Phát huy vai trò của tổ chức cơ sở Đảng trong doanh nghiệp: Cần giải pháp tháo gỡ khó khăn về mô hình quản lý

Hải Phòng hiện có hơn 15.000 doanh nghiệp thuộc nhiều loại hình khác nhau, trong đó số doanh nghiệp thực chất hoạt động khoảng 13.000. Thực tế cho thấy, hầu hết doanh nghiệp ở mọi loại hình có tổ chức Đảng, đoàn thể đều hoạt động đúng hướng, có hiệu quả. Nhiều doanh nghiệp mạnh về mọi mặt, được bình chọn là doanh nghiệp tiêu biểu của thành phố. Thế nhưng, số doanh nghiệp có tổ chức Đảng cũng như tổ chức công đoàn, đoàn thanh niên chỉ chiếm khoảng dưới 10% số doanh nghiệp đang hoạt động và có nhiều mô hình quản lý. Mỗi mô hình đều đang có những thuận lợi và khó khăn riêng. Từ đó đặt ra vấn đề là phát huy các yếu tố thuận lợi, tháo gỡ khó khăn cho các mô hình quản lý, hướng tới mục tiêu tăng nhanh số lượng doanh nghiệp có tổ chức Đảng, đoàn thể và phát huy vai trò lãnh đạo của tổ chức, cơ sở Đảng trong doanh nghiệp.  

Từ mô hình quản lý của Đảng bộ khối Doanh nghiệp…

Xuất phát từ thực trạng trên, thời gian gần đây đã có những mô hình thích hợp nhằm tập hợp và phát huy vai trò của tổ chức cơ sở Đảng trong doanh nghiệp. Đó là mô hình Đảng bộ khối các Doanh nghiệp Trung ương và Đảng bộ khối Doanh nghiệp ở các địa phương. Tại Hải Phòng, Đảng bộ khối Doanh nghiệp được thành lập và đi vào hoạt động từ  tháng 7- 2007. Đây là sự kế thừa và phát triển của Đảng bộ khối Giao thông Công chính và Đảng bộ khối Thương mại đã có quá trình hoạt động từ năm 1994. Sau khi thành lập, Đảng bộ khối tiếp tục thực hiện Nghị quyết của 2 Đảng bộ khối nhiệm kỳ 2005 – 2010 và tháng 8- 2010 tổ chức Đại hội lần thứ nhất, đề ra phương hướng, mục tiêu cụ thể cho nhiệm kỳ 2010- 2015. Đến nay, Đảng bộ khối Doanh nghiệp có 93 tổ chức cơ sở Đảng trực thuộc với 3.066 đảng viên gồm các doanh nghiệp hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ đa lĩnh vực, đa ngành, đa hình thức sở hữu, bao gồm cả doanh nghiệp Trung ương và doanh nghiệp địa phương, doanh nghiệp Nhà nước và doanh nghiệp cổ phần, Công ty TNHH một thành viên, hai thành viên, doanh nghiệp tư nhân, cả doanh nghiệp kinh doanh vận tải, sản xuất công nghiệp, dịch vụ tới các ngân hàng, doanh nghiệp công ích… Có thể nói, bước đầu, dưới mái nhà chung là Đảng bộ khối Doanh nghiệp, các tổ chức, cơ sở Đảng doanh nghiệp trực thuộc đã tăng thêm được sức mạnh và hoạt động nền nếp, hiệu quả, phát huy tốt vai trò lãnh đạo tại doanh nghiệp.

Theo Bí thư Đảng ủy khối Doanh nghiệp Trần Văn Khuê, có được kết quả đó là nhờ trong 3 năm qua, Đảng bộ khối phát huy mạnh mẽ những yếu tố thuận lợi, từng bước khắc phục khó khăn Vai trò lãnh đạo của tổ chức Đảng trong doanh nghiệp mặc dù hình thức sở hữu, mô hình doanh nghiệp có nhiều thay đổi. Từng thời kỳ, Đảng bộ khối đều có chỉ đạo kịp thời, quán triệt và thực hiện đầy đủ các Chỉ thị, Nghị quyết của Trung ương, Thành ủy, đặc biệt là các nghị quyết về phát triển kinh tế, định hướng lãnh đạo tới các doanh nghiệp. Đảng ủy khối có nhiều biện pháp giúp doanh nghiệp tháo gỡ khó khăn, có tiếng nói kịp thời giải quyết các vướng mắc trong quá trình chuyển đổi của doanh nghiệp, tạo điều kiện để doanh nghiệp sớm ổn định và phát triển. Nhờ vậy, hầu hết doanh nghiệp trong khối đều hoàn thành nhiệm vụ sản xuất kinh doanh, đặc biệt là vượt qua khó khăn thách thức do ảnh hưởng của thời kỳ khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế năm 2008, đầu năm 2009.

Điều này được thể hiện khá rõ trong kết quả hoạt động của các doanh nghiệp năm 2010 khi tính tới hết tháng 9, đã có nhiều doanh nghiệp hoàn thành xuất sắc, vượt mức chỉ tiêu kế hoạch được giao. Đáng chú ý là các chi bộ, Đảng bộ doanh nghiệp được sự hướng dẫn, lãnh đạo, chỉ đạo thống nhất, đồng bộ của Đảng ủy khối, có nhiều đổi mới trong công tác chính trị tư tưởng và tổ chức, không ngừng nâng cao sức mạnh cho Đảng. Cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” được triển khai sâu rộng, đạt kết quả thiết thực, xuất hiện nhiều tấm gương điển hình tiên tiến. Cán bộ, đảng viên, công nhân viên các doanh nghiệp đều phấn khởi, tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, không ngừng học tập, rèn luyện, cống hiến xây dựng doanh nghiệp và thành phố. Hằng năm, có hơn 60%  số tổ chức cơ sở Đảng đạt trong sạch vững mạnh, hơn 85%  số đảng viên đủ tư cách hoàn thành tốt nhiệm vụ, số đảng viên không hoàn thành nhiệm vụ giảm, chỉ còn 0,05%.

Công tác phát triển Đảng trong các doanh nghiệp được chú trọng hơn theo hướng coi trọng chất lượng, không chạy theo số lượng, quan tâm tới lực lượng trẻ, nữ, có trình độ chuyên môn kỹ thuật cao và phát triển trong các loại hình cơ sở kể cả các doanh nghiệp ngoài Nhà nước. Nhờ vậy, tổng số đảng viên được kết nạp từ tháng 7- 2007 đến nay là hơn 500, trong đó có 211 người trong độ tuổi thanh niên, 210 nữ, 255 người có trình độ đại học, 16 người có trình độ cao đẳng. Bên cạnh đó, công tác kiểm tra giám sát của Đảng được thực hiện nghiêm túc, hiệu quả. Công tác vận động quần chúng được quan tâm đúng mức, tạo sự đồng thuận thực hiện nhiệm vụ được giao. Đảng ủy khối chỉ đạo các doanh nghiệp tích cực thực hiện trách nhiệm xã hội. Tổng số kinh phí ủng hộ của các doanh nghiệp năm 2006 là 3,443 tỷ đồng, năm 2009- 2010 tăng lên 12,84 tỷ đồng.

Chăm lo tới việc phát triển tổ chức Đảng trong các doanh nghiệp, Đảng bộ khối có nhiều biện pháp, giải pháp hữu hiện và đã thành lập tổ chức Đảng tại gần 20 công ty TNHH, công ty cổ phần với tổng số vốn tự có đầu tư cho sản xuất, kinh doanh dịch vụ hơn 234 tỷ đồng và vốn đầu tư vào xây dựng cơ sở hạ tầng, mở rộng sản xuất, kinh doanh hằng năm trên 85,5 tỷ đồng.

Đảng ủy khối Doanh nghiệp còn thể hiện rõ vai trò của mình trong việc giải quyết các vấn đề bức xúc tại cơ sở mà Đảng bộ Công ty cổ phần Bến bãi Hải Phòng là một ví dụ cụ thể. Đảng bộ công ty đã trải qua một thời kỳ đầy khó khăn trong lãnh đạo, chỉ đạo khi đơn thư khiếu kiện kéo dài, có những lúc tưởng chừng khó có thể giữ được sự tồn tại của doanh nghiệp. Chính trong thời điểm đó, Đảng ủy khối Doanh nghiệp luôn sát cánh cùng Đảng bộ công ty. Tại nhiều diễn đàn của thành phố, nguyên Bí thư Đảng ủy khối Doanh nghiệp Dương Văn Ngoạn và nhiều đồng chí lãnh đạo của Đảng ủy khối liên tục phát biểu về tình hình Công ty cổ phần Bến bãi và có công văn với thành phố, với Trung ương kiến nghị nhanh chóng giải quyết các khúc mắc về thủ tục pháp lý để công ty hoạt động trở lại. Kiên định đến cùng quan điểm bảo vệ doanh nghiệp, bảo vệ người lao động, Đảng ủy khối hướng dẫn, theo sát từng bước đi, từng hoạt động của Đảng bộ công ty. Và ngay sau khi công ty ổn định trở lại, Đảng ủy khối có những chỉ đạo sát thực, xây dựng quy chế làm việc, tạo sự đồng bộ, thống nhất trong toàn Đảng bộ để lãnh đạo sản xuất kinh doanh. Nhờ vậy, Đảng bộ Công ty cổ phần Bến bãi tổ chức thành công đại hội nhiệm kỳ và đang tích cực lãnh đạo doanh nghiệp ổn định và phát triển.

Từ kết quả đó, có thể khẳng định mô hình Đảng ủy khối Doanh nghiệp là một mô hình hiệu quả, bước đầu thống nhất được sự lãnh đạo, chỉ đạo và phát huy tốt vai trò của tổ chức, cơ sở Đảng trong doanh nghiệp.

Đến những  mô hình quản lý khác
Ngoài gần 100 chi bộ, Đảng bộ trực thuộc khối Doanh nghiệp, Hải Phòng còn nhiều mô hình quản lý khác như các Đảng bộ của doanh nghiệp lớn do Thành ủy lãnh đạo trực tiếp như Đảng ủy Viễn Thông, Công ty Điện lực Hải Phòng, Công ty xăng dầu khu vực 3, Cảng Hải Phòng, Công ty Da giày Hải Phòng, Công ty Thương mại, dịch vụ, xuất nhập khẩu Hải Phòng… Bên cạnh đó là một loạt các tổ chức, cơ sở Đảng trong doanh nghiệp trực thuộc các Quận ủy, Huyện ủy. Mới đây, thành phố thành lập Đảng ủy Khu kinh tế Hải Phòng cũng nhằm mục tiêu phát triển tổ chức Đảng trong doanh nghiệp và tăng cường công tác quản lý, lãnh đạo, chỉ đạo… Đây cũng là những mô hình phù hợp và đang phát huy tác dụng tốt, nhất là các Đảng bộ doanh nghiệp lớn trực thuộc Thành ủy. Các Quận ủy, Huyện ủy trong thời gian qua có sự chú trọng đặc biệt tới chi bộ, Đảng bộ các doanh nghiệp trực thuộc, tập trung lãnh đạo toàn diện và có nhiều đổi mới nhằm phát huy cao nhất vai trò của tổ chức Đảng trong doanh nghiệp.

Nhiều Đảng bộ doanh nghiệp thuộc Đảng bộ quận Lê Chân như Công ty CP Điện nước lắp máy, Hapaco… xây dựng phương hướng sản xuất kinh doanh đạt hiệu quả kinh tế cao. Trong ảnh: Dây chuyền sản xuất dây cáp điện của Công ty CP Điện nước lắp máy.                                                                                                     Ảnh: Duy Lân

Đáng chú ý là nhiều địa phương có cách làm sáng tạo nhằm thành lập và phát huy tốt vai trò của tổ chức Đảng trong doanh nghiệp. Cụ thể như ở Quận ủy Ngô Quyền, đến nay có gần 30 tổ chức Đảng của doanh nghiệp ngoài quốc doanh nhờ việc xây dựng và chỉ đạo thực hiện nghị quyết chuyên đề về xây dựng chi bộ, phát triển đảng viên trong loại hình doanh nghiệp này. Từ năm 2005 đến nay, đã kết nạp 131 đảng viên mới ở khu vực ngoài Nhà nước. Đặc biệt, Quận ủy có sự vận dụng “ vượt rào” mặc dù chưa có hướng dẫn của Trung ương, mạnh dạn kết nạp 7 chủ doanh nghiệp tư nhân vào Đảng. Đáng mừng là sau khi kết nạp, các chủ doanh nghiệp này không những quan tâm nhiều hơn tới tổ chức Đảng, đoàn thể mà còn chủ động phối hợp, xây dựng phát triển tổ chức cũng như phương hướng hoạt động của doanh nghiệp. Nhiều chủ doanh nghiệp tư nhân là đảng viên có đóng góp lớn đối với doanh nghiệp, với thành phố như các ông Trần Hồng Quảng, Công ty Quang Minh; Phạm Khắc Phúc, Công ty Phúc Tăng; Nguyễn Trần Đoàn, Xí nghiệp tập thể 273… Quận Ngô Quyền cũng đi đầu trong việc thí điểm thành lập chi bộ doanh nghiệp ngoài quốc doanh ở phường Máy Tơ, đang tiến hành tổng kết, đánh giá, rút kinh nghiệm để tìm ra mô hình thích hợp nhất.

Còn ở Quận ủy Hồng Bàng, với đặc thù là địa phương có nhiều doanh nghiệp FDI đã phát triển được tổ chức Đảng, đoàn thể tại các doanh nghiệp này. Hiện nay, Quận ủy đang quản lý 6 tổ chức Đảng thuộc loại hình này, trong đó có 4 doanh nghiệp thép, 1 doanh nghiệp cáp điện và 1 doanh nghiệp gia công cơ khí. Các chủ doanh nghiệp, cụ thể là giám đốc người nước ngoài đều tạo điều kiện thuận lợi cho các tổ chức Đảng, đoàn thể hoạt động, nhất là khi Bí thư Đảng là một thành viên lãnh đạo doanh nghiệp lại càng thuận lợi hơn. Có được điều đó là nhờ đối tác nước ngoài hiểu rõ tổ chức Đảng, đoàn thể trong doanh nghiệp không đi ngược lại với lợi ích của họ, trái lại còn là một tổ chức đáng tin cậy để giáo dục, rèn luyện, nâng cao phẩm chất đạo đức, ý chí tự lực, tự cường, ham học hỏi nâng cao trình độ, biết quan tâm chăm sóc lẫn nhau trong đội ngũ người lao động. Do đó, tổ chức Đảng, đoàn thể ở các doanh nghiệp như thép Việt Úc, Việt Hàn, Vinapipe, cáp điện LG- Vina… đều hoạt động đều đặn, có hiệu quả. Đây cũng chính là kết quả đáng ghi nhận của Quận ủy Hồng Bàng.

Huyện ủy Thủy Nguyên cũng có nhiều trăn trở trong việc phát triển tổ chức Đảng  trong doanh nghiệp và đi tìm mô hình quản lý thích hợp. Theo chương trình này, Huyện ủy đang nhắm tới các loại hình doanh nghiệp cổ phần, doanh nghiệp tư nhân hiện chiếm số lượng lớn tại địa phương và bước đầu có kết quả. Các địa phương khác như Quận ủy Lê Chân, Quận ủy Hải An, Đồ Sơn… luôn tìm tòi, đổi mới phương thức lãnh đạo tại các tổ chức, cơ sở Đảng tại doanh nghiệp, đồng hành cùng doanh nghiệp nên có sự gắn kết nhất định giữa Quận ủy và doanh nghiệp. Nhiều Bí thư Đảng bộ doanh nghiệp được bầu vào Ban chấp hành Đảng bộ địa phương chứng tỏ vị trí, vai trò của doanh nghiệp và cũng thể hiện sự đánh giá cao của cấp ủy Đảng các địa phương đối với doanh nghiệp, tạo ra sự tương tác nhất định cùng hướng tới mục tiêu chung.

Như vậy, có thể nói, các mô hình quản lý tổ chức, cơ sở Đảng trong doanh nghiệp của thành phố đang  có nhiều thuận lợi để hoạt động cùng với sự sáng tạo, nhanh nhạy của các cấp ủy Đảng nên mang lại hiệu quả thiết thực.

Coi trọng nghiên cứu, tổng kết, rút kinh nghiệm

 

Với nhiều mô hình quản lý, mỗi mô hình có thuận lợi nhưng lại có khó khăn riêng nên cần có những giải pháp tháo gỡ. Tại Đảng bộ khối Doanh nghiệp, tuy đạt kết quả bước đầu quan trọng nhưng quá trình  hoạt động đang bộc lộ nhiều vướng mắc. Cụ thể, đây là một mô hình quản lý mới, chưa thật hoàn thiện về các quy định cũng như tổ chức, chức năng nhiệm vụ. Đáng chú ý là không có chính quyền đồng cấp nên khó triển khai các công việc cụ thể. Tổ chức công đoàn của nhiều doanh nghiệp có chi bộ, Đảng bộ trực thuộc khối lại rải rác ở nhiều nơi như các quận, huyện; LĐLĐ thành phố; Công đoàn ngành… cũng khó cho công tác lãnh đạo, chỉ đạo. Đảng ủy khối chỉ có vai trò nhất định trong công tác cán bộ cũng như hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Việc có nhiều loại hình doanh nghiệp trong khối với chức năng, nhiệm vụ khác nhau cũng là một vướng mắc khi mỗi tổ chức, cơ sở Đảng trong doanh nghiệp lại có cách làm khác nhau. Trong khi đó, đội ngũ cán bộ chuyên trách của Đảng ủy khối tuy được chú ý tuyển chọn, đào tạo, có nhiều nỗ lực, cố gắng nhưng so với yêu cầu quản lý một số lượng lớn tổ chức Đảng trong doanh nghiệp thì còn cần hoàn thiện nhiều và có sự hỗ trợ tích cực hơn nữa của Thành ủy và các Ban Xây dựng Đảng.

 

Về phía các quận, huyện có nhiều khó khăn khi tập hợp, quản lý các tổ chức Đảng trong doanh nghiệp, nhất là thành lập mới các tổ chức Đảng lại càng khó hơn. Mặc dù đã qua một thời gian thực hiện Nghị quyết 28 của Ban Thường vụ Thành ủy về xây dựng, củng cố và phát triển tổ chức cơ sở Đảng, đoàn thể trong các loại hình doanh nghiệp Nhà nước, hợp tác xã, trường học ngoài công lập nhưng kết quả đạt được chưa như mong muốn. Tại huyện Thủy Nguyên, có tới  625 doanh nghiệp ngoài Nhà nước và HTX, nhưng mới chỉ 13 đơn vị có tổ chức Đảng, 51 đơn vị có đảng viên nhưng chưa thành lập chi bộ. Huyện Thủy Nguyên cũng là đơn vị đầu tiên của thành phố xây dựng đề án thành lập Đảng bộ khối Doanh nghiệp tại huyện nhưng các bước triển khai còn vướng mắc. Với cấp ủy Đảng các địa phương còn một số khó khăn khi lãnh đạo tổ chức cơ sở Đảng trong doanh nghiệp khác hẳn với lãnh đạo các chi bộ khu dân cư, các phòng, ban, đoàn thể trực thuộc. Đôi khi, có doanh nghiệp cảm thấy chưa thật hòa đồng với các loại hình tổ chức cơ sở Đảng khác tại địa phương.

 

Về phía các tổ chức cơ sở Đảng tại doanh nghiệp còn nhiều điều đáng quan tâm. Với những doanh nghiệp đã cổ phần hóa, nếu Chủ tịch HĐQT, Tổng giám đốc kiêm luôn Bí thư Đảng ủy thì sự lãnh đạo, chỉ đạo cơ bản thuận lợi và thống nhất nhưng nếu Bí thư Đảng ủy là một người khác thì vai trò của tổ chức Đảng phần nào bị hạn chế. Ngay cả việc Bí thư, Chủ tịch HĐQT, Tổng giám đốc đồng nhất cũng không phải là không có khó khăn khi họ kiêm nhiệm quá nhiều việc và tất nhiên sẽ ưu tiên nhiều hơn cho công tác quản lý sản xuất kinh doanh. Chủ tịch HĐQT, Tổng giám đốc Công ty cổ phần vận tải và dịch vụ Petrolimex Hải Phòng Nguyễn Văn Hùng cho biết, trong doanh nghiệp không quy định có cán bộ đảng chuyên trách nên công tác đảng đều phải kiêm nhiệm, phân công thêm nhiệm vụ đôi khi cũng bị ảnh hưởng tới hiệu quả, tiến độ. Mặt khác, thời gian dành cho sinh hoạt Đảng tại doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp cổ phần, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài khá eo hẹp, phần lớn phải hoạt động ngoài giờ, nếu các cấp ủy Đảng cấp trên không mềm dẻo, linh hoạt thì doanh nghiệp cũng khó tham gia đầy đủ. Ngoài ra, một số doanh nghiệp rất muốn có tổ chức Đảng nhưng Chủ tịch HĐQT, Tổng giám đốc không phải là đảng viên cũng khó triển khai. Có cả trường hợp doanh nghiệp phải “thuê” Bí thư nên trách nhiệm, quyền hạn chưa đáp ứng yêu cầu đề ra…

 

Như vậy, việc quản lý tổ chức, cơ sở Đảng tại các doanh nghiệp của Hải Phòng hiện nay có nhiều mô hình và đang phát huy tác dụng thiết thực nhưng lại bộc lộ nhiều khó khăn, vướng mắc cần sớm có giải pháp khắc phục. Vấn đề đặt ra là cho dù với mô hình quản lý nào đi chăng nữa, trực thuộc Đảng ủy khối Doanh nghiệp hay các Quận ủy, Huyện ủy; trực thuộc Đảng ủy Khu kinh tế hay thành lập Đảng ủy khối Doanh nghiệp tại các địa phương thì cũng cần có sự rành mạch về chức năng, nhiệm vụ và các điều kiện, chế độ, chính sách để hoạt động, bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện của Đảng tại các doanh nghiệp. Sự thống nhất lãnh đạo tổ chức Đảng song song với các tổ chức đoàn thể sẽ mang lại hiệu quả thiết thực hơn. Điều cốt lõi trước mắt hiện nay là đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết 28 của Ban Thường vụ Thành ủy, củng cố tổ chức cơ sở Đảng tại các doanh nghiệp và nhanh chóng thành lập, phát triển tổ chức Đảng tại các doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp trọng điểm, ở tất cả loại hình rồi từ đó bố trí, sắp xếp một mô hình quản lý đầu mối phù hợp với hoạt động của doanh nghiệp. Từ yêu cầu này, không chỉ Đảng bộ khối mà các Quận ủy, Huyện ủy cần tổ chức các cuộc hội thảo về phát triển và quản lý tổ chức cơ sở Đảng tại doanh nghiệp. Bên cạnh đó, cũng cần quan tâm đào tạo, bồi dưỡng cán bộ nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động công tác Đảng, đoàn thể trong các doanh nghiệp; nghiên cứu xây dựng mô hình tổ chức và có quy định về sinh hoạt Đảng phù hợp với các loại hình doanh nghiệp ngoài quốc doanh; theo dõi nắm sát tình hình, thực trạng công tác phát triển đảng viên và xây dựng, củng cố tổ chức Đảng, đoàn thể trong các doanh nghiệp để có sự chỉ đạo, hướng dẫn kịp thời.

 

 

Doanh nghiệp là lực lượng chủ chốt phát triển kinh tế xã hội của thành phố. Thực tế quản lý, phát triển tổ chức Đảng trong doanh nghiệp của Hải Phòng đang đặt ra một số vấn đề lớn cần tiếp tục được nghiên cứu, rút kinh nghiệm, tổng kết để tỷ lệ doanh nghiệp có tổ chức cơ sở Đảng cao hơn, việc quản lý, phát huy vai trò lãnh đạo của tổ chức cơ sở Đảng trong doanh nghiệp cũng hiệu quả hơn.

                                                                                                                        Hồng Thanh