Phạt nặng không hẳn là “tối thượng”
Các văn bản pháp luật lần lượt ra đời với những chế tài nghiêm khắc và luôn được nhấn mạnh là “đủ tính răn đe”. Song không phải lúc nào, phạt nặng cũng khiến văn bản phát huy được hiệu quả trong thực tế.
Như trong các qui định về pháp luật môi trường, cụ thể là Nghị định 117, với những khung tiền phạt cao nhưng các vi phạm về môi trường vẫn không hề thuyên giảm, thậm chí còn gia tăng với những mức độ nghiêm trọng hơn. Như các chuyên gia pháp lý đã phân tích, khung phạt cao đối với hành vi vi phạm pháp luật về môi trường của các cơ sở nhỏ, đặc biệt là các hộ kinh doanh cá thể, là không đảm bảo tính khả thi.
Nếu làm nghiêm thì họ phá sản, còn “thông cảm cho trì hoãn” thì chắc chắn đa số chây ỳ, không chịu nộp phạt. Lâu dần dẫn tới thái độ “nhờn luật” khiến tính nghiêm minh của pháp luật không được đảm bảo. Và một khi đã không còn sợ các qui định của pháp luật thì việc vi phạm pháp luật về môi trường sẽ trở thành chuyện “cơm bữa”, kéo dài, lây lan nhanh chóng, khó có thể giải quyết dứt điểm.
Hay như việc thi hành các qui định về cấm hút thuốc lá nơi công cộng, xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông vận tải,… có chế tài cả nhưng việc vi phạm vẫn tràn lan, thách thức cả các lực lượng chức năng. Dù có nỗ lực, cố gắng bao nhiêu, triển khai bao nhiêu kế hoạch thì không có lực lượng chức năng nào đủ nhân sự và điều kiện có thể đi kiểm tra, giám sát được tất cả các hành vi của người dân, tổ chức. Còn khi vi phạm đã xảy ra, việc xử lý chắc chắn vẫn không thể khắc phục được hoàn toàn những thiệt hại do các hành vi đó gây ra cho các quan hệ xã hội liên quan.
Chính ý thức điều khiển hành vi nên nếu người dân, tổ chức nhận thức được về những hậu quả của các hành vi vi phạm pháp luật, họ sẽ tự giác chấp hành pháp luật. Có như vậy mới có thể xây dựng được một xã hội. Vì vậy, với quan điểm, “Không phải cứ phạt cao là có tác dụng răn đe”, Phó Giám đốc Sở GTVT TP.Hà Nội Nguyễn Xuân Tân đã nhấn mạnh đến vai trò của ý thức chấp hành pháp luật của người dân, tổ chức và công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật trong việc đảm bảo cho các qui định pháp luật phát huy giá trị và hiệu lực trong đời sống.
Huy Anh
