn cách kiên trì vận động, phân tích thiệt hơn. Với người phải thi hành án, anh giải thích rõ nếu vụ việc phải cưỡng chế, họ sẽ chịu thêm nhiều chi phí, áp lực sẽ nặng hơn, cơ hội tự chủ trong việc xử lý tài sản cũng ít đi. Với phía ngân hàng, anh phân tích hướng thỏa thuận để vừa bảo đảm thu hồi nợ, vừa tránh kéo dài thời gian và giảm căng thẳng không cần thiết.

Nhiều lần gặp gỡ, vận động vẫn chưa có kết quả. Có thời điểm, anh Tuyến thầm nghĩ vụ việc này có lẽ khó tránh khỏi việc phải áp dụng biện pháp cưỡng chế kê biên, xử lý tài sản. Đó là phương án pháp luật cho phép, nhưng cũng là phương án không ai thực sự mong muốn, nhất là khi tài sản liên quan là mái nhà duy nhất của một gia đình đông người.

Và rồi, trong thời điểm căng thẳng nhất, cuộc điện thoại ấy vang lên: “Anh Tuyến ơi, gia đình tôi đã tìm được người mua và họ đã đặt cọc tiền đây rồi…”.

Nghe người phải thi hành án báo tin, anh Tuyến không giấu được niềm vui. Niềm vui không phải vì một hồ sơ sắp được kết thúc, mà vì sau rất nhiều lần vận động, người phải thi hành án đã chọn con đường hợp tác, tự tháo gỡ bế tắc của chính mình.

Ngay sau cuộc gọi, anh Tuyến triệu tập các bên để làm việc, thỏa thuận về thi hành án. Điều may mắn cuối cùng đã đến khi các bên thống nhất được phương án: ngân hàng đồng ý giảm một phần tiền lãi, người phải thi hành án chủ động tìm người mua tài sản để bảo đảm nghĩa vụ thi hành án, vụ việc được khép lại mà không phải tổ chức cưỡng chế.

Sau những ngày căng thẳng, các bên vui vẻ, tươi ra mặt, bắt tay nhau cười và kết thúc vụ việc. Cái bắt tay ấy không làm mất đi tính nghiêm minh của bản án. Ngược lại, nó cho thấy khi pháp luật được thực thi bằng sự kiên trì, trách nhiệm và nhân văn, kết quả đạt được có thể bền vững và nhẹ lòng hơn cho tất cả.

Vụ việc được thụ lý từ ngày 21/10/2025 và kết thúc ngày 25/12/2025. Gần hai tháng không phải là quãng thời gian quá dài so với nhiều hồ sơ phức tạp, nhưng đủ để người cán bộ thi hành án trải qua nhiều cung bậc: kiên trì, áp lực, trăn trở, rồi vỡ òa khi vụ việc có lối ra.

Vào ngành thi hành án dân sự từ năm 2008, trải qua nhiều vị trí từ cán sự, thư ký, chấp hành viên đến Phó Trưởng phòng, anh Trần Quốc Tuyến hiểu rõ mỗi hồ sơ thi hành án đều có yêu cầu pháp lý chặt chẽ. Nhưng càng làm nghề, anh càng thấm rằng nếu chỉ nhìn hồ sơ bằng con số và thủ tục thì rất khó đi đến tận cùng của sự thuyết phục.

Theo anh, cán bộ thi hành án là “cánh tay nối dài” của công lý, góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức, từ đó củng cố niềm tin của người dân vào hệ thống pháp luật. Nhưng để làm được điều đó, ngoài bản lĩnh nghề nghiệp và sự am hiểu pháp luật, người làm thi hành án còn cần khả năng lắng nghe, chia sẻ và dân vận khéo.

Sau sáp nhập, công việc tại Phòng Thi hành án dân sự khu vực 7 mở ra với anh Tuyến nhiều điều mới mẻ về địa bàn. Đây là nơi có lượng án nhiều, không ít vụ việc phức tạp, tạo thêm áp lực trong công việc. Nhưng cũng chính từ những vụ việc như hồ sơ của ông P.Q.B. và bà B.T.T., người làm nghề lại có thêm một bài học để đi tiếp.

Không phải vụ việc nào cũng cần cưỡng chế mới thành công. Có những lúc, con đường ngắn nhất để đưa bản án vào cuộc sống lại bắt đầu từ những cuộc gặp kiên trì, những lần xuống cơ sở, những lời phân tích thiệt hơn và cả sự nhẫn nại trước thái độ né tránh, chống đối ban đầu của đương sự.

“Pháp luật là chiếc gậy, nhưng sự kiên trì và nghệ thuật dân vận mới là chìa khóa để hóa giải những tranh chấp kéo dài”, anh Tuyến đúc kết.

Với nghề thi hành án dân sự, có lẽ thành công không chỉ được đo bằng một hồ sơ đã khép lại, một khoản tiền đã thu hồi, một tài sản đã xử lý. Thành công còn nằm ở khoảnh khắc các bên có thể ngồi lại, tự nguyện thỏa thuận, bắt tay nhau trong nhẹ nhõm, để pháp luật được thực thi mà tình người vẫn còn ở lại.