Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Doan: Chúng ta phải mạnh dạn trước một mô hình mới

- Thưa Phó Chủ tịch nước, nhiều đại biểu cho rằng Đề án thực hiện thí điểm việc không tổ chức HĐND quận, huyện, phường và nhân dân trực tiếp bầu chủ tịch UBND xã còn thiếu tính thuyết phục. Vậy ý kiến của Phó Chủ tịch nước về Đề án này?

Việc thí điểm bỏ HĐND cấp huyện và bầu trực tiếp chủ tịch UBND xã là chủ trương đúng. Đảng ta phấn đấu thực hiện tốt quy chế dân chủ ở cơ sở, tăng quyền cho nhân dân, để nhân dân tự chọn ra người lãnh đạo mình. Vấn đề là chúng ta nên thực hiện một mô hình như thế nào. Đúng là Tờ trình của Chính phủ còn hơi đơn giản. Thứ nhất, Tờ trình chưa nêu bật được thực trạng hiện nay, các ưu điểm, khuyết điểm, hạn chế của HĐND cấp huyện. Thực tế nó như thế, nhưng trong Tờ trình phải có sự tổng kết để các đại biểu Quốc hội hiểu và thuyết phục được các đại biểu Quốc hội. Có thể việc đánh giá thực trạng của HĐND quận, huyện, phường đã được Chính phủ làm, nhưng chưa nêu trong Tờ trình, kể cả trong đề án cũng chưa nêu. Thứ hai, lẽ ra Tờ trình cũng phải giải quyết cả vấn đề lý luận. Vấn đề lý luận ở đây là về mô hình, về nguyên tắc quản lý theo một mô hình mới. Vấn đề thứ ba mà nhiều đại biểu còn có ý kiến là Tờ trình chưa nêu được những điều kiện để thực hiện mô hình mới, ví dụ: việc chuẩn bị công tác cán bộ như thế nào… Thường thì một mô hình mới bao giờ cũng vấp phải sự phản ứng, nhưng nếu chuẩn bị tốt vấn đề lý luận, vấn đề thực tiễn thì sẽ nhận được sự đồng tình của đại biểu Quốc hội, của nhân dân. Vì vậy, phải khẳng định rằng đây là chủ trương đúng nhằm phát huy tối đa quyền làm chủ của nhân dân, nhưng cách làm cần phải thận trọng hơn nữa, phải tổng kết tốt hơn để làm rõ ba vấn đề vừa nêu. Chúng ta phải mạnh dạn nghiên cứu để có được mô hình phù hợp. Bản thân mô hình phát triển của đất nước ta cũng là mô hình duy nhất trên thế giới.

- Thưa Phó Chủ tịch nước, có đại biểu cho rằng, để thực hiện vấn đề này, trước hết chúng ta phải sửa đổi Hiến pháp. Vậy ý kiến của bàvề vấn đề này?

- Sửa đổi Hiến pháp, chúng ta phải có tổng kết từ thực tiễn, mọi việc làm đều phải trên cơ sở khoa học. Nhưng mô hình này mới đưa ra bàn mà chúng ta đã tính tới chuyện sửa đổi Hiến pháp thì lại không phù hợp . Vì vậy, muốn sửa đổi hiến pháp thì phải có thí điểm, tổng kết thực tiễn. Cho nên chúng ta có thể thực hiện theo quy trình như sau: Trước hết phải chuẩn bị tốt hơn đề án. Sau đó phải có thí điểm. Diện thí điểm như thế nào cũng phải nghiên cứu. Nếu thí điểm như trong báo cáo thì rộng quá. Có thể chọn mỗi vùng một tỉnh, sau đó mình tổng kết thực tiễn từ những tỉnh đó. Nếu ta thí điểm rộng quá có thể sẽ ảnh hưởng đến công tác lãnh đạo theo mô hình mới. Đúng là trong đề án, còn nhiều vấn đề chưa giải quyết được. Có thể Chính phủ cũng đã nghiên cứu, lý giải rồi nhưng cách viết đề án cần phải làm kỹ thêm. Hiến pháp là vấn đề tối thượng, không nhất thiết là sửa Hiến pháp ngay lúc này.

- Vậy, Phó Chủ tịch nước có  ý kiến gì khi nhiều đại biểu cho rằng thực hiện thí điểm từ đầu năm 2009 là quá vội ?

- Để có thể thực hiện thí điểm, phải giải quyết được những vấn đề mà tôi đã nêu. Ngay lúc này các đại biểu còn thấy đề án có nhiều điểm chưa thuyết phục, từ vấn đề lý luận, vấn đề thực tiễn, vấn đề tư tưởng cán bộ, nhân dân. Do đó,  khó có thể áp dụng ngay, mà chúng ta cần có bước chuẩn bị kỹ hơn nữa. Tôi xin nhắc lại là có thể Chính phủ đã chuẩn bị kỹ rồi, nhưng cách viết Tờ trình chưa rõ, nên nhiều đại biểu còn băn khoăn về tính khả thi của đề án. Đề án mới đưa ra lấy ý kiến các tỉnh, các đại biểu chứ còn nhiều vấn đề phải giải quyết. Vì ở nước ta, dù mở rộng dân chủ như thế nào nhưng vẫn phải bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng. Chúng ta cũng phải giải quyết được vấn đề tư tưởng của cán bộ, đây là khâu quyết định. Như đại biểu nêu, nhiều cán bộ còn băn khoăn, nhưng tôi tin rằng nếu chúng ta làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn của mô hình mới thì chắc cán bộ, đảng viên sẽ thông suốt. Ví như Tờ trình phải khẳng định được đây là bước tiến quan trọng trong cải cách hành chính, khẳng định được tính ưu việt của nó, cũng như phương án khả thi về sắp xếp cán bộ. Vấn đề tư tưởng luôn đi trước một bước, phải có bước chuẩn bị tốt về công tác cán bộ, không thể làm theo kiểu sắp xếp cơ học. Tóm lại là chúng ta phải mạnh dạn, quyết tâm làm trên cơ sở chuẩn bị đẩy đủ các điều kiện. Chúng ta cũng phải mạnh dạn trước mô hình mới, nếu không chúng ta không bao giờ tìm ra mô hình mới cả. Như “khoán 10” ngày xưa, lúc đầu cũng gặp phải sự phản ứng quyết liệt, nhưng thực tiễn chứng minh tính ưu việt, sự cần thiết của nó.

- Xin trân trọng cảm ơn Phó Chủ tịch nước !

Việt Anh thực hiện