Phải đổi mới tư duy xây dựng pháp luật để tháo gỡ ‘điểm nghẽn’, tạo đột phá tăng trưởng

Dự cuộc làm việc có Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cùng lãnh đạo các Bộ, ngành, cơ quan Trung ương.

Hoàn thành vượt các chỉ tiêu cải cách thủ tục hành chính

Tại cuộc làm việc, các đại biểu tập trung đánh giá kết quả đạt được của ngành Tư pháp; chỉ ra những khó khăn, tồn tại, vướng mắc kéo dài cần tháo gỡ; đồng thời đề xuất các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm cần tập trung triển khai trong thời gian tới.

Phát biểu kết luận, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh, Đại hội XIV của Đảng tiếp tục xác định thể chế là một trong ba đột phá chiến lược, với yêu cầu xây dựng hệ thống pháp luật chất lượng cao, hiện đại, phù hợp thông lệ quốc tế và được tổ chức thực hiện nghiêm minh, nhất quán.

Thủ tướng khẳng định, với vai trò là cơ quan “gác cổng pháp lý”, tham mưu chiến lược cho Chính phủ về xây dựng pháp luật và hoàn thiện thể chế, Bộ Tư pháp có trách nhiệm đặc biệt lớn trong việc biến thể chế, pháp luật trở thành động lực phát triển và phục vụ mục tiêu tăng trưởng 2 con số.

Người đứng đầu Chính phủ yêu cầu ngành Tư pháp phải đi đầu trong đổi mới tư duy xây dựng và thi hành pháp luật; nâng cao năng lực quản trị rủi ro pháp lý quốc gia trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng; đồng thời tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong tổ chức thực thi pháp luật.

Thủ tướng đánh giá cao nỗ lực, tinh thần chủ động của Bộ Tư pháp trong thời gian qua, đặc biệt trong những tháng đầu năm 2026 khi khối lượng công việc lớn, yêu cầu cao và tiến độ gấp. Theo đó, Bộ đã tham mưu nhiều đề án lớn về hoàn thiện thể chế; hoàn thành, trình Chính phủ và Quốc hội 24 văn bản, trong đó có 7 dự án luật, nghị quyết được Quốc hội thông qua tại Kỳ họp thứ Nhất.

Bộ Tư pháp cũng chủ động tham mưu nhiều giải pháp khắc phục tình trạng chậm ban hành văn bản quy định chi tiết; tăng cường công tác thẩm định, kiểm tra, rà soát văn bản, kịp thời phát hiện và xử lý các “điểm nghẽn” về thể chế.

Đáng chú ý, Bộ Tư pháp là một trong ba Bộ, ngành hoàn thành vượt các chỉ tiêu cải cách thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh và ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Bộ đã tham mưu Thủ tướng về phương án phân cấp, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính trong thời gian ngắn.

Bên cạnh đó, công tác thi hành án dân sự, thu hồi tài sản tham nhũng, kinh tế; hành chính tư pháp; bổ trợ tư pháp; pháp luật quốc tế; chuyển đổi số và nghiên cứu khoa học tiếp tục được triển khai bài bản, đạt nhiều kết quả tích cực.

Tuy nhiên, Thủ tướng cũng chỉ rõ những hạn chế cần sớm khắc phục, trong đó đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy trong xây dựng, hoàn thiện và thi hành pháp luật. Theo Thủ tướng, không chỉ lãnh đạo Bộ Tư pháp mà đội ngũ cán bộ pháp chế tại các Bộ, ngành, địa phương cũng phải thay đổi tư duy, coi đây là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng.

Thủ tướng đồng thời lưu ý chất lượng, tiến độ xây dựng và thẩm định một số văn bản quy phạm pháp luật còn chậm; việc phối hợp giữa các cơ quan có lúc chưa chặt chẽ; ứng dụng công nghệ số, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo trong xây dựng, tổ chức thi hành pháp luật còn hạn chế.

Công khai tiến độ xây dựng pháp luật của các Bộ, ngành

Nhấn mạnh yêu cầu “tăng trưởng 2 con số phải dựa trên cải cách mạnh mẽ thể chế”, Thủ tướng đề nghị Bộ Tư pháp tiếp tục thể chế hóa kịp thời các chủ trương lớn của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết Đại hội XIV, Nghị quyết số 66 của Bộ Chính trị, Kết luận số 18 của Hội nghị Trung ương 2 cùng các chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.

Trong đó, Thủ tướng đặc biệt lưu ý việc kiểm soát chặt chẽ tình trạng “luật chờ nghị định, nghị định chờ thông tư” trong xây dựng pháp luật; đồng thời chú ý hoàn thiện các quy định pháp luật trên môi trường số và không gian mạng.

Người đứng đầu Chính phủ giao Bộ Tư pháp tập trung xây dựng Đề án Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới, tầm nhìn đến năm 2045; báo cáo Ban Thường vụ Đảng ủy Chính phủ trước ngày 15/10/2026.

Đồng thời, Bộ phải thường xuyên rà soát tiến độ soạn thảo, trình các dự án luật tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI; chú trọng các luật liên quan trực tiếp đến phát triển như: Luật Đấu thầu, Luật Đầu tư công, Luật Ngân sách nhà nước, Luật Đất đai, Luật Điện lực và Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Thủ tướng yêu cầu nâng cao chất lượng công tác thẩm định theo hướng thực chất, độc lập, chuyên sâu; rà soát kỹ các quy định liên quan đến nhiệm vụ, thẩm quyền của các Bộ, cơ quan để tránh chồng chéo, trùng lặp.

Đặc biệt, Thủ tướng nhấn mạnh Bộ Tư pháp phải kiên quyết không trình Chính phủ các hồ sơ chưa đủ điều kiện, không kèm dự thảo văn bản quy định chi tiết. Đồng thời, cần tăng cường đối thoại trực tiếp giữa cơ quan thẩm định và cơ quan soạn thảo để xử lý nhanh các vướng mắc thay vì trao đổi qua văn bản.

“Thời gian ngắn nên phải đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo; đồng thời có cơ chế mời chuyên gia, đối tượng chịu tác động tham gia phản biện, đánh giá độc lập để bảo đảm quy định ban hành đúng, trúng, khả thi”, Thủ tướng nhấn mạnh.

Cùng với đó, Thủ tướng yêu cầu Bộ Tư pháp đẩy nhanh tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật; hoàn thành thẩm định kết quả rà soát của các Bộ, ngành, địa phương để trình Chính phủ trước ngày 31/7/2026.

Thủ tướng chỉ đạo hoàn thành việc kết nối, đồng bộ các cơ sở dữ liệu quốc gia và cơ sở dữ liệu chuyên ngành với Trung tâm dữ liệu quốc gia; khắc phục các lỗi kỹ thuật của hệ thống đăng ký, quản lý hộ tịch điện tử trong tháng 5/2026; bảo đảm dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống, kết nối, chia sẻ, tái sử dụng được”.

Về công tác thi hành án dân sự và pháp luật quốc tế, Thủ tướng yêu cầu tiếp tục nâng cao hiệu quả thu hồi tài sản tham nhũng, kinh tế; coi đây là giải pháp quan trọng để giải phóng nguồn lực cho phát triển. Đồng thời, cần nâng cao năng lực xử lý tranh chấp đầu tư quốc tế, xây dựng đội ngũ luật sư công chất lượng cao nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc trong quá trình hội nhập quốc tế sâu rộng.

Người đứng đầu Chính phủ cũng giao Bộ Tư pháp hoàn thiện Đề án xây dựng cơ sở dữ liệu lớn về pháp luật và Đề án ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong xây dựng, kiểm tra, rà soát văn bản quy phạm pháp luật, trình Thủ tướng trong tháng 5/2026.

Bên cạnh đó, Bộ Tư pháp được giao nghiên cứu xây dựng mô hình soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật tập trung, chuyên nghiệp; trình Thủ tướng Chính phủ trong tháng 9/2026.