Phát sinh tranh chấp
Thời gian gần đây, TAND đưa ra xét xử nhiều vụ án dân sự về việc tranh chấp hợp đồng vay tài sản hoặc kiện đòi lại tiền cho vay. Qua một số vụ án cho thấy, phần lớn tranh chấp phát sinh do các bên chưa thựa hiện đúng quy định của pháp luật
Thời gian gần đây, TAND đưa ra xét xử nhiều vụ án dân sự về việc tranh chấp hợp đồng vay tài sản hoặc kiện đòi lại tiền cho vay. Qua một số vụ án cho thấy, phần lớn tranh chấp phát sinh do các bên chưa thựa hiện đúng quy định của pháp luật.
Lãi suất thỏa thuận vượt quá quy định
Anh Trần Trọng H., trú tại xã Nam Sơn (huyện An Dương) và chị Bùi Thị V. ở phường Đồng Hòa (quận Kiến An) có quan hệ làm ăn với vợ chồng anh Nguyễn Văn C., cùng xã Nam Sơn. Do tin tưởng nhau nên anh H, chị V. đồng ý cho vợ chồng anh C. vay số tiền 360 triệu đồng, thời hạn 1 tháng, với lãi suất 27 triệu đồng. Hai bên thỏa thuận khoản tiền lãi sẽ được trả cùng với số tiền nợ gốc. Trong giấy biên nhận vay tiền chỉ thể hiện số tiền vợ chồng anh C. vay là 387 triệu đồng, không tách bạch số tiền gốc và tiền lãi. Khi vay tiền, vợ chồng anh C. thế chấp, giao cho anh H., chị V. một giấy chứng nhận quyền sử dụng thửa đất 100 m2 tại xã Nam Sơn. Do làm ăn không suôn sẻ, đến hạn vợ chồng anh C. không có khả năng thanh toán đành gán nợ mảnh đất. Hai bên thống nhất giá trị mảnh đất là 100 triệu đồng. Khoản tiền còn lại, giữa 2 bên không thống nhất, phát sinh tranh chấp, khởi kiện tại Tòa. TAND huyện An Dương xác định, mức lãi suất 2 bên thỏa thuận tới 7,5%/tháng là trái với quy định của pháp luật, bởi theo Bộ luật Dân sự, mức lãi các bên thỏa thuận nhưng không được quá 150% mức lãi suất cơ bản. Theo quy định của Ngân hàng Nhà nước Việt
Nợ gốc, tích lãi suất nhập nhằng
Bà Vũ Thị T. ở xã Hồng Phong (huyện An Dương) đến cửa hiệu cầm đồ của bà Phạm Thị Y. ở phường Quán Toan (quận Hồng Bàng) thế chấp 3 sổ lương hưu để vay tiền. Theo bà Y., bà T. vay tiền nhiều lần, tổng cộng hơn 50 triệu đồng. Sau đó, bà T. mượn lại sổ hưu đã thế chấp, với lý do nộp về UBND xã thay sổ mới. Việc thế chấp sổ lương hưu và những lần vay tiền đều có giấy cam kết, hẹn ngày trả của bà T. Do, bà T. không trả nợ nên bà Y. gửi đơn khởi kiện đến TAND huyện An Dương đề nghị buộc bà T. trả số nợ gốc, còn tiền lãi không tính.
Bà T. thừa nhận có thế chấp sổ lương hưu để vay tiền tại cửa hàng cầm đồ của bà Y. Nhưng, bà cho rằng hiện chỉ còn 5 triệu đồng tiền gốc và 22 triệu đồng tiền lãi. Nay nếu bà Y. không có yêu cầu trả tiền lãi thì bà chỉ chấp nhận thanh toán nốt 5 triệu đồng.
Sở dĩ, có sự tranh chấp giữa 2 bên trong việc xác định số tiền nợ là do giữa 2 bên khi viết cam kết không xác định rõ khoản tiền vay, khoản tiền lãi phải thanh toán. Các giấy biên nhận chỉ xác định bà T. còn nợ số tiền bao nhiêu, tạo ra mâu thuẫn.
Vi phạm thủ tục bảo lãnh, thế chấp
Năm 1995, bà Vũ Thị M. ở xã An Lư (huyện Thủy Nguyên) có vay của Chi nhánh Ngân hàng Công thương Hồng Bàng số tiền 30 triệu đồng, với lãi suất 2,5%/tháng, trong thời hạn gần 1 năm. Để bảo đảm số tiền vay, bà M. đã thế chấp giấy tờ nhà, đất của bà Phạm Thị N. ở cùng xã.
Bà M. làm ăn thua lỗ, không trả được nợ, Chi nhánh Ngân hàng Công thương Hồng Bàng khởi kiện ra TAND huyện Thủy Nguyên, yêu cầu bà M. phải thanh toán nợ, nếu không sẽ xử lý tài sản bảo lãnh.
Qua nghiên cứu tài liệu, chứng cứ, Hội đồng xét xử nhận định, hợp đồng tín dụng ký kết giữa ngân hàng và bà M. , chồng bà M. không cùng ký vào hợp đồng vay. Song, các lần đôn đốc nợ, vợ chồng bà M. đều ký khất nợ, thống nhất nhận trách nhiệm trả nợ. Nhưng, về tài sản nhà, đất bà M. mượn của bà N. để thế chấp, ông T. chồng bà N. là đồng sở hữu tài sản lại không ký bảo lãnh. Bản thân bà M. thừa nhận là người ký tên ông T. và đem ra UBND xã xác nhận. Ông T. cho rằng thời điểm đó ông không có ở nhà, không ký bảo lãnh để bà M. vay tiền. Qua giám định chưa xác định chính xác đó có phải là chữ ký của ông T. trong giấy bảo lãnh hay không.
Cho rằng trình tự thủ tục bảo lãnh tài sản chưa phù hợp Luật Hôn nhân và gia đình, Bộ luật Dân sự, vì vậy yêu cầu của ngân hàng về việc phát mại tài sản bảo lãnh không được Hội đồng xét xử chấp thuận.
Thận trọng trong giao kết hợp đồng
Để huy động vốn, các ngân hàng thương mại đưa ra nhiều chiêu thức về lãi suất hấp dẫn, quà tặng, quay số trúng thưởng khi gửi tiền tiết kiệm…Tuy nhiên, trên thực tế, một nguồn vốn khá lớn trong nhân dân vẫn đang luân chuyển, cho vay thông qua các giao dịch dân sự. Đáng chú ý, có khá nhiều trường hợp cá nhân cho nhau vay tiền với lãi suất cao vượt quá quy định, hoặc việc giao dịch cho vay chỉ bằng miệng, không ký kết hợp đồng, thực hiện thế chấp, cầm cố tài sản không tuân thủ quy định…làm phát sinh tranh chấp phức tạp. Thậm chí, có trường hợp “chờ được vạ thì má đã sưng”, chịu thiệt thòi, khiếu kiện kéo dài, mất một số tiền lớn,
Hợp đồng cho vay là loại giao dịch dân sự khá thông dụng trong cuộc sống. Tuy nhiên, mỗi người cần thận trọng khi ký kết, tuân thủ các nguyên tắc, quy định của pháp luật để tránh thiệt thòi./.
Hoàng Minh