Phát triển mạnh dịch vụ cảng biển

Ngày 15-10-2009, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 1601/QĐ-TTg về Quy hoạch phát triển vận tải biển Việt Nam đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030, trong đó đề ra mục tiêu: Phát triển vận tải biển theo hướng hiện đại hóa với chất lượng ngày càng cao, chi phí hợp lý, an toàn, hạn chế ô nhiễm môi trường và tiết kiệm năng lượng; tăng sức cạnh tranh của vận tải biển để chủ động hội nhập và mở rộng thị trường vận tải biển trong khu vực và trên thế giới.
 

	Phát triển mạnh dịch vụ logistics sẽ tăng khả năng bốc xếp hàng cho Cảng Đà Nẵng.

Để thực hiện được điều này, ngoài việc nâng cấp, đầu tư chiều sâu, phát huy hết công suất, hiệu quả của các cảng hiện hữu, cần tập trung vào việc xây dựng cảng trung chuyển quốc tế, cảng cửa ngõ quốc tế tại các vùng kinh tế trọng điểm, một số cảng nước sâu chuyên dụng… Trong đó đặc biệt chú trọng đến việc phát triển cơ sở hạ tầng, nhất là hệ thống cung ứng dịch vụ hậu cần, kho vận, xuất nhập khẩu, vận tải biển... (logistics).

Phát triển và khai thác cơ sở hạ tầng, dịch vụ cảng biển là một trong những chiến lược mũi nhọn trong phát triển dịch vụ kinh tế biển. Vì vậy, đã đến lúc cần có một chiến lược phát triển đồng bộ mang tính kết nối giữa cảng với các vùng kinh tế mở, các khu công nghiệp, các vùng, miền, các quốc gia trong khu vực...

Và cũng như nhiều địa phương khác trên cả nước, Đà Nẵng được xem là điểm kết nối cuối cùng trong tuyến Hành lang kinh tế Đông-Tây (EWEC), đồng thời là cửa ngõ chính ra biển Đông cho hàng hóa quá cảnh giữa các nước trong khu vực Đông Nam Á và trung tâm giao thương hàng hóa của miền Trung-Tây Nguyên. Do có vị trí rất thuận lợi cho ngành vận tải biển, đặc biệt là phát triển dịch vụ logistics, Đà Nẵng là một trong những địa phương đóng vai trò quan trọng trong hệ thống cảng biển Việt Nam..

Mặc dù chỉ mới đi vào hoạt động từ đầu năm 2009, nhưng dịch vụ hậu cần,  kho vận, xuất nhập khẩu, vận tải biển... tại Đà Nẵng đã có sự phát triển. Tuy nhiên, hiện các doanh nghiệp (DN) hoạt động  trong lĩnh vực logistics vẫn còn yếu, năng lực hạn chế, thiếu liên kết với số lượng mới khoảng trên dưới 40 đơn vị. Bên cạnh đó, lĩnh vực hoạt động chủ yếu của các DN là dịch vụ vận tải (đường bộ, đường sắt, hàng không); dịch vụ môi giới thuê tàu biển; dịch vụ giao nhận; kho bãi… Lãnh đạo một công ty vận tải biển trên địa bàn cho rằng:

Logistics Việt Nam nói chung và logistics Đà Nẵng nói riêng còn non trẻ với nhiều hạn chế về quy mô, giá thành dịch vụ, cơ sở hạ tầng, phương tiện thiết bị hỗ trợ, nguồn nhân lực... Bên cạnh đó, là sự hạn chế về tài chính, kinh nghiệm trên thương trường, các doanh nghiệp logistics tại Đà Nẵng sẽ khó có cơ hội để cạnh tranh bình đẳng với các DN, chủ tàu đến từ những hãng vận tải biển lớn và danh tiếng của nước ngoài.
 
Ngoài ra, với thói quen của các doanh nghiệp trong nước kinh doanh xuất nhập khẩu là “xuất và nhập hàng theo điều kiện FOB” (tức là người bán chỉ cần giao hàng lên tàu tại cảng bốc hàng), khiến phần lớn các hợp đồng vận chuyển hàng xuất nhập khẩu rơi vào tay các doanh nghiệp bên ngoài Việt Nam.

Còn ông Kazumi Tsubata, thuyền trưởng tàu Pacific Venus (Nhật Bản), trong một lần cập Cảng Tiên Sa cũng đề cập đến vấn đề này khi cho rằng: Trong điều kiện cơ sở hạ tầng còn nhiều khó khăn, việc cải tiến thủ tục hải quan để hàng hóa thông quan nhanh chóng được xem là vấn đề cấp thiết. Đặc biệt cần tiến đến thống nhất giá dịch vụ cảng biển cho dịch vụ vận tải nội địa và quốc tế. Đối với các cảng có khả năng thu hút hàng trung chuyển thông qua hành lang kinh tế Đông-Tây như Đà Nẵng cần đơn giản hóa thủ tục quá cảnh, giảm cảng phí để giảm giá thành vận chuyển, nâng cao sức cạnh tranh với cảng nước ngoài.

Để khai thác các tiềm năng lợi thế của Đà Nẵng với vị thế là đầu cầu trên EWEC nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, đẩy mạnh sự nghiệp CNH-HĐH, cộng đồng DN hoạt động trong lĩnh vực logistisc cần nhận thức được sự cần thiết phải phát triển hệ thống cung ứng dịch vụ này.
 
Trong đó, thành phố cũng cần có chiến lược tổng thể nhằm xây dựng Đà Nẵng trở thành trung tâm dịch vụ logistics cho toàn khu vực và cả trên EWEC theo hướng lâu dài và bền vững, hạn chế tình trạng phát triển manh mún, mạnh ai nấy làm như hiện nay. Tuy nhiên, vấn đề khó nhất hiện nay là do hệ thống hạ tầng giao thông vận tải trong khu vực chưa được cải thiện đồng bộ đã làm tăng chi phí, giảm khả năng cạnh tranh.

Chất lượng nguồn nhân lực cho hoạt  động logistics tại Đà  Nẵng còn rất thấp. Phần lớn các DN thực sự có tiềm lực về năng lực vận chuyển, thiết bị bốc xếp, kho bãi… vẫn chủ yếu vẫn là các DN Nhà nước. Chính vì vậy, lãnh đạo một công ty cổ phần logistics tại Đà Nẵng cho rằng: Sự tăng trưởng lượng hàng hóa rời Cảng Đà Nẵng trong thời gian qua, đã dần khẳng định vai trò trung tâm vùng của thành phố Đà Nẵng nói chung, sự phát triển của dịch vụ logistics tại địa bàn nói riêng.

Do đó, các DN hoạt động trong lĩnh vực này cũng cần khắc phục sự thiếu thống nhất trong phương án khai thác chung đối với từng nhóm dịch vụ, phù hợp với quy mô, năng lực, phát huy sức mạnh của từng đơn vị, bảo đảm chất lượng dịch vụ, ổn định, thống nhất giá cước.

Cụ thể là quy hoạch phát triển dịch vụ logistics, không chỉ đơn thuần là hoạt động vận tải, giao nhận mà còn bao gồm toàn bộ các hoạt động phức hợp của logistics; khuyến khích các hình thức  liên kết, hợp tác giữa DN logistics trong và ngoài nước nhằm đa dạng hóa và nâng cao chất lượng chuỗi cung ứng dịch vụ logistics; khuyến khích các công ty đa quốc gia, các công ty logistics quốc tế và các nhà cung cấp dịch vụ logistics khác bằng các chính sách ưu đãi để họ vào hoạt động.

Bài và ảnh: PHƯƠNG UYÊN