Phát triển nghề dâu tằm ở Lâm Đồng - Nghịch lý vẫn hoàn nghịch lý

 

Thiếu nguồn kén, nhiều cơ sở thu mua gặp khó khăn trong sản xuất các mặt hàng tơ lụa. Ảnh Thụy Trang

NGƯỜI DÂN KHÔNG CÒN MẶN MÀ

Theo phòng chuyên môn của các địa phương, trong gần một tuần qua (từ 7 – 12.4), giá thu mua kén tằm tại các địa phương như Bảo Lộc, Lâm Hà, Đức Trọng… đã đạt đến mức kỷ lục: 145.000 đồng/kg – cao nhất kể từ trước đến nay, tăng 30% so với cách đó một tuần và tăng hơn 40% so với tháng trước. Các nhà kinh doanh trên lĩnh vực dâu tằm tơ còn cho hay, tuy mức giá tăng kỷ lục nhưng lượng kén tằm trong dân không đủ để cung cấp cho thị trường; bởi những năm trước đây, nhiều hộ dân đã phá bỏ khá nhiều diện tích dâu vì giá kén có lúc xuống thấp chưa từng thấy và luôn bấp bênh. Bên cạnh đó, do trứng giống kém chất lượng khá phổ biến trong vài năm gần đây nên không ít hộ dân chuyên trồng dâu nuôi tằm trước đó đã giã từ nghề này để chuyển sang nghề khác.

Tuy nhiên, với quy mô hiện nay, theo tính toán của Sở Nông nghiệp và phát triển nông thôn Lâm Đồng, trung bình mỗi năm, người trồng dâu nuôi tằm của tỉnh vẫn còn cần một lượng trứng giống tằm khá lớn – trên dưới 250.000 hộp. Thế nhưng, hai cơ sở sản xuất trứng giống tằm hiện có của tỉnh này là Trung tâm Nghiên cứu thực nghiệm nông lâm nghiệp Lâm Đồng và Công ty cổ phần Giống tằm tơ Bảo Lộc chỉ đủ cung cấp cho thị trường khoảng 30% hộp giống so với nhu cầu thực tế. Để đáp ứng phần còn lại, nhiều cơ sở trứng giống (chủ yếu là tư nhân) đã lấy nguồn hàng từ nước ngoài (chủ yếu từ Trung Quốc) về để cung cấp cho người nuôi tằm của Lâm Đồng với lượng hàng chiếm đến 70% nhu cầu thực tế.

LIỆU CÓ VỰC DẬY NGHỀ DÂU TẰM?

Sự phát triển của cây dâu con tằm một thời đã giúp cho Bảo Lộc của Lâm Đồng được mệnh danh là thủ phủ dâu tằm tơ của Việt Nam với tổng diện tích dâu của cả tỉnh lên đến gần 10.000ha và sản lượng tơ xe lên đến 1.300 tấn mỗi năm. Thế nhưng, với biến cố của “con tàu mắc cạn” (làm ăn thua lỗ) Viseri – Tổng Công ty Dâu tằm tơ VN – cùng với sự “thoái trào” của chính cây dâu con tằm, nghề trồng dâu nuôi tằm của “thủ phủ” dâu tằm tơ VN đã bị “hạ bệ” bởi hàng loạt vườn dâu bị phá bỏ và hàng trăm hộ dân nuôi tằm buộc phải “chuyển nghề”. Và, tính cho đến lúc này, vườn dâu của Lâm Đồng chỉ còn lại ở con số khoảng 4.100ha. Đặc biệt, trong gần một năm qua, nạn trứng tằm giả, trứng tằm kém chất lượng khá phổ biến trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng đã góp một phần “công lao” không nhỏ làm cho nghề trồng dân nuôi tằm của địa phương trở thành một bức tranh không mấy sáng sủa.

Nhiều đại lý cung cấp trứng giống tằm ở Lâm Hà, Đức Trọng… cho hay: Trước nạn trứng kém chất lượng tràn lan, họ đã “chất vấn” các cơ sở cung cấp giống từ phía nước ngoài, nhất là Trung Quốc, nhưng hầu hết đều chưa tìm được câu trả lời một cách thỏa đáng. Trong khi đó, các cơ sở này xem ra cũng chỉ là đối tượng “thấp cổ bé họng” khi không những hàng lấy từ nước ngoài về đều được đóng nhãn mác một cách nghiêm túc mà ngoài ra, suy cho cùng, họ cũng chỉ là “bạn hàng” đứng sau rất xa của các nhà buôn trứng tằm giống ở nước ngoài. “Thấy chúng tôi khiếu nại nhiều, phía nước ngoài “thương tình” thì bù cho vài hộp giống để gọi là; còn thường thì họ phớt lờ, và chúng tôi cũng đành chịu!” – một nhà buôn trứng giống tằm ở Lâm Hà than phiền. Vậy, về vấn đề này, nên hay không nên cần có sự can thiệp của cơ quan chức năng và có thẩm quyền của tỉnh và của quốc gia?

Theo “kịch bản” mới nhất mà tỉnh Lâm Đồng vừa đưa ra là cần đầu tư khoảng 100 tỷ đồng để vực dậy nghề trồng dâu nuôi tằm với tổng diện tích dâu tằm theo quy hoạch đến năm 2020 khoảng 9.000ha, trong tổng số 40.000ha của cả nước (cũng theo quy hoạch đến năm 2020).

Thực tế trong những tháng gần đây, nhờ giá kén tăng cao nên một vài địa phương trong tỉnh Lâm Đồng bắt đầu “rục rịch” chuyện mở rộng diện tích trồng dâu. Tuy nhiên, không những có thể sẽ phải đối mặt với sự xuống dốc lặp lại của giá kén tằm trong tương lai mà trong hiện tại, nghề tằm tang của Lâm Đồng chưa hẳn đã hết bấp bênh khi nạn trứng giống tằm nhập ngoại kém chất lượng đang tràn lan, trong khi các cơ sở sản xuất trứng giống có năng lực trong tỉnh vừa dè dặt trong việc mở rộng quy mô và vừa thiếu một chiến lược phát triển lâu bền. Xem ra, trong hiện tại, tuy giá kén tằm tăng cao nhưng nghịch lý vẫn hoàn nghịch lý!