Phân định rõ nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm phối hợp trong giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế

Nghị quyết được xây dựng nhằm hoàn thiện các quy định về cơ chế phòng ngừa, cảnh báo và giải quyết sớm tranh chấp, tăng cường hiệu quả của việc giải quyết sớm tranh chấp thông qua thương lượng, hòa giải; hoàn thiện các quy định về cơ chế giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế, bao gồm nguyên tắc xác định Cơ quan chủ trì, vai trò của cơ quan đại diện pháp lý, trách nhiệm của cơ quan phối hợp, hoàn thiện quy định về cơ chế phối hợp liên ngành để đảm bảo hiệu quả, đảm bảo tính khẩn trương và hiệu quả trong phòng ngừa, giải quyết tranh chấp tại trọng tài quốc tế, tăng cường trách nhiệm của các cơ quan liên quan; hoàn thiện quy định về chế độ chính sách cho cán bộ làm công tác phòng ngừa, giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế, điều kiện đảm bảo cho công việc, cơ chế tài chính cho công tác phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế. 

Dự thảo Nghị quyết quy định về cơ chế xác định Cơ quan chủ trì và phân định rõ nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm phối hợp trong giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế.

Theo đó, Cơ quan chủ trì là đầu mối quản lý, điều phối và chịu trách nhiệm toàn diện, bao gồm tiếp nhận, xử lý thông tin; tổ chức thương lượng; làm đầu mối liên lạc với nhà đầu tư và cơ quan tài phán; xây dựng Chiến lược giải quyết vụ việc tranh chấp quốc tế; lựa chọn luật sư, trọng tài viên; quản lý tài liệu; tổ chức Đoàn Việt Nam tham gia phiên xét xử và tổ chức thi hành phán quyết; đề xuất Thủ tướng Chính phủ thành lập Ban chỉ đạo liên ngành về giải quyết vụ việc tranh chấp đầu tư quốc tế trong trường hợp cần thiết. Việc xác định Cơ quan chủ trì được thực hiện theo nguyên tắc là cơ quan trực tiếp có hoặc đề xuất biện pháp bị đe dọa kiện hoặc bị kiện. Trong trường hợp cơ quan trực tiếp có hoặc đề xuất biện pháp bị đe dọa kiện hoặc bị kiện là cơ quan tiến hành tố tụng thì Cơ quan chủ trì giải quyết vụ việc tranh chấp đầu tư quốc tế là cơ quan quản lý nhà nước về đầu tư nước ngoài.

Cơ quan đại diện pháp lý có vai trò chịu trách nhiệm phối hợp với Cơ quan chủ trì trong toàn bộ quá trình giải quyết vụ việc tranh chấp đầu tư quốc tế, xây dựng danh sách chuyên gia và luật sư, hỗ trợ cho Cơ quan chủ trì đối với các công việc:

(i) đánh giá các vấn đề pháp lý liên quan đến giải quyết vụ việc tranh chấp đầu tư quốc tế;

(ii) thuê luật sư, chỉ định trọng tài viên;

(iii) xây dựng Chiến lược giải quyết vụ việc tranh chấp đầu tư quốc tế;

(iv) thực hiện Chiến lược giải quyết vụ việc tranh chấp đầu tư quốc tế và giải quyết các vấn đề phát sinh trong quá trình tố tụng;

(v) tham gia phiên xét xử của cơ quan tài phán trong nước, nước ngoài hoặc quốc tế, cử đại diện tham gia Tổ công tác liên ngành;

(vi) thực hiện phán quyết, quyết định của cơ quan tài phán trong nước, nước ngoài hoặc quốc tế.

Ngoài ra, Cơ quan đại diện pháp lý thực hiện đào tạo nâng cao năng lực cho cán bộ, công chức của các cơ quan trung ương và địa phương. Các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan có trách nhiệm phối hợp chặt chẽ, cung cấp đầy đủ, kịp thời thông tin, tài liệu, nhân sự và chịu trách nhiệm toàn diện trong quá trình giải quyết tranh chấp, bảo đảm tuân thủ pháp luật và điều ước quốc tế.

Về việc phối hợp trong giải quyết vụ việc tranh chấp đầu tư quốc tế, trên cơ sở ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội tại Văn bản số 536/TB-VPQH ngày 23/3/2026 của Văn phòng Quốc hội và ý kiến chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm tại cuộc họp Bộ Chính trị ngày 03/4/2026, dự thảo Nghị quyết quy định theo hướng cơ quan nhà nước, tổ chức, cá nhân liên quan có trách nhiệm phối hợp chặt chẽ, thống nhất và kịp thời với Cơ quan chủ trì và Cơ quan đại diện pháp lý trong quá trình giải quyết vụ việc tranh chấp đầu tư quốc tế. Trong trường hợp để đáp ứng yêu cầu tố tụng và bảo vệ lợi ích quốc gia dân tộc, theo yêu cầu của Cơ quan chủ trì, người có thẩm quyền quyết định giải mật thực hiện giải mật theo quy định của pháp luật về bảo vệ bí mật nhà nước và bảo đảm thời hạn hoàn thành theo đúng yêu cầu tố tụng. 

Dự thảo Nghị quyết quy định về quy trình và nội dung phương án hòa giải trong giải quyết phản ánh, kiến nghị của nhà đầu tư nước ngoài hoặc hoặc trong quá trình giải quyết vụ việc tranh chấp đầu tư quốc tế. Dự thảo Nghị quyết cũng cho phép trong trường hợp cần thiết, cơ quan chủ trì giải quyết phản ánh, kiến nghị của nhà đầu tư nước ngoài hoặc Cơ quan chủ trì quyết định việc thuê tư vấn độc lập để xây dựng phương án hòa giải; cán bộ tham gia xây dựng phương án và thực hiện hòa giải được miễn trừ trách nhiệm theo quy định, phương án hòa giải được lưu giữ, bảo quản theo quy định của pháp luật bảo vệ bí mật nhà nước.