Phát huy tinh thần thượng tôn pháp luật để Hà Nội luôn là đô thị văn minh, hiện đại, giàu bản sắc
Chiều 6/11, UBND TP Hà Nội tổ chức Hội nghị Hưởng ứng Ngày Pháp luật nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, tổng kết trao giải Cuộc thi trực tuyến trên Cổng Pháp luật quốc gia Tìm hiểu Hiến pháp và pháp luật trên địa bàn TP Hà Nội năm 2026.
Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc - Phó Chủ tịch Hội đồng Phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật Trung ương; Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch UBND TP Đỗ Anh Tuấn, Chủ tịch Hội đồng Phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật TP Hà Nội.
Ngày hội thượng tôn pháp luật
Phát biểu chỉ đạo tại buổi lễ, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc nhấn mạnh, cách đây 80 năm, vào ngày 9/11/1946, Quốc hội khóa I nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (nay là Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam) đã thông qua bản Hiến pháp đầu tiên của nước Việt Nam mới.
Bản Hiến pháp năm 1946 có ý nghĩa lịch sử to lớn, đặt nền móng pháp lý cho việc hình thành Nhà nước của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân. Lần đầu tiên trong lịch sử dân tộc Việt Nam có một bản Hiến pháp dân chủ và tiến bộ, khẳng định chính quyền thuộc về Nhân dân.
“Với ý nghĩa và giá trị to lớn của Hiến pháp năm 1946, nhằm tôn vinh Hiến pháp, pháp luật, giáo dục ý thức thượng tôn pháp luật, Đảng, Nhà nước ta đã chọn ngày 9/11 hằng năm là Ngày Pháp luật nước Cộng hòa xã hội Việt Nam và được thể chế tại Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2012”, Thứ trưởng nhấn mạnh.
Theo Thứ trưởng, sau 13 năm tổ chức Lễ hưởng ứng, Ngày Pháp luật Việt Nam đã được các ban, Bộ, ngành, đoàn thể Trung ương và các địa phương hưởng ứng quan tâm, tổ chức chỉ đạo thực hiện một cách nền nếp, thiết thực và hiệu quả với nhiều mô hình hay, cách làm sáng tạo.
Đến nay, có thể khẳng định, Ngày Pháp luật Việt Nam là sự kiện chính trị pháp lý sâu rộng, ngày hội thượng tôn pháp luật, góp phần nâng cao kiến thức pháp luật, ý thức chấp hành pháp luật trong cán bộ và Nhân dân, đóng góp tích cực vào thành tựu phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh của đất nước và các địa phương.
Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc nhấn mạnh, Lễ hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam năm 2026 diễn ra trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới: chúng ta kỷ niệm 80 năm ngày Bản Hiến pháp đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (nay là nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam); triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số, xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa; toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta đang ra sức thi đua lập thành tích thực hiện thắng lợi nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 với quyết tâm phấn đấu đạt mức tăng trưởng kinh tế 2 con số, tạo ra động lực đưa đất nước phát triển mạnh mẽ trong kỷ nguyên mới.
“Lễ hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam là dịp để cả hệ thống chính trị và Nhân dân tôn vinh hiến pháp và pháp luật. Đồng thời, khẳng định vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng của Hiến pháp và pháp luật trong quản lý đất nước và đời sống xã hội; tăng cường trách nhiệm trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật trong Nhân dân, lan tỏa tinh thần thượng tôn pháp luật, sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật, từng bước hình thành văn hóa tuân thủ thượng tôn pháp luật trong đời sống xã hội”, Thứ trưởng nêu rõ.
Về phía TP Hà Nội, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc đánh giá, trong những năm qua, cùng với cả nước, TP luôn là địa phương đi đầu, quan tâm, chỉ đạo, tổ chức nhiều hoạt động hưởng ứng Ngày pháp luật mang lại kết quả thiết thực và có nhiều mặt nổi bật.
Cụ thể là, công tác lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam được Thành ủy, HĐND và UBND quan tâm, quán triệt và tổ chức thực hiện nghiêm túc, đồng bộ, hiệu quả, gắn với triển khai thi hành Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật, Luật Thủ đô năm 2026.
Hà Nội đã phát huy tốt vai trò tư vấn, chỉ đạo của Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật và vai trò nòng cốt của các cơ quan tư pháp, trong đó có Sở Tư pháp trong việc tham mưu thực hiện công tác phổ biến, giáo dục pháp luật; chủ động rà soát các văn bản quy phạm pháp luật và xử lý các quy định mâu thuẫn, chồng chéo, bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ, không để khoảng trống pháp luật đã góp phần khơi thông nguồn lực, tạo động lực thúc đẩy kinh tế – xã hội của TP phát triển mạnh mẽ.
TP Hà Nội cũng là địa phương đi đầu trong việc xây dựng và triển khai Đề án thí điểm xây dựng văn hoá tuân thủ pháp luật tại 2 xã Phúc Thịnh và Thư Lâm.
Bên cạnh đó, nội dung, hình thức hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam luôn được TP Hà Nội đổi mới mạnh mẽ, đa dạng, phong phú về nội dung và hình thức; không chỉ trên diện rộng mà còn chú trọng đến chiều sâu, bám sát yêu cầu nhiệm vụ chính trị của Thủ đô. Nhiều mô hình mới, cách làm hay, sáng tạo đã phát huy hiệu quả và được nhân rộng.
“Đặc biệt, Lễ hưởng ứng Ngày Pháp luật năm nay gắn với sự kiện TP tổ chức Tổng kết, trao giải Cuộc thi trực tuyến trên Cổng Pháp luật quốc gia Tìm hiểu Hiến pháp và pháp luật trong phạm vi địa bàn TP Hà Nội với hơn 201.573 lượt người dự thi, tạo điều kiện để người dân Thủ đô tìm hiểu, tiếp cận pháp luật một cách sinh động, thiết thực”, Thứ trưởng nhấn mạnh.
Thứ trưởng lưu ý, Lễ hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam năm nay của TP gắn với tạo sự chuyển biến tích cực chuyển đổi số trong công tác tư pháp và phổ biến, giáo dục pháp luật.
TP Hà Nội là một trong những địa phương đi đầu trong việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, phát huy vai trò truyền thông, báo chí trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật nói chung và trong các hoạt động hưởng ứng Ngày Pháp luật nói riêng. Các thông tin pháp lý, kiến thức pháp luật được đăng tải kịp thời, thường xuyên phục vụ người dân, doanh nghiệp; nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của Nhân dân, góp phần xây dựng văn hóa thượng tôn pháp luật.
Thay mặt Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật Trung ương, Lãnh đạo Bộ Tư pháp, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc ghi nhận, đánh giá cao những kết quả ấn tượng mà TP Hà Nội đã đạt được trong phát triển kinh tế - xã hội cũng như trong xây dựng và thực thi pháp luật trong những năm qua.
Để tinh thần Ngày Pháp luật Việt Nam lan tỏa sâu rộng và thực chất
Bước vào giai đoạn phát triển mới, để tinh thần Ngày Pháp luật Việt Nam lan tỏa sâu rộng và thực chất, đáp ứng yêu cầu phát triển mới của TP, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc nhấn mạnh một số vấn đề cần tập trung thực hiện.
Thứ nhất, tiếp tục quán triệt đổi mới tư duy trong công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật.
Theo Thứ trưởng, trước yêu cầu đòi hỏi ngày càng cao và mang tính cấp thiết về xây dựng và hoàn thiện pháp luật, nhất là tư duy thể chế, pháp luật phải kiến tạo, đi trước mở đường, tạo động lực cho sự phát triển; tư duy thể chế, pháp luật phải là đột phá của đột phá; gắn xây dựng pháp luật với thi hành pháp luật của Đảng, Nhà nước ta, đòi hỏi TP tiếp tục quán triệt và triển khai thực hiện đồng bộ, hiệu quả các chỉ đạo của Trung ương về đổi mới công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật; cụ thể hóa kịp thời các chủ trương, chính sách, pháp luật, đặc biệt là các văn bản pháp luật mới được ban hành, trọng tâm là Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới; Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 17/3/2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới; Luật Thủ đô.
Các cơ quan Tư pháp cần tiếp tục phát huy vai trò “gác cửa” về thể chế; chủ động triển khai kịp thời, hiệu quả công tác xây dựng và thi hành pháp luật; bảo đảm các chủ trương, quyết sách phát triển của TP phải được thể chế hóa bằng hành lang pháp lý đồng bộ, chặt chẽ và có tính khả thi cao trong thực tiễn.
Thứ hai, đẩy mạnh, nâng cao hiệu quả công tác truyền thông chính sách, phổ biến, giáo dục pháp luật. Công tác truyền thông chính sách, phổ biến, giáo dục pháp luật phải lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm, bám sát yêu cầu thực tiễn. Truyền thông phải đi trước một bước, ngay từ khâu đề xuất chính sách để khi văn bản quy phạm pháp luật ban hành tạo sự đồng thuận xã hội cao.
Đồng thời, đổi mới tư duy và phương thức phổ biến, giáo dục pháp luật; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, nhất là đẩy mạnh hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật trên các nền tảng số; chủ động cung cấp thông tin, tạo điều kiện để người dân, doanh nghiệp tiếp cận pháp luật thuận tiện trên môi trường số; ưu tiên nguồn lực phổ biến, giáo dục pháp luật cho các nhóm đối tượng đặc thù và kiện toàn mạng lưới phổ biến, giáo dục pháp luật vững mạnh ngay tại cấp cơ sở.
Thứ ba, triển khai xây dựng văn hóa tuân thủ và thượng tôn Hiến pháp, pháp luật, gắn với Đề án thí điểm xây dựng văn hóa thượng tôn pháp luật tại 2 xã Phúc Thịnh và xã Thư Lâm và Đề án triển khai thí điểm xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa, góp phần xây dựng Thủ đô kỷ cương, văn minh, hiện đại và hạnh phúc.
Theo Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc, xây dựng văn hóa thượng tôn pháp luật là yêu cầu xuyên suốt và là nền tảng chiến lược để kiến tạo một xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa và phát triển. Đây không chỉ là việc bắt buộc tuân thủ pháp luật mà nâng tầm thành chuẩn mực ứng xử tự giác thấm sâu vào ý thức và hành vi của mỗi cá nhân và tổ chức.
Do đó, TP cần chủ động, tham gia đóng góp tích cực vào Đề án xây dựng văn hóa thượng tôn pháp luật của Trung ương; đồng thời, nghiên cứu xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật của địa phương sau khi thực hiện thí điểm.
Trong đó, chú trọng các giải pháp tổng thể mang tính cốt lõi hình thành nên văn hóa tuân thủ pháp luật như hoàn thiện thể chế, nâng cao chất lượng xây dựng văn bản, bảo đảm tính nghiêm minh trong thực thi pháp luật, xây dựng tính gương mẫu, tự giác nêu gương của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức trong thực thi pháp luật để xây dựng, tạo lập niềm tin công lý, niềm tin pháp luật trong Nhân dân.
Theo Phó Chủ tịch Hội đồng Phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật Trung ương, việc hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt nam hằng năm là dịp để tôn vinh Hiến pháp, pháp luật. Tuy nhiên, thượng tôn Hiến pháp và pháp luật phải là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục, là việc làm hàng ngày. Hưởng ứng Ngày pháp luật không chỉ dừng lại trong một ngày mà phải lan tỏa thành ý thức thượng tôn pháp luật 365 ngày bằng những việc làm, hành động tuân thủ pháp luật thiết thực của từng cá nhân trong xã hội.
Mỗi cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và người dân cần coi việc học tập, tìm hiểu và tự giác chấp hành pháp luật là nhu cầu tự thân, là nếp sống văn hóa trong cuộc sống, trong đó cán bộ, công chức, đảng viên phải gương mẫu đi đầu trong tuân thủ pháp luật để người dân noi theo, làm theo.
Thứ tư, phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị trong công tác xây dựng và thi hành pháp luật. Đẩy mạnh và nâng cao chất lượng hoạt động giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức đoàn thể, của người dân; thực hiện tốt việc tham vấn, tiếp thu và giải trình ý kiến đối với các chính sách có tác động lớn, tác động trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp nhằm tạo sự đồng thuận xã hội, khơi dậy tinh thần yêu nước, chung sức đồng lòng của Nhân dân để tạo nên sức mạnh nội sinh và động lực để thúc đẩy kinh tế - xã hội của TP phát triển nhanh, bền vững.
Thứ năm, nâng cao chất lượng dịch vụ pháp lý, củng cố nguồn lực tư pháp ở cơ sở; chú trọng phát triển các dịch vụ pháp lý chuyên nghiệp như luật sư, công chứng, đấu giá, thừa phát lại; tăng cường công tác hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh; nâng cao chất lượng công tác trợ giúp pháp lý và hòa giải ở cơ sở, hiện thực hóa mục tiêu an sinh xã hội. Quan tâm xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác tư pháp và pháp chế ở cơ sở vững về chính trị, giỏi về chuyên môn, nghiệp vụ, có kỹ năng và tận tụy phục vụ Nhân dân.
Phó Chủ tịch Hội đồng Phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật Trung ương Nguyễn Thanh Ngọc bày tỏ tin tưởng và mong muốn rằng, tinh thần thượng tôn pháp luật sẽ được thể hiện bằng những hành động thiết thực của mỗi cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và người dân, để Hà Nội - trái tim của cả nước, Thủ đô ngàn năm văn hiến sẽ phát triển về mọi mặt, luôn là đô thị văn minh, hiện đại, giàu bản sắc.
“Một Hà Nội không chỉ đẹp bởi những công trình, những con đường, mà còn đẹp bởi nếp sống văn minh, cốt cách thanh lịch của người Hà Nội”, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc nhấn mạnh.
Tại chương trình, Ban tổ chức Cuộc thi trực tuyến trên Cổng Pháp luật quốc gia Tìm hiểu Hiến pháp và pháp luật trên địa bàn thành phố Hà Nội đã công bố giải thưởng, gồm: 2 giải Nhất; 5 giải Nhì; 9 giải Ba; 12 giải Khuyến khích và 2 giải phụ (thí sinh cao tuổi tiêu biểu, thí sinh trẻ tuổi tiêu biểu).