Phát triển bảo hiểm xã hội tự nguyện- Quan trọng là công tác tuyên truyền

BHXH tự nguyện được triển khai mở ra cơ hội được thụ hưởng chính sách hưu trí tới đông đảo nhân dân, nhất là người lao động tự do, nông dân. Tuy nhiên, đến nay, mới có  hơn 2000  người tham gia loại hình bảo hiểm này …

Bảo hiểm xã hội quận Ngô Quyền giải quyết chế độ đối với những người về hưu Ảnh: Ngọc Hải

Tốc độ phát triển chậm

Thành phố có khoảng 1,8 triệu dân, trong đó lực lượng lao động khoảng 1 triệu người. Trong số này, ngoài 311.939 người đang lao động trong khu vực chính thức (thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc) còn hơn 600 nghìn người làm việc ở khu vực nông nghiệp, phi nông nghiệp ở nông thôn, lao động tự do và lao động sản xuất kinh doanh cá thể ở thành thị. Với mong muốn bảo đảm an sinh xã hội tốt hơn cho người dân, nhất là những lao động không có thu nhập thường xuyên, không thuộc khu vực làm công ăn lương, BHXH tự nguyện ra đời và bắt đầu thực hiện từ năm 2008, tuy nhiên, sau 3 năm tuyên truyền, vận động thực hiện loại hình BHXH này, đến cuối năm 2010, toàn thành phố mới có 2001 người tham gia.

BHXH thành phố tập huấn triển khai thu BHXH tự nguyện theo quy định của Luật BHXH đến 15 quận, huyện và có công văn số 488/2008 chỉ đạo BHXH các quận, huyện triển khai loại hình này đến 217 xã, phường, thị trấn…

Mức đóng cao, quyền lợi ít

Có nhiều nguyên nhân khiến người lao động không mặn mà với loại hình bảo hiểm này, song nguyên nhân chính  là các quyền lợi của BHXH tự nguyện mang lại quá ít so với BHXH bắt buộc (gồm lương hưu, tử tuất và BHXH một lần) và quy định về mức đóng, mức hưởng chưa thực sự hấp dẫn, nhất là mức đóng được xem là cao so với thu nhập của phần đông người lao động ở khu vực này. Ví dụ, anh Nguyễn Văn Bình, ở thị trấn An Dương, huyện An Dương là lao động tự do với mức thu nhập hằng tháng 2 triệu đồng/tháng. Nếu chọn mức thu nhập này để tham gia BHXH  từ tháng 1-2010, anh sẽ đóng 360 nghìn đồng/tháng, tương đương với 18% thu nhập.

Theo quy định của Luật BHXH, mức lương hưu của người lao động được tính bằng 45% mức lương trung bình tham gia của người lao động. Ví dụ, trong cả quãng thời gian 20 năm đóng BHXH tự nguyện, người lao động có 10 năm đóng theo mức lương 2 triệu đồng, 10 năm đóng theo mức lương 3 triệu đồng/tháng, cơ quan quản lý sẽ tính ra mức lương trung bình của người lao động trong 20 năm là 2,5 triệu đồng/tháng. Lương hưu của người lao động sẽ bằng 45% của 2,5 triệu đồng này và được cộng thêm tiền theo tỷ lệ trượt giá do Chính phủ quy định. Trong trường hợp người lao động đóng nhiều hơn 20 năm thì mỗi năm đóng thêm, họ sẽ được hưởng thêm 2% đối với nam và 3% đối với nữ. Hàng năm lương hưu được điều chỉnh dựa trên mức tăng chỉ số giá sinh hoạt về tăng trưởng kinh tế do Chính phủ quy định.

Sau khi tìm hiểu và được biết mức đóng và mức hưởng như vậy, anh Bình quyết định không tham gia BHXH tự nguyện nữa vì tính đơn giản đến khi về hưu anh chỉ được hưởng mức lương hơn 1 triệu đồng cộng với tỷ lệ trượt giá. Số tiền ấy không bảo đảm cuộc sống sinh hoạt hằng ngày của anh và gia đình với mức tối thiểu.

Mặt khác, quy định điều kiện thời gian tối thiểu để hưởng lương hưu là 20 năm cũng khiến một số người lao động có tuổi không tham gia. Do đó, số người tham gia BHXH tự nguyện trên địa bàn thành phố chủ yếu là người đã tham gia BHXH bắt buộc nhưng chưa đủ năm công tác, giáo viên hợp đồng. Nông dân và người lao động tự do tham gia không đáng kể.

Tập trung vào những địa bàn trọng điểm

Để chính sách BHXH tự nguyện đi vào cuộc sống, thu hút ngày càng nhiều người tham gia, trên cơ sở thực tế thành phố, ngành BHXH cần lựa chọn những địa phương mà mức sống người lao động đạt từ trung bình trở lên so với mức bình quân chung của thành phố…Trong các địa phương này cũng nên lựa chọn những hộ dân có mức sống khá để tuyên truyền, vận động, sau đó tiếp tục mở rộng thêm.

Mặt khác, cần có sự chỉ đạo đồng bộ từ thành phố đến cơ sở, trước hết là các ngành liên quan như Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, Hội Nông dân, Hội Phụ nữ…Các cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương tích cực vào cuộc nhằm nâng cao vai trò cộng đồng trong việc tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến chính sách, vận động giúp người dân hiểu rõ những lợi ích của chính sách này, là bảo đảm cuộc sống ổn định cho họ sau khi hết tuổi lao động. Cùng với đó, cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương cần đưa nội dung thực hiện chính sách BHXH tự nguyện vào nghị quyết, chương trình hành động, coi đó là một trong những biện pháp xóa đói giảm nghèo, bảo đảm an sinh xã hội.

Thanh Thủy