"Phập phồng" số phận nghi phạm làm lộ tin mật cho WikiLeaks?

Chính quyền Mỹ hiện vẫn làm ngơ trước những lời tố cáo ngày càng nhiều về điều kiện giam giữ cũng như sự đối xử của Mỹ với Bradley Manning, người bị tình nghi làm rò rỉ thông tin ngoại giao mật của Mỹ cho WikiLeaks, tạo nên xì-căng-đan lan khắp thế giới suốt một năm qua.

Bradley Manning

Nghi phạm đồng tính?

Trước khi bị bắt giữ hồi tháng 5 năm ngoái, Manning làm việc trong một đơn vị tình báo của quân đội Mỹ, có trụ sở tại Iraq. Phụ trách việc phân tích và sưu tập các thông tin tình báo, Manning đã có thể tiếp cận được mạng lưới thông tin bảo mật trong đó các nhà quân sự và ngoại giao trao đổi thông tin với nhau.

Tại Iraq, Bradley Manning Bradley Manning đã gặp nhiều khó khăn để có thể hòa nhập được với cuộc sống quân ngũ. Đặc biệt, vì là người đồng tính, thanh niên trẻ này cố gắng che giấu bản thân để tôn trọng quy tắc “Không hỏi, không nói” theo đó những người “gay” buộc phải “câm nín” về xu hướng tình dục của mình nếu không muốn rời bỏ quân đội.

Tuy nhiên, Manning đã phát triển các mối quan hệ của mình qua Internet. Là người say mê các mạng lưới xã hội và diễn đàn, Manning đặc biệt hay trao đổi với Adrian Lamo, một cựu hacker vốn nổi tiếng với các phi vụ tấn công các mạng lưới Microsoft và Yahoo!.

Mùa Xuân năm 2010, Manning khoe với Lamo là đã copy nhiều tài liệu mật tìm thấy trong các cơ sở dữ liệu mà anh ta truy cập. Trong các bức thư của mình, anh giải thích đã chuyển cho WikiLeaks gần 260.000 tài liệu ngoại giao mật của Mỹ. Sau đó anh ta cũng thú nhận là đã gửi cho Julian Assange cuốn băng ghi lại hình ảnh một chiếc trực thăng Mỹ không kích vào dân thường và nhà báo tại Baghdad.

Manning giải thích động cơ của mình: “Tôi thấy nhiều cuộc sắp xếp chính trị gần như có lỗi (…). Những thứ không thể tin được, ghê tởm mà tôi muốn cho công luận biết (…) Hillary Clinton và hàng nghìn nhà ngoại giao trên thế giới sẽ bị choáng khi một buổi sáng dậy và phát hiện một kho tư liệu mật về chính sách ngoại giao đã được công luận biết hết”.

Các học giả Mỹ muốn cứu Manning. Mới đây, rất nhiều người đã lên tiếng bảo vệ cho thanh niên này và ngày càng có nhiều người tố cáo Mỹ đã đối xử “vô nhân đạo” với anh ta.

Bradley Manning được cho là đã giáng một đòn mạnh vào ngành ngoại giao nước này khi tiết lộ cho WikiLeaks hàng nghìn tài liệu mật. Với hành vi đó, Manning có nguy cơ phải lĩnh án tù chung thân. Đặc biệt khi bị buộc tội “cấu kết với kẻ thù”, anh này đang chờ đợi phiên tòa xét xử mình trước tòa án binh.  Manning đang bị giam giữ tại căn cứ quân sự Mỹ ở Quantico thuộc bang Virginia. Theo một lá thư ngỏ vừa được 250 học giả Mỹ công bố, tại nơi giam giữ, anh ta phải chịu đối xử mà “có thể được coi như một sự vi phạm pháp luật chống tra tấn”.

23 giờ mỗi ngày trong xà lim

Lá thư ngỏ của các học giả Mỹ mô tả rất chi tiết điều kiện giam giữ nghi phạm Manning: “Từ 9 tháng nay, Manning đã bị giam giữ trong xà lim 23 giờ mỗi ngày. Trong một tiếng đồng hồ còn lại, anh ta có thể đi sang một khu vực khác không có bất cứ một tù nhân nào. Manning không được phép ngủ và nghỉ ngơi trong cả ngày, bị buộc phải trả lời khẳng định đối với câu hỏi “Mọi thứ ổn chứ?” được người ta đặt ra cho anh ta cứ 5 phút một lần.

Đêm, Manning cũng bị đánh thức để trả lời câu hỏi tương tự như ban ngày mỗi lần anh ta quay lưng ra cửa xà lim hoặc khi anh ta che mặt để các cai ngục không nhìn thấy mình. Trong những tuần gần đây, Manning bị buộc phải ngủ trong trạng thái không quần áo và còn “nuy” trước xà lim để phục vụ việc thanh tra”. Theo các quan chức quân đội Mỹ, “quy định” cuối cùng này nhằm để ngăn chặn tù nhân tự sát bằng chính quần áo của mình.

Giáo sư Laurence Tribe, một chuyên gia về Luật Hiến pháp và là người từng giảng dạy môn Luật Hiến pháp cho Tổng thống Obama, không do dự khi đánh giá các điều kiện giam giữ đối với Manning là “không chỉ đáng hổ thẹn mà còn trái hiến pháp”.

Tháng 3 vừa qua, trả lời câu hỏi của một nhà báo về sự đối xử của chính quyền Mỹ với Bradley Manning, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Mỹ Philip Crowley cho rằng đó là việc làm “nực cười, phản pháp lực và ngu xuẩn”. Sau đó, Tổng thống Mỹ Barack Obama đã dẹp đi những lời chỉ trích xung quanh vấn đề này khi nói tới sự đối xử “đúng đắn” và “bình thường”. Nhưng Philip Crowley đã phải từ chức vì tuyên bố của mình.

Báo cáo viên của Liên Hợp Quốc (LHQ) về tra tấn Juan Mendez đã nắm giữ hồ sơ vụ việc về Manning. Nhưng mọi cuộc gặp gỡ riêng với Manning cho tới giờ vẫn bị từ chối. Trong khi đó, Đại sứ quán Anh đã bày tỏ với Washington sự “lo ngại” về số phận của tù nhân Manning – người có mẹ mang quốc tịch Anh. Đại sứ quán Anh giải thích trước các phương tiện thông tin đại chúng rằng, người ta đã cấm mẹ của Manning tới thăm con trai mình. Nhưng cho tới nay chính quyền của Tổng thống Obama vẫn làm ngơ trước vấn đề  này.

Mới đây, trong một cuộc biểu tình tập trung nhiều trăm người gần căn cứ Quantico để bày tỏ sự lo ngại về số phận của Manning, khoảng 30 người biểu tình đã bị bắt giữ.

Thủy Thu (theo Figaro, NYT)