Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao: Công tác đào tạo cần đi trước một bước

Tổng quan nguồn lao động trong vùng

Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ gồm 7 tỉnh, thành phố: Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, Hải Dương, Hưng Yên, Vĩnh Phúc và Bắc Ninh với tổng dân số 13,7 triệu người, chiếm 16,3 % dân số cả nước. Với đặc điểm nằm giữa hai lãnh thổ Đồng bằng sông Hồng và Đông Bắc, vùng có sân bay quốc tế Nội Bài, sân bay Cát Bi và cụm cảng Hải Phòng- Cái Lân là cửa mở của toàn bộ vùng Bắc Bộ với hai trục đường giao thông xương sống  là quốc lộ 5 và quốc lộ 18.

Với những đặc điểm, lợi thế đó, Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ tập trung nhiều cơ sở công nghiệp quan trọng đặc biệt là các lĩnh vực như cơ khí chế tạo, khai thác than, vật liệu xây dựng, đồ điện… Theo báo cáo của cục đầu tư nước ngoài- Bộ Kế hoạch và Đầu tư, trong 7 tháng đầu năm 2008, vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ thu hút 234 dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài  (FDI) với tổng vốn 2,4 tỷ USD. Trong quyết định của Thủ tướng Chính phủ về phương hướng phát triển kinh tế- xã hội vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ đến năm 2010 và tầm nhìn đến 2020 đưa ra một số nội dung, phương hướng mang tính đột phá như: phát triển khoảng 20 khu công nghiệp tập trung như: Bắc Thăng Long, Sóc Sơn, Hòa Lạc, Vật Cách, Minh Đức, Đồ Sơn, Cái Lân…Tiếp tục thúc đẩy vai trò trung tâm thương mại và giao dịch quốc tế của Thủ đô Hà Nội, Hải Phòng và Quảng Ninh để đảm nhiệm chức năng dịch vụ thương mại và trung tâm du lịch của cả khu vực phía Bắc và cả nước.

Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Dạy nghề - Bộ LĐTB&XH Dương Đức Lân cho biết, nguồn nhân lực của vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ có chất lượng cao hơn so với các khu vực khác. Theo số liệu của Cục Việc làm - Bộ LĐTB&XH, tỷ trọng cơ cấu lao động có trình độ chuyên môn từ cao đẳng trở lên của vùng kinh tế này đang đứng đầu cả nước, lao động đã qua đào tạo chiếm gần 40%. Lao động đang làm việc trong các lĩnh vực kinh tế theo số liệu năm 2007 là gần 7,7 triệu người. Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ cũng có hệ thống các cơ sở dạy nghề mạnh và phát triển tương đối đồng đều, ổn định hơn so với các vùng kinh tế khác của cả nước. Dự báo nhu cầu nhân lực cho mục tiêu phát triển kinh tế xã hội đến năm 2010 sẽ là gần 8,3 triệu người.

Nhu cầu nguồn nhân lực qua đào tạo nghề tại Hải Phòng

Nghị quyết 32 của Bộ Chính trị đã xác định thành phố Hải Phòng là một cực tăng trưởng quan trọng của vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc, phải trở thành một trong những địa phương đi đầu trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa và cơ bản trở thành thành phố công nghiệp văn minh, hiện đại trước năm 2020. Hiện toàn thành phố có 13.200 doanh nghiệp, mỗi năm trung bình có khoảng 2.000 doanh nghiệp được thành lập mới thu hút khoảng 45.000 lao động vào làm việc. Như vậy, nhu cầu đào tạo nghề cho lực lượng này là rất lớn, chưa kể nhu cầu đào tạo lại cho số lao động hiện có. Một số nghề, nhóm nghề đang có nhu cầu cao về lao động qua đào tạo là vận tải biển, dịch vụ cảng biển cơ khí, lắp ráp máy móc, xây dựng, lắp ráp thiết bị điện, …Những nhóm nghề khác nhu cầu hiện tại chưa cao nhưng lại rất cấp thiết là lập trình viên, điện, điện tử, cơ - điện tử, công nghệ sinh học…

Ông Vũ Đình Khang, Giám đốc Sở Lao động - Thương binh và xã hội cho biết: “Hệ thống dạy nghề hiện nay ở Hải Phòng gồm 49 cơ sở dạy nghề, trong đó 33 cơ sở do địa phương quản lý và 16 cơ sở của trung ương. Năm 2008, tổng lao động trong độ tuổi của thành phố là 1,1 triệu người, hàng năm các trường đào tạo nghề cho 42.000 học sinh. Số lượng lao động qua đào tạo toàn thành phố năm 2008 là 55.000 người, đạt tỷ lệ 52%”.

Mạng lưới các trường dạy nghề của thành phố Hải Phòng trong bản đồ trường dạy nghề khu vực phía Bắc chỉ đứng sau Thủ đô Hà Nội, cao hơn rất nhiều so với Quảng Ninh, Hải Dương…Qua khảo sát tại các doanh nghiệp lớn như Tổng công ty đóng tàu Phà Rừng, Tổng công ty đóng tàu Nam Triệu…Hải Phòng có tổng số 139 dự án của các tổng công ty đang triển khai, do vậy số lượng và chất lượng nguồn nhân lực để đáp ứng nhu cầu của các doanh nghiệp là một thách thức lớn. Dự báo đến năm 2010, thành phố Hải Phòng cần 1,3 triệu lao động trong các lĩnh vực trong đó nhu cầu lao động qua đào tạo cần tăng thêm là 280.000 người. Mặc dù với một hệ thống trường dạy nghề khá dày đặc trong đó có những trường đào tạo số lượng lớn như Trường cao đẳng nghề số 3 (Bộ Quốc phòng) đào tạo 6.000 học sinh/ năm; Trường Cao đẳng nghề Giao thông vận tải Trung ương 2: 5.000 học sinh; Trường Cao đẳng nghề Vinashin 2.400 học sinh…song đối chiếu với nhu cầu thực tế của thành phố Hải Phòng nói riêng, của khu vực nói chung, trong thời gian tới vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu.

Thực tế đào tạo nghề hiện nay chưa gắn với thực tế sử dụng, đa số những người đi học nghề sau khi ra trường đến làm việc tại doanh nghiệp đều phải đào tạo lại. Các chương trình đào tạo nghề còn nặng về lý thuyết, kiến thức cũ, lạc hậu, chưa cập nhật những công nghệ mới. Người được đào tạo nghề hiện nay phần lớn còn rất yếu về tác phong công nghiệp, kỹ năng thực hành, khả năng làm việc độc lập chưa cao. Bức tranh tổng thể của lao động qua đào tạo tại thành phố Hải Phòng cũng như các tỉnh, thành phố trong vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ vẫn là: vừa thiếu, vừa yếu. Để có thể giải quyết được tình trạng này, công tác dạy nghề cần một giải pháp tổng thể mang tính đột phá để từ nay đến năm 2015 cơ bản đáp ứng được nhu cầu của xã hội cũng như của các doanh nghiệp.

(Còn tiếp)

Việt Hòa