Phải tháo “điểm nghẽn” thể chế để án dân sự có hiệu lực

Một trong những nguyên nhân quan trọng của việc thi hành án dân sự (THADS) còn tồn đọng trước hết là do thể chế của pháp luật về tố tụng và THADS chưa coi trọng công tác bảo đảm cho bản án, quyết định của Toà án nhân dân có hiệu lực pháp luật được chấp hành trên thực tế. Nếu “tháo” điểm nghẽn này, án tồn đọng chắc chắn sẽ giảm.

Một trong những nguyên nhân quan trọng của việc thi hành án dân sự (THADS) còn tồn đọng trước hết là do thể chế của pháp luật về tố tụng và THADS chưa coi trọng công tác bảo đảm cho bản án, quyết định của Toà án nhân dân có hiệu lực pháp luật được chấp hành trên thực tế. Nếu “tháo” điểm nghẽn này, án tồn đọng chắc chắn sẽ giảm.

Không có tài sản, Tòa tuyên phạt “cho vui”        

Xin kể ba nguyên nhân điển hình dẫn đến án tồn đọng. Thứ nhất, từ khi khởi tố vụ án hình sự, khởi kiện vụ việc dân sự, hôn nhân gia đình, hành chính, lao động… cho đến khi có quyết định thi hành án dân sự, thời gian này có thể kéo dài từ 2 tháng đến 3 năm và có thể lâu hơn đối với vụ việc phức tạp, thì cơ quan THADS mới bắt đầu tổ chức thi hành án dân sự.

Trong khi đó, tội phạm, hay người có hành vi vi phạm pháp luật, có lỗi…, có thể nói phần lớn không phải là người có ý thức tuân thủ pháp luật tốt. Đối với người có điều kiện THADS thì việc tẩu tán tài sản để trốn tránh việc thi hành án từ khi bắt đầu có quyết định khởi tố vụ án hình sự hoặc có đơn khởi kiện là điều dễ thấy.

Hai là  tỷ lệ việc THADS trong bản án hình sự chiếm khá cao hàng năm từ 55 – 65% số quyết định thi hành án dân sự; thế nhưng tội phạm về các tội mà BLHS qui định hình phạt tiền, tịch thu tài sản, nhiều người phạm tội hoàn toàn không có điều kiện để thi hành (không có tài sản, việc làm, thu nhập, đời sống khánh kiệt) ngay từ khi có quyết định khởi tố vụ án; nhưng Toà án vẫn phải tuyên phạt tiền, tịch thu tài sản, án có hiệu lực, cơ quan THA vẫn phải chủ động ban hành quyết định THA theo qui định của pháp luật về THADS và sau đó phải ra quyết định hoãn thi hành; hằng năm phải tiến hành thủ tục xác minh cho đến khi đủ thời gian được miễn giảm mới được đình chỉ thi hành gây không ít khó khăn cho cơ quan thi hành án, tốn kém cho ngân sách Nhà nước và giá trị của hình phạt này không có ý nghĩa trên thực tiễn.

Ba là Luật THADS qui định chấp hành viên cơ quan THADS là người chịu trách nhiệm xác minh điều kiện thi hành án đối với các khoản chủ động ra quyết THADS và xác minh điều kiện thi hành án khi có đơn yêu cầu xác minh điều kiện thi hành án của người được thi hành án; nhưng qui định của pháp luật về xét miển giảm thời hạn chấp hành hình phạt tù cho người đang chấp hành hình phạt tù đồng thời phải thi hành án dân sự, chấp hành viên cơ quan THADS không được tham gia; không được lấy ý kiến về điều kiện THADS của người phải THADS đang chấp hành hình phạt tù; cho nên có trường hợp người đang chấp hành hình phạt tù, có điều kiện thi hành về tài sản, chưa thi hành xong nghĩa vụ dân sự, chính quyền địa phương xác nhận cho là ‘hoàn cảnh kinh tế khó khăn’, vẫn được giảm án ra tù trước thời hạn, gây không ít bức xúc cho người được THADS và bất bình trong nhân dân.

Cần sửa luật để hạn chế tình trạng “án trên giấy”

Từ thực tiễn công tác THADS cho thấy chỉ khi nào bản án, quyết định của Toà án nhân dân có hiệu lực pháp luật được thi hành trên thực tế, thì mới được mọi người tôn trọng; mới bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân... .

Ngược lại, nếu bản án, quyết định của Toà án nhân dân được tuyên rõ ràng, chính xác, công bằng, nhưng không được thi hành hoặc thi hành không có hiệu quả, thì bản án, quyết định đó chỉ có ý nghĩa trên giấy, thậm chí còn phản tác dụng, làm cho người phải chấp hành án coi thường pháp luật, thậm chí “nhờn” luật, những người biết rõ việc thi hành án không có hiệu quả, cũng có thể coi thường pháp luật.

Vì vậy, bảo đảm cho bản án, quyết định của Toà án nhân dân có hiệu lực pháp luật được chấp hành trên thực tế, phải là một nhiệm vụ quan trọng của pháp luật về tố tụng và là mục đích tối thượng của việc xây dựng hoàn thiện pháp luật về thi hành án dân sự, trong đó có sửa đổi Luật THADS và các văn bản pháp luật có liên quan, làm sao đảm bảo những bản án khi tuyên có khả năng thi hành trên thực tế giảm mức tối đa án dân sự tồn đọng

Võ Thuần Nho (Phó Cục trưởng Cục Thi hành án dân sự Hà Tĩnh)

Tin cùng chuyên mục

Toàn cảnh phiên làm việc.

Bộ Kế hoạch và Đầu tư đẩy mạnh truyền thông, hỗ trợ pháp lý cho doanh nhiệp

(PLVN) - Sáng 13/6, Tổ Thư ký giúp việc của Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật Trung ương đã có buổi làm việc tại Bộ Kế hoạch và Đầu tư (Bộ KH&ĐT) về tình hình thực hiện các chương trình, đề án về truyền thông, phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) và hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp (HTPLDN).

Đọc thêm

Đảng bộ Báo Pháp luật Việt Nam: Sinh hoạt chuyên đề về Quy định số 144-QĐ/TW của Bộ Chính trị

Toàn cảnh buổi sinh hoạt.
(PLVN) - Chiều 10/6, Báo Pháp luật Việt Nam (PLVN) tổ chức buổi sinh hoạt chuyên đề về Quy định số 144-QĐ/TW ngày 9/5/2024 của Bộ Chính trị về chuẩn mực đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên trong giai đoạn mới. Báo cáo viên tại buổi sinh hoạt là PGS.TS Lê Văn Cường, Phó Viện trưởng Viện Xây dựng Đảng, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh.

Tăng cường đào tạo đạo đức nghề nghiệp Luật sư

Toàn cảnh phiên họp Thẩm định đề nghị xây dựng Luật Luật sư.
(PLVN) - Sáng 10/6, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Trần Tiến Dũng chủ trì Hội đồng thẩm định đề nghị xây dựng Luật Luật sư. Tham dự Hội đồng thẩm định có đại diện cơ quan pháp chế các bộ, cơ quan ngang bộ, một số Sở Tư pháp; Liên đoàn luật sư Việt Nam…và đại diện một số đơn vị thuộc Bộ Tư pháp.

Nhiều ý kiến có cơ sở lý luận và thực tiễn cao, tại lớp Bồi dưỡng nghiệp vụ công tác văn phòng

Phó Chánh Văn phòng Bộ Tư pháp (BTP) Lê Tuấn Phong, phát biểu tại lớp bồi dưỡng.
(PLVN) -Vừa qua, Bộ Tư pháp tổ chức lớp Bồi dưỡng nghiệp vụ công tác văn phòng khu vực phía Bắc năm 2024, tại TP Hạ Long (Quảng Ninh), tại lớp Bồi dưỡng, nhiều ý kiến có cơ sở lý luận và thực tiễn cao, đã giúp các cán bộ làm công tác văn phòng nâng cao trình độ, năng lực, trách nhiệm, phát huy tốt nhất công tác tham mưu, trợ thủ đắc lực cho lãnh đạo chỉ đạo, điều hành, hoàn thành tốt nhiệm vụ trong thời kỳ mới.

Trường Đại học Luật Hà Nội: Mở rộng và tăng cường hợp tác với các cơ sở đào tạo luật tại Singapore

Trường Đại học Luật Hà Nội: Mở rộng và tăng cường hợp tác với các cơ sở đào tạo luật tại Singapore
(PLVN) -Tiếp nối chuyến công tác đến các quốc gia trong khu vực Châu Á theo Chương trình hợp tác đối ngoại năm 2024 do Bộ Tư pháp phê duyệt, Đoàn công tác của Trường Đại học Luật Hà Nội do Tiến sĩ Đoàn Trung Kiên – Hiệu trưởng làm trưởng đoàn đã đến làm việc tại Singapore từ ngày 5/6 đến ngày 7/6/2024.

Tiếp tục nâng cao nhận thức, tầm quan trọng về công tác truyền thông chính sách

Quang cảnh buổi làm việc.
(PLVN) -Chiều 6/6, Tổ thư kí giúp việc Hội đồng Phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) Trung ương đã có buổi làm việc nắm bắt tình hình thực hiện các chương trình, đề án về truyền thông, phổ biến, giáo dục pháp luật và hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp tại Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT).

Phó Thủ tướng Lê Thành Long và những dấu ấn cùng ngành Tư pháp

Phó Thủ tướng Lê Thành Long và những dấu ấn cùng ngành Tư pháp
(PLVN) - Chiều 6/6, Quốc hội thống nhất phê chuẩn đề nghị của Thủ tướng về việc bổ nhiệm ông Lê Thành Long, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Tư pháp, Đại biểu Quốc hội khóa XV giữ chức Phó Thủ tướng Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam nhiệm kỳ 2021-2026.

Kê biên tài sản công ty của đại gia Huy “máy nổ”

Trụ sở Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Lắp máy Miền Nam tại đường số 3, Khu công nghiệp Hòa Khánh.
(PLVN) - Ngày 5/6, Chi cục Thi hành án dân sự quận Liên Chiểu đã công bố thông tin thi hành án, cưỡng chế, kê biên đối với tài sản của Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Lắp máy Miền Nam do ông Lê Bá Huy (thường gọi là Huy "Máy nổ") làm giám đốc.

Xây dựng cơ chế ưu đãi để thúc đẩy khoa học công nghệ phát triển

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Trần Tiến Dũng chủ trì cuộc họp thẩm định.
(PLVN) - Đây là một trong những nhấn mạnh của Thứ trưởng Bộ Tư pháp Trần Tiến Dũng tại cuộc họp thẩm định đề nghị xây dựng Luật Khoa học và Công nghệ (KH&CN) (sửa đổi) diễn ra sáng 5/6. Về phía cơ quan chủ trì soạn thảo có Thứ trưởng Bộ KH&CN Bùi Thế Duy và đại diện lãnh đạo một số đơn vị thuộc Bộ.

Đề xuất một số Luật có hiệu lực thi hành từ 1/8/2024

Đề xuất một số Luật có hiệu lực thi hành từ 1/8/2024
(PLVN) - Ngày 4/6, Bộ Tư pháp tổ chức phiên họp thẩm định dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đất đai số 31/2024/QH15, Luật Nhà ở số 27/2023/QH15, Luật Kinh doanh bất động sản số 29/2023/QH15, Luật Các tổ chức tín dụng số 32/2024/QH15. Thứ trưởng Bộ Tư pháp Trần Tiến Dũng chủ trì phiên họp.