Phân bổ, quản lý và sử dụng nguồn lực ngân sách nhà nước

Báo cáo về nội dung chính sách của Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất) tại cuộc họp, đại diện Bộ Tài chính cho biết, chính sách 1 là hợp nhất Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công thành một luật thống nhất điều chỉnh quản lý NSNN (bao gồm đầu tư công).

Theo đó, xây dựng dự án Luật hợp nhất 2 Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công để điều chỉnh toàn bộ quá trình quản lý NSNN và đầu tư công trong một khuôn khổ pháp lý thống nhất. Đối với các nội dung đặc thù của pháp luật về đầu tư công hiện hành được tích hợp đầy đủ, đảm bảo không tạo khoảng trống pháp lý.

Chính sách 2 là hợp nhất Kế hoạch đầu tư công trung hạn 5 năm vào Kế hoạch tài chính 5 năm. Qua đó, khắc phục căn bản tình trạng 2 quy trình lập, phê duyệt kế hoạch song song, trùng lặp ở cả Trung ương và địa phương, phù hợp với bản chất kế hoạch đầu tư công trung hạn là một bộ phận của kế hoạch tài chính 5 năm; xử lý khoảng trống về khung pháp lý lập kế hoạch tài chính 5 năm, gắn kết khả năng cân đối nguồn lực tài chính - NSNN với quyết định phân bổ vốn đầu tư công, nâng cao kỷ luật tài khóa trung hạn đồng thời cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ.

Chính sách 3 là hợp nhất quy trình lập, trình, giao Kế hoạch đầu tư công hằng năm vào dự toán chi NSNN hằng năm. Qua đó, xử lý trực tiếp bất cập cốt lõi là 2 quy trình song song điều chỉnh cùng một khoản chi NSNN cho đầu tư công, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, nhất quán với Chính sách 1, Chính sách 2.

Chính sách 4 là hợp nhất nguyên tắc, tiêu chí, định mức phân bổ chi thường xuyên và chi đầu tư nguồn NSNN nhằm bảo đảm đồng bộ, thống nhất về thẩm quyền và bao quát, tổng thể trong phân bổ nguồn lực NSNN, trong đó sẽ quy định các nguyên tắc, tiêu chí áp dụng chung; đồng thời có các nguyên tắc, tiêu chí cụ thể áp dụng riêng phù hợp với tính chất, đặc điểm của từng từng ngành, lĩnh vực chi, trên cơ sở có kế thừa các nguyên tắc, tiêu chí, định mức chi đầu tư, chi thường xuyên đang thực hiện, bảo đảm khả thi và không làm ảnh hưởng đến yêu cầu phân bổ ngân sách theo từng lĩnh vực.

Chính sách 5 là đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong quản lý nhằm tạo sự chủ động cho Chính phủ trong việc sửa đổi, bổ sung các quy định này để đáp ứng yêu cầu quản lý hoạt động đầu tư công đối với từng thời kỳ; tăng chủ động cho UBND cấp tỉnh trong việc quản lý, sử dụng vốn ngân sách trung ương (NSTW) được giao.

Chính sách 6 là bổ sung công cụ quản lý NSNN đáp ứng yêu cầu quản lý trong tình hình mới, theo đó luật hóa các công cụ quản lý NSNN đáp ứng yêu cầu quản lý trong tình hình mới nhằm khắc phục khoảng trống pháp lý đã được nhận diện qua rà soát, tạo khung pháp lý ổn định, đồng bộ để chủ động ứng phó tình huống khẩn cấp, biến động kinh tế vĩ mô thay cho phương thức xử lý theo từng vụ việc, phù hợp với yêu cầu quản lý trong tình hình mới; tăng cường tính kỷ luật, kỷ cương trong việc lập và chấp hành dự toán NSNN, giảm tình trạng số chuyển nguồn lớn như một số năm vừa qua.

Tại cuộc họp, các ý kiến thành viên Hội đồng thẩm định bày tỏ tán thành với việc sự cần thiết xây dựng chính sách của Luật nhằm thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, định hướng của Đảng, Nhà nước; phân cấp nguồn thu giữa NSTW và ngân sách địa phương (NSĐP) đảm bảo công bằng, công khai, minh bạch, thúc đẩy vai trò chủ đạo của NSTW, tính chủ động của NSĐP; thực hiện đánh giá hiệu quả đầu tư trong phân bổ, quản lý và sử dụng nguồn lực NSNN để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Các đại biểu cũng cơ bản nhất trí với nội dung của 6 chính sách của Luật; cho rằng việc cụ thể hoá các chính sách này sẽ góp phần tiếp tục phân định trách nhiệm, quyền hạn giữa Trung ương và địa phương, gắn với quyền và trách nhiệm của từng cấp theo phương châm cấp nào thực hiện hiệu quả, kịp thời nhất thì giao cho cấp đó thực hiện.

Đồng thời, tiếp tục thực hiện phân cấp, phân quyền cho Chính phủ, Thủ tướng, UBND các cấp trong công tác điều hành dự toán NSNN hằng năm, kế hoạch tài chính (bao gồm đầu tư công) 5 năm đã được Quốc hội, HĐND thông qua; trong việc ban hành cơ chế, chính sách thu, chi NSNN, đầu tư công…

Tuy nhiên, một số ý kiến đề nghị rà soát, xác định lại các chính sách của Luật cho phù hợp. Có ý kiến đề nghị cân nhắc quy định riêng chính sách 1 thành 1 chính sách của Luật.

Kết luận nội dung cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú bày tỏ tán thành với sự thiết xây dựng chính sách Luật; đánh giá các chính sách cơ bản phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng.

Trên cơ sở các ý kiến phát biểu tại cuộc họp, Thứ trưởng đề nghị Cơ quan soạn thảo “gom” lại các chính sách của Luật thành 5 chính sách, bao gồm thực hiện hợp nhất thực chất, cắt giảm triệt để các thủ tục trùng lặp của Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công; phân cấp, phân quyền gắn với kiểm soát quyền lực; phân bổ hiệu quả nguồn lực gắn với phát triển kinh tế - xã hội, siết chặt kỷ luật tài khoá, kiểm soát rủi ro; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số; đảm bảo thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật, xử lý vướng mắc, bất cập trong thực tiễn.

Thứ trưởng nhấn mạnh, hồ sơ chính sách Luật NSNN đủ điều kiện trình Chính phủ xem xét, quyết định sau khi Cơ quan soạn thảo hoàn thiện 2 vấn đề lớn, bao gồm xác định lại đúng, đầy đủ, chính xác, hợp lý các chính sách và hoàn thiện hồ sơ chính sách Luật.