Phát huy vai trò cộng đồng trong bảo vệ môi trường

Nhiều hoạt động  thiết thực

Sau 1 năm Liên hợp quốc phát động chiến dịch làm cho thế giới sạch hơn, năm 1994, hoạt động này được tổ chức ở nước ta với sự tham gia của 10 bộ, 9 tổ chức xã hội. Đến nay, hoạt động này thu hút hầu hết bộ, ngành, địa phương trong cả nước tham gia và được tổ chức đều đặn hằng năm với nhiều nội dung thiết thực như trồng cây, giáo dục cộng đồng, hạn chế xói mòn, xây dựng các trung tâm chế biến phân compost và tái chế rác thải...Nhiều phong trào được duy trì thường xuyên với sự tham gia của các tầng lớp nhân dân và phát huy hiệu quả như: kỷ niệm ngày môi trường thế giới; chiến dịch xanh - sạch - đẹp; tiếng kẻng nhặt rác; xanh hóa lớp học, thi tìm hiểu môi trường; vẽ tranh về bảo vệ môi trường; liên hoan phim môi trường toàn quốc…Để ứng phó với vấn đề biến đổi khí hậu, Bộ Tài nguyên-Môi trường xây dựng Chương trình mục tiêu quốc gia; xây dựng, hoàn thiện và tổ chức thực hiện Nghị định của Chính phủ về quản lý an toàn sinh học đối với sinh vật biến đổi gen; bổ sung chế tài xử lý các vi phạm trong lĩnh vực tài nguyên môi trường và các chính sách tăng cường sử dụng và khai thác hợp lý tài nguyên thiên nhiên, tận dụng chất thải...

Tổ thu gom rác trên vịnh Cát Bà (Cát Hải) thường xuyên

tổ chức thu gom, vớt rác bảo vệ môi trường biển

Tại Hải Phòng, các hoạt động mít tinh, tuần hành, hội thảo về biến đổi khí hậu tác động tới phát triển kinh tế-xã hội và đời sống con người thu hút đông đảo cộng đồng tham gia. Các đợt ra quân làm sạch đường làng, ngõ xóm, khối phố, khu dân cư, chợ, bến tàu xe… được tiến hành thường xuyên, góp phần tạo cảnh quan môi trường vệ sinh, sạch đẹp. Công tác xã hội hóa bảo vệ môi trường được đẩy mạnh với sự tham gia của nhiều tổ chức chính trị - xã hội, cộng đồng và đoàn thể trong hoạt động truyền thông, giáo dục nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường. Qua đó, một số cách làm hay, mô hình tốt như mô hình khu dân cư tự quản bảo vệ môi trường do các cấp MTTQ Việt Nam thành phố xây dựng và nhân rộng; Hội làm vườn có mô hình vườn sinh thái ở khu vực ven đô, đô thị…

Lồng ghép với đời sống thường ngày

Để đạt được mục tiêu lớn nhất của chiến dịch là thu hút đông đảo người dân tham gia, cần đổi mới hình thức truyền thông bảo vệ môi trường. Trong đó có việc lồng ghép các vấn đề biến đổi khí hậu vào những câu chuyện đời sống thường ngày, tạo sự thay đổi trong nhận thức của người dân từ việc nhỏ. Đây là vấn đề được cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành, nhiều tổ chức xã hội quan tâm bởi thực tế tác động của các hoạt động bảo vệ môi trường với cộng đồng chưa rõ nét, kết quả chương trình truyền thông nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho người dân chưa bền vững.

Phó Chủ tịch Hội Nông dân Hải Phòng Ngô Thị Minh Hà cho biết: đối tượng chúng tôi tác động là những nông dân, ngư dân tham gia bám đồng, bám biển, những người dễ bị ảnh hưởng và nếu có thường rất nặng nề khi thiên tai xảy ra. Thường trong công tác tuyên truyền, trước khi đề cập vấn đề lớn, chúng tôi họp cộng đồng dân cư lấy ý kiến, qua đó xem họ muốn gì, cần gì. Từ đó, những thông tin do chúng tôi cung cấp về sự thay đổi, ảnh hưởng của khí hậu, thời tiết trong những năm qua; giúp bà con áp dụng các mô hình mới, nuôi con gì, thả con gì…đem lại hiệu quả cao, hướng dẫn phương thức sản xuất giảm thiểu tác hại tới môi trường trúng, đúng, thiết thực với bà con. Với cách làm này, Hội Phụ nữ xã Quang Trung (huyện An Lão) triển khai thành công đề án “Phụ nữ thực hiện công tác bảo vệ môi trường và thu gom xử lý rác thải sinh hoạt”. Chủ tịch Hội Phụ nữ xã Quang Trung Đào Thị Hẹn cho biết: Những năm gần đây, rác thải ứ đọng trở thành nỗi bức xúc của cả làng, xã. Từ đường, ngõ đến ngoài đồng, đâu cũng có rác lưu cữu bốc mùi hôi thối, khó chịu, xác súc vật vứt bừa bãi trên bờ, trôi nổi dưới ao, sông. Rồi tai nạn từ rác thải xảy ra như dẫm phải chai lọ đựng thuốc trừ sâu. Vì vậy, phương án thu gom rác thải được nhiều người dân tham gia ý kiến. Hội tổ chức lực lượng, mua sắm phương tiện và hoàn chỉnh phương án thu gom. Theo đó, mức đóng góp 700 đồng/khẩu/tháng, quy định thời gian mang rác ra điểm để rác tạm thời, ngày giờ tổ chức thu gom. Đến nay, 100% số thôn của xã có mô hình thu gom rác, đường làng, ngõ xóm phong quang, sạch đẹp hơn. Tình trạng vỏ chai thuốc trừ sâu vứt bừa bãi giảm nhiều.

Với những cách làm xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, hướng dẫn người dân biết cách tự bảo vệ mình trước nguy cơ biến đổi khí hậu, mô hình sáng tạo trong công tác truyền thông ngày càng phát huy hiệu quả, nâng cao ý thức của người dân về bảo vệ môi trường để phát triển bền vững.

Nguyên Mai