Phim giờ “vàng” vì sao chưa hấp dẫn?

Ngược với sự “lép vế” của phim Việt ngoài rạp, thời gian qua phim Việt được ưu ái lên sóng vào những giờ đẹp trên nhiều kênh.

 

van hoa 20

                                                                  

Độ phủ sóng của phim Việt phản ánh sự sôi động của hoạt động sản xuất phim Việt đang “ăn nên làm ra” nhưng cũng phản ánh một thực tế đáng lo ngại khác - đó là số lượng phim càng nhiều thì chất lượng càng không được như mong đợi. Tại sao?

Chất lượng chưa "vàng"

Một người có trách nhiệm ở Trung tâm Sản xuất phim truyền hình VN (VFC) cho biết: “Việc đánh giá phim hay, dở hiện nay là cả một vấn đề. Với những phim chính luận, ví dụ như Ma làng- được khán giả  tuổi trên 40 đón nhận, đồng cảm, khen ngợi nhưng giới trẻ lại không thích. Trong khi đó, Bỗng dưng muốn khóc- một sản phẩm có sự tham gia của tư nhân, nhìn rõ bàn tay của tư nhân trong việc chau chuốt hình ảnh, chọn lựa diễn viên, được giới trẻ yêu thích nhưng các bậc phụ huynh lại cho là “nhảm”. Cũng theo vị này thì không nên coi phim “giờ vàng” là loại phim có chất lượng “vàng” và gán cho nó những chuẩn mực mà điều kiện, trình độ làm phim của ta chưa đạt tới. Đơn giản, quan niệm đó là những sản phẩm giải trí, có sức hấp dẫn, có cảm xúc và có những thông điệp giản dị nhưng đầy sức ngẫm ngợi cho người xem. Làm được điều này cũng đã là không đơn giản trong điều kiện làm phim “chộp giật” lâu nay ở ta.

Từ cách hiểu trên, có thể thấy, sự “bùng nổ” của nhiều đơn vị tham gia vào việc sản xuất phim truyền hình thời gian qua chưa được nhà đài chuẩn bị kỹ lưỡng. Nhiều đơn vị truyền thông, quảng cáo tham gia làm phim... nhưng bản chất là họ đi tìm nguồn tiền đầu tư, trao đổi quảng cáo và sau đó liên kết, hoặc bán hợp đồng sản xuất phim lại cho một đơn vị hoặc một nhóm làm phim để kiếm lời. Muốn thu hút được nhiều quảng cáo, đương nhiên họ cũng bị các nhà tài trợ, các doanh nghiệp “ép” lại, như kịch bản được chọn phải có độ “hot”, đánh trúng tâm lý của một bộ phận khán giả (thông thường là những vấn đề khá vụn vặt trong cuộc sống; những mối tình tay ba, tay tư; chuyện ngoại tình; hậu trường ngôi sao...);  phải chọn diễn viên có bề nổi (ca sĩ, người mẫu, những diễn viên quen mặt). Và để chiều lòng “đại gia”, các đơn vị làm phim lại tiếp tục “ép” các đạo diễn, mà không cho họ quyền lựa chọn diễn viên A, B cho dù đó là những người có khả năng diễn xuất tốt; phải lồng ghép những  tình huống A, B gắn với các sản phẩm của đơn vị tài trợ, quảng cáo... cho dù tình huống đó chẳng ăn nhập với kết cấu phim. Không có quyền lực sáng tạo thực tế và đội ngũ nhân lực đồng đều, các nhóm làm phim được “thuê” làm phim theo đơn đặt hàng đã cho ra đời những bộ phim “giờ vàng”  chất lượng  không cao, thậm chí yếu. 

Bên cạnh đó, việc thiếu các kịch bản hay cũng  là một cái khó muôn thuở. Không thể đòi hỏi các tác giả viết 10 kịch bản đều hay cả 10, kịch bản nào cũng có cốt truyện hấp dẫn, đề tài hay.. Nhưng nếu điều kiện sản xuất tốt, chịu khó đầu tư cho ê kíp sáng tạo hợp lý (không phải cào bằng như nhau) sẽ hạn chế phần nào.

Gỡ bằng cách nào?

Theo đạo diễn Đỗ Thanh Hải,  Giám đốc  VFC,  hiện tại  VFC đang tiếp cận với những cách sản xuất mới để phù hợp với thực tế phát triển trong sản xuất phim TH. Tuy nhiên, giải pháp này đụng phải một cái khó nhỡn tiền là thiếu nhân lực. Những đạo diễn có kinh nghiệm thì đã già, sức khỏe hạn chế và đã hoặc sắp nghỉ hưu, nên để họ tham gia những dự án vài chục tập cũng rất vất vả (sức khỏe thôi vì làm phim như hiện nay luôn thiếu thốn, thù lao thấp..), còn các đạo diễn trẻ có sức khỏe nhưng lại chưa đủ độ chín để làm phim, hoặc không dễ dàng khi xử lý nội dung các vấn đề xã hội (dòng phim chính luận VTV1)... Vì vậy, VFC một mặt tin tưởng giao cho họ những cơ hội để thử thách, một mặt kết hợp ê kíp làm phim có 2 đạo diễn (trẻ và già) để hỗ trợ, vừa là cách đào tạo nghề nghiệp cho những người trẻ... Nhưng cách làm này lại rất cần một người tổng chỉ huy, hay còn gọi là giám đốc sản xuất hoặc người chịu trách nhiệm sản xuất... Nhân sự này trước đây khi sản xuất các mô hình phim 3-4 tập chưa thấy cần thiết, nhưng thực tế làm phim dài tập hiện nay lại rất quan trọng.

Điểm bất cập là nhân sự này lại chưa được đào tạo bài bản. Trong khoảng 10 năm trở lại đây, các gương mặt đạo diễn được bổ sung chỉ chiếm khoảng 20% nhưng tỉ lệ sản xuất phim lại tăng đến 200%... Đấy là chưa kể đến các thành phần chuyên môn khác như họa sĩ, âm thanh, hóa trang, phục trang, dựng cảnh, đạo cụ... Những nhân sự này không có cơ sở nào đào tạo, đều bắt nguồn từ vài chuyên gia của hãng phim truyện rồi vừa làm vừa gọi thêm người đi giúp việc, truyền nghề... mà thù lao thấp nên những người gắn bó lâu dài rất ít, hầu hết họ chỉ xem những công việc này là làm thêm khi chưa kiếm được việc rồi sau đó chuyển làm việc khác.

Để nâng cao năng lực sản xuất, VFC đã và đang có kế hoạch  liên kết với  tư nhân để huy động nhân lực, vật chất từ bên ngoài.  Ví dụ như liên kết với  Công ty Mesa sản xuất  phim Những người độc thân vui vẻ và tới đây là “bắt tay” với Hãng phim Thiên Ngân để cho ra mắt chương trình mới phát sóng vào 3 giờ chiều thứ bảy và chủ nhật hằng tuần (thay thế chương trình Điện ảnh chiều thứ Bảy và Văn nghệ Chủ nhật). Với kế hoạch này, Thiên Ngân sẽ trực tiếp đầu tư kinh phí, tham gia vào các công đoạn sản xuất như tìm kiếm kịch bản, sản xuất phim, còn VFC sẽ quản lý nội dung. Hiện tại, các công việc chuẩn bị đang được triển khai. Dự kiến cuối tháng 11 sẽ có một số chương trình Demo, sau đó dựng format để chỉnh sửa, trước khi chính thức sản xuất và đưa chương trình lên sóng vào tháng 2.2009.