Phía sau “hiệu ứng nhà nghiêng”

Chất lượng công trình xây dựng là vấn đề đã được cảnh báo từ lâu. Tuy nhiên, sau “hiệu ứng  nhà nghiêng” xảy ra ở Hà Nội vừa qua, phát lộ thêm nhiều chuyện đáng bàn …

Có bao nhiêu công trình đang… chờ đổ?

Nếu như không có chuyện nhà 49 Huỳnh Thúc Kháng bất ngờ đổ sập, thì có lẽ hàng ngàn căn nhà riêng lẻ, hàng chục khu chung cư khắp Hà Nội vẫn tiếp tục làm “tháp nghiêng” mà chẳng được quan tâm để ý đúng mức.

Mấy chục hộ dân ở chung cư A6 Tân Mai chắc cũng đã quen với việc sống trong khu tập thể từ cả chục năm nay nghiêng mỗi nơi mỗi nửa. Hai khối nhà của khu tập thể này tách  rời nhau với khoảng cách hàng chục cm, bằng mắt thường cũng có thể nhận rõ ràng. Ngay sau khu tập thể này, Khu tập thể A7 Tân Mai đã được gắn biển “Khu vực nguy hiểm” cả hai năm nay, năm nào cũng giằng néo mọi cách để chống đỡ, duy trì sự tồn tại của khu nhà. Tuy  nhiên, theo nhận định của các chuyên gia xây dựng, giải pháp chống đỡ bằng các trụ thép đang áp dụng chẳng có bao nhiêu ý nghĩa đối với sự an toàn của mấy trăm con người sống ở đây.

Trong khi đó, không chỉ bị lún nghiêng 30-50 cm so với chiều thẳng đứng, các khối nhà trong khu tập thể Bộ Tư pháp (phường Cống Vị, Ba Đình) còn đổ về phía sau khiến hàng trăm người dân sống tại đây hoang mang suốt nhiều năm.

Hàng ngàn ngôi nhà riêng lẻ khác đang trong tình trạng lún nứt, giằng kéo, vá víu vẫn đang tồn tại khắp Hà Nội. Không có khu vực nhà liên kế nào mà không có nhà lún nứt. Không có khu dân cư nào gần các công trình cao tầng mà không bị lún nứt.

Việc nhà lún, nứt, nghiêng, thậm chí hư hại nghiêm trọng ảnh hưởng đến độ an toàn của những người sống trong ngôi nhà đó và dân cư trong khu vực do nhiều lý do. Theo các chuyên gia về xây dựng, có thể do nhà thi công không đảm bảo thiết kế, xử lý nền móng không tốt, hoặc do trong quá trình sử dụng cơi nới sửa chữa nhiều không đảm bảo kết cấu công trình. “Như vụ nhà 49 Huỳnh Thúc Kháng đổ, có thể do trong quá trình sửa chữa đã làm thay đổi cơ bản kết cấu ngôi nhà khiến các trụ đỡ không còn tác dụng” – anh Lê Minh Hải – một kỹ sư xây dựng – nhận định. 

Rà soát công trình dân tự xây – có khả thi không?

Sau khi xảy ra vụ sập nhà 47 Huỳnh Thúc Kháng và ngôi nhà 5 tầng số 14 ngõ 91 Nguyễn Chí Thanh có nguy cơ đổ, Chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội Nguyễn Thế Thảo nhận định, để xảy ra sập nhà gây thiệt hại đến tính mạng, tài sản, trách nhiệm chính thuộc về nơi quản lý.

“Theo quy định của pháp luật, khi xảy ra sự cố thiệt hại về tính mạng tài sản, trách nhiệm thuộc về cơ quan quản lý công trình. Việc sập nhà đang là tiếng chuông cảnh báo về quản lý trật tự xây dựng”, ông Nguyễn Thế Thảo – Chủ tịch UBND TP. Hà Nội -  nói.

Thực ra, pháp luật xây dựng đã quy định rõ ràng quy trình, quy chế xây dựng nhà ở, trong đó có quy định trách nhiệm của cả cơ quan quản lý nhà nước và chính quyền địa phương. Trong giấy phép xây dựng cũng có những nội dung liên quan đến thiết kế công trình, tiêu chuẩn quy chuẩn an toàn xây dựng công trình. Nếu các cơ quan hữu trách làm “hết trách nhiệm”, tức là kiểm tra kiểm soát nghiêm túc, thì tỷ lệ công trình thiếu an toàn sẽ giảm đi rất nhiều.

Theo quan điểm của nhiều chuyên gia, việc kiểm tra hiện trạng của hàng triệu ngôi nhà “xôi đỗ” khắp thành phố không phải là chuyện dễ. Đã thế, cũng khó có thể làm gì khi phát hiện “vấn đề”, bởi giải quyết những chuyện liên quan đến chỗ ở của người dân cũng không phải là chuyện “một sớm một chiều”. “Thay vì “hậu kiểm” kiểu tình thế như thành phố đang áp dụng, nên chăng, ngoài việc chủ công trình phải ý thức được trách nhiệm đối với an toàn công trình cho chính bản thân và những người xung quanh, việc cơ quan chức năng hành xử “nghiêm túc” sẽ mang lại hiệu quả thiết thục và khả thi hơn nhiều” – ông Nguyễn Minh Thành – chuyên gia xây dựng – nhận định.

Bách Nguyễn