Phát huy giá trị di sản Đình An Biên và nghệ thuật Ca trù
Tối 29/6 (tức rằm tháng 5 âm lịch), tại Đình An Biên (phường Lê Chân, Hải Phòng), diễn ra chương trình nghệ thuật di sản đặc biệt "Linh thiêng Thành hoàng Đất Cảng" đã thu hút đông đảo đại biểu, nhân dân và du khách tham dự.
Chương trình được tổ chức nhằm chính thức ra mắt mô hình “Phát huy giá trị di sản, văn hóa kiến trúc nghệ thuật quốc gia, đình An Biên và Nghệ thuật Ca trù trong canh hát thờ Thành Hoàng” - một trong 11 mô hình của Đảng bộ phường Lê Chân thực hiện Nghị quyết 05 của Ban Chấp hành Đảng bộ TP Hải Phòng về xây dựng và triển khai một số mô hình CNXH gắn với con người XHCN tại TP Hải Phòng giai đoạn 2026 - 2030 và những năm tiếp theo.
Đây là mô hình văn hóa mang ý nghĩa thiết thực nhằm bảo tồn, phát huy giá trị di sản lịch sử, kiến trúc nghệ thuật và di sản văn hóa phi vật thể đặc sắc của Hải Phòng. Thông qua chương trình, Ban Tổ chức mong muốn mang đến cho người dân và du khách một hành trình trải nghiệm tâm linh sâu sắc, giúp cảm nhận rõ hơn những giá trị độc đáo của đình An Biên cũng như nghệ thuật Ca trù gắn với nghi lễ hát thờ Thành hoàng.
Nhà giáo Nguyễn Thị Thắm, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Nguyễn Văn Tố, Chủ nhiệm CLB Ca trù An Biên trường Tiểu học Nguyễn Văn Tố cho biết, bên cạnh nhiệm vụ truyền thụ kiến thức, nhà trường xác định việc giáo dục thế hệ trẻ về ý thức gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc là nhiệm vụ quan trọng. Vì vậy, nhà trường lựa chọn bảo tồn nghệ thuật Ca trù trong canh hát thờ Thành hoàng như một hướng đi thiết thực nhằm đưa di sản đến gần hơn với học sinh và cộng đồng.
“Mô hình không chỉ góp phần bảo tồn một loại hình nghệ thuật truyền thống quý báu mà còn hướng tới xây dựng thế hệ công dân Hải Phòng phát triển toàn diện về tri thức, nhân cách, giàu lòng tự hào dân tộc và trách nhiệm với cộng đồng. Qua đó, bồi đắp những giá trị cốt lõi tốt đẹp của con người xã hội chủ nghĩa trong giai đoạn mới”, bà Thắm nhấn mạnh.
Cũng theo cô giáo Nguyễn Thị Thắm, việc đưa học sinh tiếp cận di sản ngay từ sớm góp phần giáo dục truyền thống “uống nước nhớ nguồn”, khơi dậy lòng tự hào về lịch sử quê hương, hun đúc ý thức trân trọng và tiếp nối những giá trị văn hóa mà cha ông để lại.
Chương trình nghệ thuật di sản đặc biệt “Linh thiêng Thành hoàng Đất Cảng” được dàn dựng thành ba chương, kết hợp giữa nghi lễ truyền thống, nghệ thuật trình diễn và trải nghiệm không gian di sản.
Ở chương đầu với chủ đề “Khởi mạch cổ đình - Linh khí tụ An Biên”, khán giả được ngược dòng lịch sử để tìm về nguồn cội vùng đất An Biên xưa - nơi gắn liền với cuộc đời và công đức của Nữ tướng Lê Chân, người có công khai hoang lập ấp, chiêu mộ nghĩa binh, đặt nền móng cho vùng đất Hải Phòng ngày nay. Đình An Biên, với giá trị lịch sử và kiến trúc độc đáo, hiện được xếp hạng là Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp Quốc gia.
Tiếp nối chương trình là hành trình khám phá không gian linh thiêng bên trong đình An Biên với chủ đề “Trầm tích đất thiêng - Giao cảm thánh linh”. Tại đây, các đại biểu được tìm hiểu về kiến trúc truyền thống “Nội công ngoại quốc” đặc trưng, gồm 5 gian Tiền tế, 3 gian Ống muống và 3 gian Hậu cung, với những hàng cột gỗ lim vững chãi cùng các chi tiết chạm khắc tinh xảo mang đậm dấu ấn nghệ thuật dân gian. Bên trong không gian cổ kính ấy là hệ thống ban thờ linh thiêng, nơi phụng thờ Đức Thánh Mẫu Lê Chân cùng các vị chức sắc, bách thần và các bậc tiền nhân có công với vùng đất An Biên. Mỗi gian thờ đều mang những giá trị văn hóa, lịch sử riêng, phản ánh đời sống tín ngưỡng phong phú của người dân đất Cảng qua nhiều thế hệ.
Đặc biệt, người dân còn được chiêm ngưỡng nhiều hiện vật, bảo vật quý như trống đồng cổ, hoành phi, câu đối cùng Kiệu Long Đình và Kiệu Bát Cống được sơn son thếp vàng lộng lẫy. Những giá trị vật thể quý giá này không chỉ phản ánh chiều sâu lịch sử của ngôi đình mà còn cho thấy trình độ điêu khắc, chạm trổ tinh xảo và sự tài hoa của các nghệ nhân xưa.
Một điểm nhấn đặc biệt của chương trình là không gian trình diễn nghệ thuật Ca trù - di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại được UNESCO vinh danh. Những tiết mục hát nói “Liệt nữ Lê Chân”, thể cách “Dồn Đại Thạch” cùng phần trình diễn của các nghệ nhân, ca nương đến từ CLB Ca trù An Biên và CLB Ca trù Xứ Đông đã tái hiện sinh động nghệ thuật hát cửa đình, mang đến trải nghiệm giàu tính nghệ thuật và chiều sâu văn hóa.
Chương trình khép lại với không gian “Nến thiêng tri ân - Khát vọng hòa bình” tại khu vực hồ bán nguyệt. Trong ánh nến lung linh, người dân và du khách cùng thành kính tri ân công đức Đức Thánh Mẫu Lê Chân, tưởng nhớ các bậc tiền nhân và Anh hùng Liệt sĩ đã hy sinh vì quê hương, đất nước. Những ngọn nến sáng rực bên mặt hồ không chỉ tạo nên khung cảnh giàu cảm xúc mà còn gửi gắm khát vọng về hòa bình, thịnh vượng và tương lai phát triển bền vững.
Chương trình không chỉ là một sự kiện văn hóa giàu ý nghĩa mà còn khẳng định nỗ lực của Hải Phòng trong việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản truyền thống. Qua đó, góp phần đưa di sản trở thành nguồn lực văn hóa quan trọng, bồi đắp bản sắc địa phương và tạo động lực cho sự phát triển bền vững của TP Cảng trong giai đoạn mới.
