Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lạng Sơn: 3 Chương trình Mục tiêu quốc gia làm thay đổi bộ mặt nông thôn Lạng Sơn

Những kết quả ấn tượng

* Năm 2025, Lạng Sơn thực hiện 3 Chương trình MTQG (Xây dựng nông thôn mới; Giảm nghèo bền vững; Phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi) đạt được những kết quả tích cực gì, thưa bà?

 - Năm 2025 là năm cuối thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm và thực hiện các Chương trình MTQG giai đoạn 2021 - 2025. Trong bối cảnh tình hình kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn, yêu cầu về kỷ luật đầu tư công, hiệu quả sử dụng vốn ngày càng cao, tỉnh Lạng Sơn đã xác định việc thực hiện 3 Chương trình MTQG là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, xuyên suốt, gắn trực tiếp với mục tiêu phát triển bền vững và bảo đảm an sinh xã hội.

Các Chương trình MTQG đã làm thay đổi bộ mặt nông thôn ở Lạng Sơn. Riêng năm 2025, các chỉ tiêu cơ bản của 3 Chương trình được hoàn thành theo kế hoạch. Cụ thể, Chương trình MTQG Phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đã hoàn thành 100% xã có đường nhựa hoặc bê tông đến trung tâm xã; 99% dân cư nông thôn được sử dụng nước hợp vệ sinh; tỷ lệ trường, lớp học được xây dựng kiên cố đạt 100%; tỷ lệ trạm y tế được xây dựng kiên cố đạt 100% và tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số tham gia bảo hiểm y tế đạt 98%.

Chương trình MTQG Giảm nghèo bền vững, tỷ lệ hộ nghèo giảm sâu, cơ bản đạt mục tiêu đề ra (giảm từ 12,2% năm 2021 đến nay còn 2,32%). Chương trình MTQG Xây dựng nông thôn mới (NTM) đến hết tháng 6/2025, toàn tỉnh đã có 106/175 xã đạt chuẩn NTM trong đó có 28 xã đạt chuẩn NTM nâng cao và 10 xã đạt chuẩn NTM kiểu mẫu. Sau sắp xếp chính quyền địa phương 2 cấp, các xã tiếp tục duy trì và nâng cao chất lượng các tiêu chí, đến nay số tiêu chí bình quân 1 xã trên địa bàn tỉnh đạt 11,02 tiêu chí/xã.

Tổng tỷ lệ giải ngân vốn thực hiện 3 Chương trình MTQG đạt khoảng 70%, trong đó Chương trình Xây dựng NTM đạt tỷ lệ cao nhất (khoảng 85%). Đây là kết quả thể hiện sự nỗ lực lớn của các cấp, các ngành, nhất là chính quyền cơ sở, trong bối cảnh bộ máy tổ chức và cơ chế thực hiện có nhiều thay đổi.

* Lạng Sơn thực hiện 3 Chương trình MTQG trong năm 2025 gặp không ít khó khăn, thách thức, nhất là ảnh hưởng ban đầu của việc sáp nhập chính quyền địa phương 2 cấp, Luật Đất đai mới... Vậy Lạng Sơn đã khắc phục những khó khăn trên như thế nào để thực hiện hiệu quả 3 Chương trình trên?

- Có thể nói năm 2025 là năm có nhiều yếu tố tác động đồng thời đến việc tổ chức thực hiện các Chương trình MTQG. Ngay từ 6 tháng đầu năm, UBND tỉnh Lạng Sơn đã thành lập Tổ công tác tập trung chỉ đạo rà soát, xây dựng phương án chuyển tiếp sắp xếp chính quyền địa phương 2 cấp, kịp thời hoàn thành việc chuyển giao, tiếp nhận các nhiệm vụ, dự án 3 Chương trình MTQG ngay trong tháng 6/2025 (trước thời điểm sắp xếp). Tuy nhiên, việc triển khai thực hiện sau sắp xếp còn một số khó khăn, vướng mắc như: thiếu cán bộ chuyên môn, nghiệp vụ, một số địa phương còn lúng túng bước đầu trong phân công nhiệm vụ, triển khai các hoạt động…

Trước những khó khăn này, tỉnh Lạng Sơn đã chủ động kiện toàn Ban Chỉ đạo các Chương trình MTQG các cấp; rà soát, phân công rõ trách nhiệm từng cơ quan, đơn vị, từng cấp chính quyền; rà soát, điều chỉnh và tham mưu xây dựng, hoàn thiện các cơ chế, chính sách đặc thù, bảo đảm phù hợp với điều kiện thực tiễn để triển khai Chương trình hiệu quả.

Chúng tôi cũng tập trung đôn đốc UBND các xã, phường tổ chức thực hiện ngay các nhiệm vụ, dự án đã được bàn giao về cấp xã theo Quyết định của UBND tỉnh; khẩn trương tổ chức triển khai thực hiện các mô hình, dự án tạo sinh kế cho người dân, chủ động phân bổ, điều chỉnh nguồn vốn được phân cấp để thực hiện hoặc báo cáo về các cơ quan chủ trì tham mưu thực hiện Chương trình.

Trong 6 tháng cuối năm, UBND tỉnh đã trình HĐND tỉnh thực hiện 4 lần điều chỉnh kế hoạch vốn chương trình MTQG, kịp thời xử lý nguồn vốn dư từ các nhiệm vụ, dự án hết nhu cầu chi sang các nhiệm vụ, dự án còn có khả năng thực hiện và giải ngân, bảo đảm kết quả giải ngân cao nhất.

UBND tỉnh đã tổ chức kiểm tra, giám sát tình hình thực hiện Chương trình MTQG trên địa bàn các xã; các cơ quan chủ trì tham mưu thực hiện Chương trình MTQG đã ban hành kế hoạch, tổ chức kiểm tra, giám sát theo Chương trình trên địa bàn quản lý, trong đó tập trung đánh giá, định hướng hỗ trợ chuyên môn cho cấp xã; đồng thời chủ động tổ chức rà soát, triển khai việc đánh giá lại các xã, phường sau sắp xếp để đề xuất mục tiêu, nhiệm vụ giai đoạn 2026 - 2030 theo hướng dẫn của Trung ương, bảo đảm việc triển khai thực hiện ngay khi được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Tăng cường trách nhiệm người đứng đầu

* Bà có thể cho biết một số địa phương cấp xã tại Lạng Sơn đã thực hiện tốt 3 Chương trình MTQG?

 - Trong quá trình triển khai ba Chương trình MTQG, bên cạnh những địa phương còn gặp khó khăn, tỉnh Lạng Sơn ghi nhận nhiều xã đã tổ chức thực hiện tốt, thể hiện rõ qua tỷ lệ giải ngân cao, tiến độ dự án bảo đảm và hiệu quả đầu tư rõ nét.

Tiêu biểu có thể kể đến xã Xuân Dương, xã Cai Kinh, xã Tràng Định, xã Quan Sơn, xã Tân Thành và xã Nhất Hòa. Trong năm 2025, các xã này đạt tỷ lệ giải ngân vốn các Chương trình MTQG trên 70%, hoàn thành và đưa vào sử dụng nhiều công trình thiết yếu như đường giao thông nông thôn, công trình thủy lợi nhỏ, nhà văn hóa thôn, cũng như các dự án hỗ trợ phát triển sản xuất, đa dạng hóa sinh kế cho người dân.

Điểm chung của các xã có kết quả giải ngân cao là sự vào cuộc quyết liệt của cấp ủy, chính quyền cơ sở, đặc biệt là vai trò, trách nhiệm người đứng đầu.

Ngay từ đầu năm, các xã đã chủ động rà soát danh mục dự án, chuẩn bị đầy đủ thủ tục đầu tư, làm tốt công tác giải phóng mặt bằng, lựa chọn nhà thầu đủ năng lực và thường xuyên theo dõi, đôn đốc tiến độ thực hiện. Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền, vận động Nhân dân đồng thuận, tham gia thực hiện các chương trình được triển khai hiệu quả, tạo sự thống nhất cao trong cộng đồng. Đây chính là yếu tố quan trọng giúp nhiều xã không chỉ giải ngân tốt nguồn vốn mà còn nâng cao chất lượng, hiệu quả thực hiện 3 Chương trình MTQG trên địa bàn.

* Giải phóng mặt bằng (GPMB) là một trong những “điểm nghẽn” trong quá trình thực hiện các dự án xây dựng trong 3 Chương trình MTQG. Theo bà, để giải quyết tốt công tác GPMB, địa phương cần thực hiện quyết liệt những giải pháp gì?

- GPMB thường là khâu quan trọng và khó trong thực hiện các dự án hạ tầng. Để tiếp tục triển khai tốt công tác GPMB trong giai đoạn mới, UBND tỉnh sẽ tập trung chỉ đạo UBND cấp xã làm tốt công tác tuyên truyền vận động, công khai, minh bạch thông tin, bảo đảm người dân được biết, được bàn, được giám sát; bố trí vốn kịp thời.

Ngoài ra, cần tăng cường trách nhiệm của người đứng đầu, gắn việc triển khai thực hiện các Chương trình MTQG với đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của tập thể, cá nhân liên quan.

* Dự kiến giai đoạn 2026 - 2030, 3 Chương trình MTQG sẽ tích hợp thành 1 chương trình để tránh đầu tư dàn trải. Lạng Sơn đặt mục tiêu, kỳ vọng gì trong việc thực hiện các chương trình này trong giai đoạn 2026 - 2030?

- Việc tích hợp 3 Chương trình MTQG giai đoạn 2026 - 2030 là chủ trương lớn, phù hợp với yêu cầu đổi mới quản lý đầu tư công, hướng tới sử dụng nguồn lực tập trung, hiệu quả, tránh chồng chéo, trùng lắp nội dung thực hiện. Trên cơ sở hướng dẫn của các Bộ, ngành chủ trì, UBND tỉnh Lạng Sơn đã rà soát, báo cáo, đề xuất nhu cầu thực hiện các Chương trình MTQG giai đoạn 2026 - 2030, trong đó tập trung đề xuất các nội dung đầu tư cơ sở hạ tầng, nhất là cơ sở hạ tầng nông thôn. Nhiều cơ sở hạ tầng cần tiếp tục đầu tư, cải tạo, sửa chữa, nâng cấp sau sắp xếp chính quyền địa phương 2 cấp.

Qua rà soát trước sắp xếp có 60,6% số lượng cấp xã đã được công nhận đạt chuẩn NTM, tuy nhiên sau sắp xếp hiện nay chưa có xã đủ điều kiện đạt chuẩn NTM.

Tỉnh sẽ tiếp tục bám sát kế hoạch của các Bộ, ngành Trung ương thực hiện rà soát, xác định rõ nhiệm vụ, danh mục dự án đầu tư, xây dựng, ưu tiên các dự án có tính cấp thiết, tác động trực tiếp đến đời sống Nhân dân, nhất là vùng khó khăn, chủ động chuẩn bị đầy đủ các điều kiện cần thiết để sẵn sàng triển khai ngay khi Trung ương phê duyệt chương trình và phân bổ vốn, phấn đấu phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững, không để ai bị bỏ lại phía sau.

* Trân trọng cảm ơn bà.