Phố cổ Phan Bội Châu

Phố Phan Bội Châu (quận Hồng Bànb) bắt đầu từ ngã ba Hoàng Văn Thụ- Phan Bội Châu đến ngã ba Phan Bội Châu- Nguyễn Thái Học với tổng chiều dài 1.050m. Lúc mới mở, phố mang tên Tông-ki-noa (Tonkinoise), phiên âm Hán-Việt là Đông Kinh- nghĩa là phố của dân Tông-canh (Bắc Kỳ). Đến năm 1953, phố đổi tên là Phan Bội Châu, một chí sĩ yêu nước cách mạng nổi tiếng tiêu biểu cho tinh thần dân tộc thời kỳ 1905- 1925, người đề xướng phong trào Đông Du, lập Việt Nam quang phục Hội... để đấu tranh đánh đuổi thực dân Pháp, giành độc lập tự do cho Tổ quốc.

Tuyến đường Phan Bội Châu có vị trí trung tâm trong toàn khu vực, có 7 phố cắt ngang, tạo điều kiện thuận lợi cho việc giao thương. Từ khi hình thành tới nay, phố Phan Bội Châu là nơi kinh doanh sầm uất, đông vui. Các hiệu buôn của người Việt, người Hoa chủ yếu bán tạp hóa, thuốc bắc, thuốc nam, thực phẩm, hoa quả tươi... Tuy không có những công trình kiến trúc nguy nga, những biệt thự tráng lệ như ở phố Tây, nhưng nhà cửa ở đây phần lớn được thiết kế và xây dựng theo chiều sâu,mỗi tầng còn làm gác lửng để làm kho, nơi ăn và nghỉ của người dân sinh sống, buôn bán, tạo nét chấm phá riêng trong kiến trúc đô thị cổ Hải Phòng. Hầu hết dãy nhà ở đây có mặt trước hẹp làm nơi giao dịch, lòng nhà rất sâu. Trước đây, tuyến đường này có Trường tiểu học Hoa Kiều (gọi tắt là Kiều Tiểu), hội quán của người Hoa, rạp chiếu bóng wa- wa (Hoa Hoa Lý Viện); các hiệu Sinh Ký, Đông Hưng là những tiệm ăn nổi tiếng. Trong chiến tranh, phố bị tàn phá nhiều.

Sau khi hòa bình lập lại, nhiều nhà cửa và các công trình ở đây được khôi phục, sửa chữa, làm mới. Rạp chiếu bóng wa wa này là rạp Long Châu; nhà hát cải lương Đại Quan đổi tên thành Phương Đông- nơi đóng đô của đoàn cải lương Hải Phòng. Trường tiểu học Hoa Kiều được cải tạo lại thành Trường tiểu học Nguyễn Huệ. Nơi đâycó trụ sở của Viện Kiểm sát nhân dân Hải Phòng, Công ty vận tải xăng dầu đường thủy 1, Công ty Kinh doanh nhà, các trường học mới là Trường tiểu học Nguyễn Du, trung học cơ sở Phan Bội Châu... Chợ Tam Bạc mới được xây dựng lại thu hút hơn 700 hộ kinh doanh, mở thêm chợ đêm, tạo cho tuyến đường này thêm sầm uất.

Trong dịp kỷ niệm 50 năm giải phóng Hải Phòng, quận Hồng Bàng đầu tư kinh phí theo phương châm 'nhà nước và nhân dân cùng làm' cải tạo vỉa hè, tôn tạo các công trình theo hướng chỉnh trang đô thị cổ, xây dựng tuyến đường Phan Bội Châu là tuyến đường đi bộ đầu tiên ở Hải Phòng, góp phần phát triển dịch vụ và du lịch ở khu vực trung tâm thành phố, tạo nét sinh hoạt văn hóa mới trong đời sống của người dân đô thị Hải Phòng.

Đặng Sơn